nieuwsbrandweer

Amsterdamse brandweercommandant moet opstappen: relatie met korps niet verbeterd na rigoureuze aanpak

De omstreden Amsterdamse brandweercommandant Leen Schaap moet vertrekken. Burgemeester Femke Halsema heeft dat als hoofd van de Veiligheidsregio aan Schaap laten weten.

Leen Schaap.Beeld ANP

Het is Schaap de afgelopen maanden niet gelukt om zijn relatie met het brandweerkorps te verbeteren, zoals Halsema hem had opgedragen. Daarom is hem gevraagd om per 1 oktober plaats te maken voor ‘een nieuw gezicht’. Volgens het persbericht dat de Veiligheidsregio woensdag over het ontslag rondstuurde, betreurt Schaap die keuze maar respecteert hij die wel.

Oud-politieman Schaap werd in 2016 door de toenmalige burgemeester Eberhard van der Laan aan het hoofd geplaatst van het Amsterdamse brandweerkorps. De ‘blauwe’ buitenstaander moest voor de cultuurverandering zorgen die ‘rode’ voorgangers maar niet wisten door te drukken. Op veel kazernes trokken brandweermannen zich nagenoeg niets aan van de leiding. Zo werd er op grote schaal bijgeklust (vaak zelfs onder diensttijd). Vrouwelijke collega’s en brandweerlieden met een migratieachtergrond klaagden regelmatig over de voor hen onveilige cultuur op de door witte mannen gedomineerde kazernes. Een door de leiding gewenst nieuw dienstrooster werd jarenlang effectief tegengewerkt.

‘Maffia binnen het korps’

Schaap toonde zich inderdaad een ijzervreter die de cultuur keihard aan de orde stelde. In snoeiharde raadsbrieven en interviews hekelde hij onder meer ‘de maffia van de medezeggenschap’ binnen het korps. En verhaalde hij hoe sommige kazernes hem zelfs aanvankelijk niet wilden binnenlaten. Hij zette een proef met een nieuw dienstrooster door, tegen alle weerstand vanuit het korps in. Ook nam hij tientallen disciplinaire maatregelen tegen brandweerlieden die de interne regels overtraden. Zeker zes medewerkers werden door Schaap ontslagen, anderen moesten bijvoorbeeld salaris of vakantiedagen inleveren.

Maar met zijn rigoureuze aanpak kwam Schaap wel steeds verder op voet van oorlog te verkeren met zijn troepen. Via sociale media ontving Schaap verschrikkelijke bedreigingen. De commandant bleef op zijn beurt in de media bikkelharde beschuldigingen spuiten over de slechte ethos binnen het korps. Iets dat door steeds meer anonieme brandweermedewerkers werd weersproken.

Eind vorig jaar liet Halsema door oud-generaal Peter van Uhm een onderzoek doen naar de situatie. Daaruit kwam dat beide kanten zich moesten inspannen om de relaties te verbeteren. Dat bleek lastig. Zo haalde Schaap zich de woede van het korps op de hals door in het programma Buitenhof al te reageren op het rapport van Van Uhm, terwijl hij het intern nog niet met de ondernemingsraad had besproken.

Een maand later schoffeerde Schaap ook nog eens zijn baas door zich in het Stan Huygens Journaal, de society rubriek van De Telegraaf, kritisch over haar uit te laten. ‘Onder burgemeester Femke Halsema is het vooral praten, praten. Haar voorganger was van: samen aanpakken’, zou Schaap gezegd hebben. En: ‘Eberhard van der Laan, waar ben je.’ Schaap zei later dat hij zich ‘niet in die uitspraken herkende’.

Integriteitsschending

Pijnlijk is intussen ook de onthulling dat Schaap, die zich binnen de brandweer zo hard maakte voor integriteit, in zijn vorige baan bij de politie zelf een waarschuwing kreeg wegens een integriteitsschending. Hij was een van de hoge politiecommissarissen die concertkaarten accepteerden van de van corruptie verdachte politieman Ad Smit. Daarnaast leende Schaap een aanzienlijk geldbedrag aan Smit, zonder dit te melden aan de korpsleiding. Geldproblemen gelden binnen de politie als een risicofactor voor corruptie.

Schaap maakte het er niet beter op door rondom die affaire verontwaardigd te stellen dat de hoofdcommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg precies hetzelfde zou hebben gedaan en daarvoor niet werd berispt. Zijn lening aan Smit verzweeg Schaap op dat moment.

Sinds zijn uitglijders, begin dit jaar, bungelde Schaap al. Halsema stelde dat Schaaps relatie met het korps voor de zomer verbeterd zou moeten zijn. Dat is dus niet gelukt, zo blijkt woensdag uit het persbericht van het bestuur van de Veiligheidsregio - waarin naast Halsema de burgemeesters van vijf buurgemeenten zitten.

In het persbericht is het bestuur lovend over de verdiensten van Schaap. ‘Brandpreventie heeft een enorme impuls gekregen, de bedrijfsvoering is verbeterd en de diversiteit binnen de organisatie neemt toe. Met stevig leiderschap is er, tegen de stroom in, een aantal belangrijke stappen gezet in het moderniseren van de brandweer.’ Maar de onverbiddelijke conclusie blijft wel: ‘Dat de volgende fase in de modernisering van de brandweerorganisatie (…) met een nieuw gezicht, een andere commandant wellicht een nieuwe impuls, een andere dynamiek geeft.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden