Analyse bomaanslag verdeelt IRA-watchers

De IRA doet na bomaanslagen niet aan persconferenties en evenmin beschikt de organisatie over een betrouwbare pr-man die even gebeld kan worden om het bombeleid toe te lichten....

Van onze correspondent

LONDEN

Zo is het ook nu niet duidelijk hoe de explosie die zaterdag Manchester schokte moet worden geïnterpreteerd. Heeft het opperbevel van de IRA het vredesproces definitief dood verklaard, of is binnen de organisatie sprake van een scheiding der geesten?

In kringen van IRA-watchers zijn dat de twee meest populaire lezingen. De waarnemers die denken dat de bom in Manchester een duidelijke boodschap is dat de IRA niet meer gelooft in het vredesproces, heeft feitelijk nooit in de vreedzame bedoelingen van het republikeinse leger geloofd. Zij wijzen op het bestaan van een geheim IRA-document waarin het achttien maanden durende staakt-het-vuren als een 'TUAS' werd omschreven.

TUAS staat voor 'tactical use of armed struggle' en binnen die theorie was de wapenstilstand niets anders dan een andere vorm van oorlogvoering, tijdelijk zonder wapens. Andere argumenten voor de stelling dat de IRA het vredesproces nimmer serieus heeft genomen, zijn gestoeld op het feit dat gedurende de wapenstilstand de smokkel van wapens gewoon doorging, evenals de opbouw van nieuwe IRA-cellen in Engeland.

De jongeman die op 18 februari omkwam toen in een Londense bus de bom die hij vervoerde ontplofte, was gerecruteerd tijdens het staakt-het-vuren. De voorbereidingen op de eerste bomaanslag na het einde van het staakt-het-vuren, die in de Londense Docklands op 9 februari, zouden al vier tot vijf maanden eerder zijn begonnen.

De school van de 'gespleten IRA' kreeg eind vorige week een nieuw argument in handen, toen het IRA-opperbevel toegaf dat de moord op een politieagent in de Republiek, Jerry McCabe, het werk was van IRA-leden.

In een communiqué maakte de organisatie bekend dat de overval waarbij McCabe tien dagen geleden werd doodgeschoten 'niet geautoriseerd' was. Dat wees er volgens deze groep watchers opnieuw op dat 'gematigde' krachten binnen de IRA de controle over een groep radikalinski's heeft verloren.

De haviken zouden zich vooral bevinden in de Republiek en de zuidelijke provincies in Noord-Ierland, Armagh en Tyrone. De hardliners zouden ontevreden zijn over het trage verloop van de vredesonderhandelingen en bovendien bang zijn dat Sinn Fein-leider Adams bij eventuele vredesonderhandelingen akkoord gaat met een compromis dat minder ver gaat dan het doel dat de IRA zich al bijna tachtig jaar stelt, een onvoorwaardelijk verenigd Ierland.

De meer gematigde stroming binnen de IRA, het deel waaruit Adams en toponderhandelaar McGuinness afkomstig zijn en dat is geconcentreerd in Belfast, zou lang de overhand hebben gehad binnen de organisatie en zo ook het staakt-het-vuren tot stand hebben kunnen brengen. Maar zij zou nu de controle over de voorstanders van gebruik van geweld hebben verloren. Het politie-onderzoek naar de bomexplosie in de Docklands heeft uitgewezen dat de uitvoerders van die aanslag afkomstig waren uit Armagh.

De haviken wijzen er op dat achttien maanden met de wapens in de kast voor de republikeinen minder resultaat opleverden dan het gebruik van bommen in de daaropvolgende paar weken: vaststelling van een datum voor gesprekken tussen alle partijen en het afzien van de even daarvoor nog onverbiddelijke Britse eis van het inleveren van alle wapens voor die gesprekken konden beginnen. De Britten, menen de haviken, zijn er gevoelig voor als het onderhandelingsproces zo nu en dan wat wordt opgepept met een stevige bom.

Welke van de twee analyses de waarheid ook het dichtst benadert, geen van beide belooft veel goeds voor de toekomst van het vredesproces. Een IRA op hernieuwd oorlogspad niet, een IRA waarbinnen radicale elementen oncontroleerbaar zijn geworden evenmin.

Bert Wagendorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden