Analyse en commentaar moeilijkte scheiden

Wat is het verschil tussen een nieuwsachtergrond, een analyse en een commentaar? Wanneer geeft een opinie in een artikel de opvatting van de schrijver weer en wanneer is het een standpunt van de krant?...

Een lezer uit Amsterdam vraagt zich af wat precies de status is van het artikel onder de kop In kwestie-Zorrequieta is alles nieuws, donderdag 8 maart. Het verhaal, geschreven door Ineke Holtwijk, correspondente in Zuid-Amerika, werd pontificaal gepresenteerd op pagina zeven. Holtwijk doet daarin de recente 'onthullingen' over de rol van Maxima's vader in de junta van dictator Videla af als 'pseudo- feiten.'

Ze constateert voorts dat de vraag of de rol van Zorrequieta meer of minder actief was, irrelevant is 'om het simpele feit dat de coup op dat moment gewenst was door de meeste Argentijnen'. Een lezer uit Amersfoort vraagt of dit de mening van de krant is. 'Dat zou mijn visie op die krant danig veranderen.'

Volgens de interne richtlijnen van de Volkskrant is een analyse een kritisch en/of beschouwend artikel dat op persoonlijke titel wordt geschreven. Het gaat in op een actuele ontwikkeling en belicht de gevolgen. In een analyse mag de mening van de auteur doorklinken, maar moet er ruimte blijven voor lezers om op basis van de verstrekte informatie tot andere opvattingen te komen. Is de mening van de schrijver te stellig, dan hoort hij op de Forum-pagina thuis.

Op de redactie liepen de opvattingen over de status van Holtwijks artikel uiteen. Volgens mij is het, inclusief haar boude uitspraken, terecht als analyse gepresenteerd. Het was in elk geval niet de formele opvatting van de krant. Die staat op de Forum-pagina in het commentaar onder het logo van de Volkskrant. Daar wordt anoniem namens de hele redactie geoordeeld over actuele kwesties.

Dat de praktijk weerbarstiger is bleek onder meer uit de berichtgeving over de ommezwaai van minister Netelenbos van tolpoortjes naar kilometerheffing. In de krant van 8 maart presenteerden twee Haagse verslaggevers die manoeuvre nadrukkelijk als een handige politieke zet. In het commentaar een dag later is de Volkskrant in het commentaar zeer kritisch over de minister.

Ze heeft zich met deze onverantwoorde gok niet geloofwaardiger gemaakt, aldus het commentaar. Als de kilometerheffing technisch niet haalbaar blijkt te zijn, blijft Nederland dankzij Netelenbos zitten met files. Niet doen, twee meningen in een krant die haaks op elkaar staan, dat is verwarrend voor de lezers, vinden sommige redacteuren. 'Moet kunnen', houden de rekkelijken vol.

Naast de analyse en het commentaar kent de Volkskrant nog de nieuwsachtergrond, waarin een gebeurtenis heel feitelijk in perspectief wordt geplaatst. Ook in dit genre sluipen herhaaldelijk opvattingen van de schrijver. De discussie over de grenzen van de genres zal waarschijnlijk nooit ophouden. Een redactie met 240 eigenzinnige redacteuren is nooit helemaal in het gareel te krijgen. En dat is maar goed ook.

Maar binnen een redelijke bandbreedte moeten genres herkenbaar blijven. De lezer moet kunnen zien of hij te maken heeft met 'een mening van een redacteur' waarnaast ruimte blijft voor andere opvattingen, of met het oordeel van de krant als geheel. Daarom mogen pogingen om achtergrond, analyse en commentaar gescheiden te houden niet verslappen.

Veel lezers zien de redactie van de Volkskrant als een hiërarchische organisatie, waarin de hoofdredacteur alles beslist. In werkelijkheid hebben individuele redacteuren grote vrijheid om hun werk creatief te verrichten. Zelfs het formele commentaar, dat namens de complete redactie wordt geschreven, geeft zelden de mening van alle redacteuren weer.

De formele opvatting van de krant komt tot stand in discussies van een groepje van zes commentatoren en de hoofdredactie. Elke morgen bepalen zij welke onderwerpen worden aangepakt en wat de Volkskrant ervan vindt. Vervolgens schrijft een lid van het groepje het commentaar. Dat moet sporen met eerdere commentaren over hetzelfde onderwerp.

Het commentaar wordt ook geschreven als het groepje het niet eens kan worden over de strekking ervan. De doorsnee redacteur voelt zich er so wie so niet per definitie aan gebonden. Een omstreden commentaar als Van God los (7 maart) waarin begrip werd getoond voor de kritiek van kardinaal Simonis op Paars, veroorzaakt niet alleen storm onder de lezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden