Analyse

Analyse - President Trump geeft haat schijn van legitimiteit

De witte proteststem heeft toch luider geklonken dan de opiniepeilers dachten te horen. Het is de vraag of president Trump er echt naar gaat luisteren.

Donald Trump spreekt tijdens een campagnebijeenkomst in de SNHU Arena in Manchester, New Hampshire op 7 november. Beeld afp

Met de onverwachte verkiezingswinst van Donald Trump heeft het witte ongenoegen Amerika in de greep gekregen. De Amerikaanse proteststem heeft luider geklonken dan de politieke peilers dachten te horen - het is dus toch het Brexit-scenario geworden. Het is de verdienste van kandidaat Trump dat hij dat ongenoegen als eerste gesignaleerd en gekanaliseerd heeft. Nu is de vraag of president Trump er echt naar gaat luisteren.

Tegenstrijdige beloften

Zijn beloften vertonen veel tegenstrijdigheden. Met zijn kritiek op ongelimiteerde vrijhandel, en de lage lonen en (verborgen) werkloosheid die daar het gevolg van zijn, wierp Trump zich aanvankelijk op als de voorvechter van de gewone man, die decennialang door zowel Republikeinen als Democraten is verwaarloosd.

Republikeinse geloofsartikelen als abortus en homohuwelijk waren voor hem geen grote kwesties, zoals ze dat ook voor de onderklasse steeds minder zijn. Hij sprak over een minimumloon, er zou een hogere belasting komen voor de rijken en hij zou geld steken in de verkruimelende infrastructuur. Geen oorlogsavonturen: de gewone Amerikanen hadden genoeg geleden.

De laatste maanden, na zijn uitverkiezing als Republikeinse kandidaat, is dat beleid meer op de achtergrond geraakt. Nu blijken de rijken het meest te gaan profiteren van zijn belastingplannen, wil hij af van Planned Parenthood dat abortussen uitvoert, is deregulering een belangrijk punt en is het minimumloon ook uit beeld verdwenen.

Volkskrantverslaggever Bert Lanting staat in New York, vlakbij het overwinningsfeest van Trump. 'Build that wall!', wordt er enthousiast gescandeerd.

Volg het laatste verkiezingsnieuws in ons liveblog.

De uitslagenkaart vindt u hier.

Beeld ap

De kracht van Trump

Dat hij met deze wendingen wegkwam, was de kracht van Trump als kandidaat. Iedereen aan de rechterkant van het politieke spectrum kon wel iets van zijn gading vinden: zo hield hij de witte onderklasse, maar ook de meeste klassieke kapitalistische Republikeinen aan zijn kant. Met zijn belofte oerconservatieve rechters voor het Hooggerechtshof te kiezen lijmde hij de orthodoxe christenen uit het kamp van Ted Cruz. Iedereen blij.

Zo heeft Trump, ondanks alle ruzies en rumoer, een groot deel van de Republikeinse partij achter zich weten te houden. Maar wat nu? Botsingen lijken onvermijdelijk. Hij wil de belastingen verlagen, maar de sociale zekerheid in stand houden, het leger versterken en wegen aanleggen. Volgens hem leidt die combinatie van hogere uitgaven en lagere inkomsten niet tot onhoudbare overheidstekorten, omdat de economie gaat groeien en dat vanzelf genoeg extra (belasting)inkomsten oplevert. Dat is een vorm van wensdenken die vroeg of laat met de realiteit zal botsen.

Gezien de ontwikkelingen van de laatste maanden, zal Trump kiezen voor klassiek Republikeins kapitalisme. Wat hij overhoudt om zijn basis tevreden te stellen zijn het racisme en de xenofobie die de andere tak van zijn campagne vormden.

Beeld afp

Muur bij Mexico

De muur bij Mexico zal waarschijnlijk symboolpolitiek blijken, maar de deportaties van illegalen zullen een inhumane deken over het land leggen. De haat jegens de ander, die door Trump zo is aangewakkerd, heeft met zijn verkiezing een schijn van legitimiteit gekregen. Met Rudy Giuliani als minister van Justitie krijgen law and order een keihard gezicht: dit is de man die Hillary Clinton wil laten opsluiten. Ook journalisten zullen een doelwit worden: de nieuwe president heeft beloofd iedereen te zullen aanklagen die hem met kritiek dwarszit.

Wie niets te vrezen hebben: types als de Russische president Vladimir Poetin en zijn Syrische collega Bashar al-Assad. Trump begint met zijn passieve houding tegenover andere machtige mannen een periode van appeasement. Wat hiervan de gevolgen op de lange termijn zullen zijn is niet te zeggen; al zal de schijn van stabiliteit de wereld vermoedelijk instabieler maken.

Hoever hij zal kunnen gaan, zal afhangen van de volksvertegenwoordigers in Washington. Als de Republikeinen de meerderheid in de Senaat hebben behouden, hebben Trump en zijn partij vrij spel. Het is de vraag hoe de congresleden en senatoren daarmee om zullen gaan. In theorie vormt het Congres een contragewicht tegen de macht van de president. Maar dat vergt wel een geweten.

Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.