Anarchistisch tijdschrift weerspiegelt oude tijdgeest

Wat is lezenswaardig deze week?

In anarcho-socialistisch kwartaalblad de AS komt vooral het verleden aan bod.

Anarchisten, werden ze overal genoemd, de relschoppers die het afgelopen weekeinde Hamburg kort en klein sloegen. Het woord alleen al is voldoende om menigeen de gordijnen in te jagen.

In Nederland blijkt nog steeds een anarchistisch tijdschrift te worden uitgegeven, de AS. Sterker nog, het zijn er twee. De concurrent is Buiten de Orde van de Vrije Bond, ook een kwartaalblad.

De AS werd in 1972 opgericht door Hans Ramaer en Wim de Lobel, in de dagen dat elke stad in Nederland zijn eigen linkse boekhandel had waar de gestencilde pamfletten, tijdschriften en boeken van progressieve signatuur hoog lagen opgestapeld en posters van krakers als behang fungeerden.

Er bestaan nog maar een paar, het Fort van Sjakoo in Amsterdam bijvoorbeeld en Assata Linkse Boekhandel in Nijmegen. De Rooie Rat in Utrecht, ook legendarisch, werd twee jaar geleden gesloten. Het momentum van de linkse literatuur en lectuur is voorbij en voor de boekhandels werkt internet, met zijn online verkoopkanalen, niet echt mee.

Het mooie van de AS is dat het een oude tijdgeest weerspiegelt. Soberheid overheerst, alles is in zwart-wit. Afbeeldingen van oude houtgravures geven de AS nog meer de aanblik van de dagen van weleer. De enige advertentie is van de Kelderuitgeverij die boeken als Anarchisme in de Lage Landen en Open de poorten van de vrijheid (over anarchisme en feminist Milly Witkop) te koop aanbiedt.

AS is een afkorting van Anarcho-Socialist. Dat is belangrijk om te weten. Sociaal-anarchisme streeft niet naar chaos en verwarring, maar wijst elke vorm van centraal gezag af. En geweld. De klassieke terminologie komt uitgebreid aan bod in stukken over een Franse schrijver uit de bloeiende beginjaren van de beweging, 'literair anarchist' Octave Mirbeau.

We noteren 'klassenjustitie', 'de gevaren van de godsdienstige opvoeding', 'uitbuiting van arbeiders en boeren', 'rechtvaardige en vrije samenleving' en 'de gruwelijkheden van het kapitalisme.' In de AS komt vooral het verleden aan bod, anders dan in concurrent Buiten de Orde, dat meer praktisch en eigentijds is ingesteld, met mensenrechten, milieuacties en 'verzet' als speerpunten.

De richtingenstrijd wordt op de redactie uitgevochten. In het voorwoord van nummer 198 wordt het vertrek van medewerker André de Raaij gemeld. Hij 'vindt dat de AS zich meer zou moeten aansluiten bij actuele ontwikkelingen in de samenleving.'

De discussie wordt resoluut gesloten: 'De redactie herkent zich niet in dat verwijt.'