Anatomische les in naald en draad

Het museum Beelden aan Zee in Scheveningen is een echt vrouwenmuseum. Of beter: een damesmuseum. Of nog beter: een museum voor deftige Haagse dames van na de overgang, die graag een zijden sjaal dragen, het liefst half over de schouder gedrapeerd....

Beelden aan Zee is evengoed een mooi (particulier) museum voor beeldhouwkunst, stijlvol ontworpen door de bekende architect Wim Quist en opgeleverd in 1994. Het is in eerste instantie gebouwd om er de prive-collectie van het verzamelaarsechtpaar Scholten-Miltenburg in onder te brengen, maar met behulp van sponsors is men in staat de verzameling regelmatig uit te breiden. De locatie van het museum is schitterend: verzonken in het duin met uitzicht op de zee, de horizon en de Hollandse lucht.

De tentoonstelling die de aankomende maanden te bezichtigen is, heet 'ANIMO. Een jonge garde'. Het is de eerste expositie uit een reeks van drie waarin werk van jonge beeldhouwers en videokunstenaars te zien is. Maar wat is jong?

Voor een publiek met een gemiddelde leeftijd van rond de 55 jaar, is de Chileense kunstenaar Carlos Arias met zijn 38 jaar wellicht nog een jonkie, maar als je al 44 lentes telt, zoals de Belgische beeldhouwer Alquin, dan behoor je toch echt niet meer tot de groentjes. Zijn de heren dan jong van geest? Spreekt uit hun werk nog de vitale vernieuwingsdrang die je bij jonge kunstenaars mag verwachten? Ook dat niet.

Maar de beelden van Alquin en Arias hebben andere kwaliteiten. Alquin maakt monumentale sculpturen van grote blokken eikenhout en steen. De indrukwekkende voorstellingen hebben vaak een bijbelse thematiek. Zo hangt er een enorme houtfiguur aan een ketting in een stalen stellage, die wordt 'waargenomen' door een drietal figuren (Le palan, 2000). Een sterk beeld, ook voor minder bijbelvaste bezoekers.

Dit geldt eveneens voor Salomé (2001), een sculptuur van de dansende dochter van Herodias. Uit het robuuste, massieve hout is toch een sierlijke figuur gesneden, met daarin duidelijk de suggestie van een draaiende dansbeweging.

Het harde hout van Alquin contrasteert mooi met het zachte materiaal, waarmee Carlos Arias werkt. Arias is aanvankelijk begonnen als schilder, maar heeft zich in de loop der jaren steeds meer toegelegd op het borduren. Textielkunst werd lange tijd als een wat belegen kunstvorm beschouwd, maar volgens de conservator van het Nederlands Textielmuseum in Tilburg, Caroline Boot, zijn naald en draad helemaal terug in de kunst.

Inderdaad, bordurende kunstenaars als Berend Strik, Michael Raedecker en Antonietta Peeters doen het op dit ogenblik erg goed. Boot wijt deze hernieuwde belangstelling onder meer aan het vervagen van de grenzen tussen de verschillende kunstdisciplines in het algemeen.

In Beelden aan Zee hangen een kleine twintig borduurwerken van Arias. Hij ontstijgt het decoratieve niveau door zijn onderwerpskeuze: het menselijk lichaam in ontleding. Het lijken soms anatomische lessen, waarbij hij vakkundig gebruik maakt van de specifieke borduurtechnieken. Het vermeende tuttige imago van textielkunst tracht Arias helaas te ontduiken door expliciete beelden van de geslachtsdaad te borduren. Heet van de naald, zogezegd. Maar porno is zo passé dat Arias' nijvere kunst er geen schok mee teweeg kan brengen, laat staan opwinding.

Tijdens de expositie worden er drie video's getoond. Tot 10 november is dat de video The Tower (2001) van Quirine Racké & Helena Muskens. Door middel van een dubbelprojectie krijgen we een kijkje in het turbulente leven van de aristocratische hippiefamilie Flatz: een oude Engelse dame, haar zoon, zijn vrouw en hun twee kinderen. Zij wonen gezamenlijk in een middeleeuwse toren nabij Salzburg. De familieleden zijn een beetje wereldvreemd en vinden zichzelf eigenlijk wel heel bijzonder. Hun zelfingenomenheid is stuitend irritant, maar op een rare manier ook intrigerend. Je wilt weglopen, maar je blijft kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden