Background

Analyse: CDA-rapport neemt stelling tegen ophitsing en niksigheid

Het rapport dat het Strategisch Beraad van het CDA later deze week uitbrengt, leest deels als een reactie op de gedoogcoalitie met VVD en PVV waarin de partij zich sinds oktober 2010 bevindt. De 25 opstellers zeggen dat ze hun partij ermee positioneren in 'het radicale midden'.

CDA-fractievoorzitter Sybrand Haersma Buma. Beeld anp

'Het radicale midden is niet wat tussen links en rechts, overheid en markt, vrijheid en verantwoordelijkheid, kosmopolitisme en provincialisme, en economie en ecologie overblijft, maar is steeds de synthese van die twee', zo schrijft het Strategisch Beraad (SB) in een concept van het rapport dat vrijdag in definitieve vorm verschijnt.

Het is een lijn die in het hele rapport wordt doorgetrokken. Zo is het ideaal van een verenigd Europa 'onverminderd actueel', maar verdere uitbreiding heeft nu geen prioriteit en de komst van goedkope arbeidskrachten heeft nadelen waarvoor het CDA oog wil hebben. Economische groei kan en moet gecombineerd worden met respect voor de natuur.

De stedelijke gemeenschappen moeten versterkt maar ook de leefbaarheid op het platteland moet overeind blijven.

De term 'radicaal' betekent hier dat het wel degelijk een keuze is om in het midden uit te komen. Het is een impliciete verdediging van het verwijt 'vlees noch vis', dat het CDA in het verleden vaak trof. Of dat is gelukt, maken de kiezers uit. De keuze voor het midden lijkt er wel toe te hebben geleid dat het rapport geen bijster opvallende, onderscheidende punten bevat. Ook het standpunt over de hypotheekrenteaftrek is inmiddels vrijwel volledig 'mainstream'; het is alleen het kabinet dat nog zegt te geloven in de zegeningen van de huidige aftrek.

De toon van het rapport is positief, de analyse benoemt geen problemen maar 'uitdagingen'. Het woord 'islam' valt niet, laat staan dat gerept wordt over problemen die ermee samenhangen. De toon over immigratie, waarvoor het huidige regeerakkoord nog een forse reductie bepleit, is ronduit positief.

'Na jaren van het wegkijken van de problemen die de opname van nieuwkomers in ons land heeft gegeven, zijn we nu doorgeslagen naar het andere uiterste.'

De immigratie is 'een verrijking voor Nederland, ook economisch', poneren de commissieleden. 'Los van het feit dat het een kwestie van fatsoen is en dat het past bij onze Nederlandse identiteit en waarden om open te staan voor immigranten, moeten wij ook erkennen dat wij ons welvaartspeil niet kunnen handhaven zonder hun komst.' Op veel meer plaatsen lijkt het rapport zich af te zetten tegen de huidige gedoogpartner, de PVV.

'Het CDA is niet van de polarisatie en het uitvergroten van de verschillen', heet het. 'Juist gematigdheid geeft ruimte voor verschil. Bij veel (religieus) geïnspireerde mensen leeft het besef dat iedereen deel uitmaakt van de mensenfamilie. Het CDA wil een partij zijn voor alle mensen die zich hierin herkennen.'

Het rapport legt grote nadruk op 'waarden'. Daartoe zijn de oude uitgangspunten van de christen-democratie 'hertaald': Gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit, publieke gerechtigheid en rentmeesterschap worden voortaan aangeduid met de begrippen vertrouwen, burgerschap, rechtsstaat en zorg voor natuur en cultuur.

De zoektocht naar eigentijdse vertalingen voor het traditionele gedachtengoed werd geleid door een commissie onder leiding van theologe Jacobine Geel. Bij het laatste CDA-congres riep ze al op tot een tegengeluid tegen het liberalisme van Mark Rutte en de VVD en bepaalde uitwassen van de consumptiemaatschappij in bredere zin.

Zo spreekt het Strategische Beraad van 'neigingen die het CDA afkeurt, zoals de zucht naar het snelle geld, de gemakkelijke keuze voor gemak en genot, niksigheid en platheid, ophitsing en het zaaien van verdeeldheid.' Daartegen gaat het CDA 'krachtig stelling nemen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.