REPORTAGE

Amsterdamse pont lijdt onder 'succes van Noord'

Op de klok op de kade staan nog 15 seconden tot vertrek, maar IJveer 54 is al weg. De pont is vol en dus heeft schipper Ruud de klep opgehaald in Amsterdam-Noord en koers gezet richting zuidoever. Op de kant puffen forenzen naast hun fiets uit van hun vergeefse sprintje. Gelaten. Het is 8.45 uur, de nazomerzon schijnt laag over het IJ en als de volgende pont over 3 minuten vertrekt, staan zij vooraan. De fijnste plek op een bomvolle boot.

Fietsers verlaten de pont over het door de gemeente aangelegde rode vlak. Ruimte wordt gemaakt door de mensen in het groene vlak, wachtend op het ritje terug. Beeld Guus Dubbelman

Dagelijks zetten de veren van het vervoersbedrijf GVB zo'n 50 duizend passagiers over het IJ. Waarvan 35 duizend hier tussen Centraal Station en de Buiksloterweg. Al jaren groeit die stroom gestaag met ruim 6 procent per jaar. En dat is te merken op de ponten.

'Niet normaal druk', zegt Claudia. Zij is vrijdagochtend de laatste fietser die zich op de boot van 8.45 uur weet te persen. 'Ik vind de pont een van de leuke dingen, maar niet als het zoals nu is. Ik erger me vooral aan mensen die gaan dringen, waardoor het alleen maar langer duurt.'

Met enige regelmaat zijn er ruzies tussen reizigers. Zeker als er sigaretten worden opgestoken of scooterrijders hun motoren starten ruim voordat de pont aan land gaat.

'Succes van Noord'

De gestage toename van de drukte is het logische gevolg van 'het succes van Noord'. Het armoedige stadsdeel van weleer ontwikkelt zich in razend tempo. Dure appartementen langs de IJ-oevers, nieuwbouw op oude industrieterreinen en yuppen die de hoge huizenprijzen aan de zuidkant van het water niet meer kunnen betalen en in groten getale naar de oude arbeidershuizen verhuizen.

En er is meer. Jonge bedrijfjes en horeca vestigen zich in de oude havengebieden. Festivals, Filmmuseum Eye en sinds deze zomer uitkijktoren Adam, trekken massa's bezoekers.

In de toekomst kan de gemeente Amsterdam met de ponten alleen niet meer toe. Zo veel is ook op het stadhuis duidelijk. Smachtend wordt daar uitgezien naar het moment dat de Noord-Zuidlijn eindelijk klaar is. Er wordt al gesproken over een extra station in de Sixhaven, op loopafstand van Eye.

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Vanaf de pont, op weg naar Amsterdam-Noord, achter Amsterdam CS. Beeld Guus Dubbelman

En na jaren van luchtfietserij en aandringen van actiegroepen presenteert het college van burgemeester en wethouders naar verwachting dit najaar een plan voor twee bruggen over het IJ. Ook het plan voor een fietstunnel onder het water hangt boven de markt.

Terwijl de toekomstplannen voor de 'IJsprong' de stadspolitiek bezig houden, is 'manager Veren' Eus Drossaers bezig het heden onder controle te houden. De GVB'er pielt constant aan een formule met een paar variabelen: Het aantal passagiers dat je kunt overzetten, wordt bepaald door de hoeveelheid boten, de grootte van de boten, de snelheid waarmee ze naar de overkant gaan en de snelheid waarmee de passagiers de boot op en af kunnen.

Aan de snelheid waarmee de boten oversteken, valt voor Drossaers weinig te winnen, zegt hij terwijl de schipper even vaart inhoudt voor een schip met steenkool. 'Dit is een van de drukste stukjes water van Europa en de binnenvaart trekt de laatste jaren weer aan.'

Twee nieuwe schepen

De groei heeft het vervoersbedrijf sinds 2014 vooral opgevangen door op drukke tijdstippen met drie in plaats van vier veren te varen. En dankzij rode en groene vlakken op de kade is de 'laad- en lostijd' iets teruggelopen. 'Mensen maken nu beter ruimte voor passagiers die de pont afkomen. Op drukke dagen, als er evenementen zijn, zetten we daarvoor extra personeel in.'

De volgende klap slaat de gemeente met twee nieuwe schepen. Vijf meter langer, waardoor ze 310 in plaats van 240 passagiers kunnen vervoeren. Nog dit jaar rolt de eerste bij Holland Shipyard in Hardinxveld-Giessendam van de helling.

Drossaers heeft ook de taps toelopende punten van de huidige schepen in het vizier. 'Die zien er leuk uit, maar het wordt efficiënter als je bredere laadkleppen hebt. Het kost alleen 8 ton per boot om ze te laten ombouwen.'

IJveer 54 legt aan achter het Centraal Station. Als de klep is neergedaald op de kade, lopen de passagiers van de pont, op weg naar hun bestemming. Lang was Drossaers bang dat de focus op bruggen en metro's ertoe zou leiden dat de gemeente niet meer zou investeren in de veren. En dat de schippers van het GVB vervolgens de ontevreden reizigers over zich heen krijgen. 'Maar dat valt gelukkig mee. De gemeente ziet ook dat Amsterdam in elk toekomstscenario ponten op het IJ zal houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden