ReportageSluiting dagopvang Het Wereldhuis

Amsterdamse daklozen kunnen door het coronavirus alleen nog op straat terecht

Daklozen wachten donderdag in het Wereldhuis op een maaltijd, voorlopig hun laatste. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het Wereldhuis, een dagopvang voor daklozen in Amsterdam, moet donderdag sluiten vanwege het coronavirus. De opvang is een veilige haven voor met name ongedocumenteerde asielzoekers, een kwetsbare groep die nu met tientallen tegelijk op straat belandt.

‘Ik ben bang’, zegt Kahasit (28) uit Eritrea, terwijl ze zich een beetje verbergt in haar grijze hoody. Ze is vier maanden zwanger. ‘Ik ben bang dat ik ziek word en mijn baby verlies. Het virus verspreidt zich, niemand weet wat er gaat gebeuren. De straten zijn leeg, ik voel me als vrouw niet veilig. Ik weet niet waar ik overdag naartoe moet; dit is de enige plek die ik ken.’

Kahasit is een van de daklozen die vandaag voorlopig voor het laatst in het Wereldhuis terecht kunnen. De opvang bevindt zich in drie lange kelderruimtes onder de Protestantse Diaconie in het centrum van Amsterdam. Normaal gesproken zijn er tussen de tachtig en de honderd mensen, donderdag zijn het er maximaal zestig vanwege het virus: twintig per ruimte. Elders in de stad leggen inloophuizen ook limieten op, waardoor daklozen voor de deur moeten wachten of verder lopen.

‘Het doet pijn om te sluiten’, zegt coördinator Geeske Hovingh. ‘Maar het is niet meer verantwoord om open te blijven.’ De situatie is onveilig, zowel voor de bezoekers als de medewerkers en vrijwilligers van het Wereldhuis. Mensen zitten dicht op elkaar en hebben geen beschermingsmiddelen als mondkapjes tot hun beschikking. Voor de ingang staat een medewerker van de Diaconie met een kleine spuitbus ontsmettingsalcohol. ‘We hebben daarnaast niet meer genoeg mensen om de boel draaiende te houden. Een deel van onze mensen zit om medische redenen thuis.’

Repatriëren

De gemeente Amsterdam besloot donderdag de daklozen uit de winteropvang te verdelen over de stad om besmettingen te voorkomen. Oost-Europeanen probeert de gemeente te repatriëren. Ze worden geholpen om terug naar het land van herkomst te gaan. ‘De meeste willen dat ook’, aldus wethouder Rutger Groot Wassink. ‘Het zijn zelfredzame mensen.’

Stad op slot

Het komt aan als een mokerslag. Bij het Wereldhuis, dat gedwongen wordt tot deze maatregel, en bij de bezoekers, die niet weten hoe en waar ze de komende dagen gaan doorbrengen. De meesten overnachten in de winteropvang ten westen van het centrum. Daar moeten ze om negen uur ’s ochtends weg.

Hovingh: ‘Je stuurt mensen van negen tot vijf een stad in die steeds verder op slot gaat. Ze hebben geen middagmaal, geen plek om naar de wc te gaan.’ Zelfs ogenschijnlijk kleine maatregelen naar aanleiding van het coronavirus kunnen gevolgen hebben voor deze groep. Hovingh voorziet bijvoorbeeld een ramp als je straks nergens met cash kan betalen.

De druk op de zorg heeft ook verstrekkende gevolgen. Ziekenhuisafspraken worden gecanceld. Zoals die van Kibo (45) uit Oeganda, die maandag naar het ziekenhuis zou gaan. Hij heeft hiv en een longaandoening. ‘Ik weet niet hoe ik dit ga overleven.’ Mensen zijn bang voor het virus en bang voor de kou, nu het vroege lenteweer zich van zijn gure kant laat zien. ‘En veel mensen zijn bang voor discriminatie,’ zegt Pablo Eppelin Ugarte van het Wereldhuis, ‘dat mensen een groep asielzoekers als dragers van het virus gaat zien.’

Alternatieven

Terwijl in de gemeenteraad wordt besproken wat Amsterdam moet doen met haar daklozen, verzamelt Eppelin Ugarte alle telefoonnummers. ‘We maken een WhatsApp-groep. Als je dan iets nodig hebt, of als het slecht met je gaat, kun je om hulp vragen.’ Daarna gaan de bezoekers van het Wereldhuis een voor een de straat op.

Hovingh en haar collega’s zijn druk in de weer om alternatieve opvang te regelen. Dat is nog niet voor iedereen gelukt. ‘Eigenlijk is de enige oplossing dat de winteropvang 24-uurs wordt.’ De gemeente heeft daar vooralsnog tegen besloten. Voorlopig zijn de daklozen op de straat aangewezen. Jude (30) uit Nigeria, met een ringbaardje en kabeltrui, snapt er niets van. ‘Wij zijn daar ons leven niet zeker vanwege het virus. Als we ziek worden, kan niemand ons helpen. Kunt u dat uitleggen?’

Nu mensen afstand moeten houden vanwege het coronavirus, rijst de vraag wat te doen met de daklozenopvang, waar mensen dicht opeengepakt slapen. Nederlandse gemeenten breken zich er sinds maandag het hoofd over.

AANVULLING
20 maart: De Regenboog, een organisatie die zich hard maakt voor kwetsbare Amsterdammers, biedt nu in haar inloophuizen ook plaatsen aan voor de daklozen die voorlopig niet meer in het Wereldhuis terecht kunnen. Zo zijn er tijdelijk veertig plekken bijgekomen in Amsterdam-Noord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden