Reportage lerarentekort

Amsterdamse basisschool moet sluiten door lerarentekort – of is er iets anders aan de hand?

De 16e Montessorischool in Amsterdam moet de deuren sluiten vanwege het lerarentekort. Althans, dat is het verhaal van de schoolleiding. In hoeverre is de sluiting inderdaad het gevolg van de lerarencrisis?

Een schoolklas passeert de 16e Montessorischool in Amsterdam Zuidoost. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Donderdagavond zijn de ouders van de 111 leerlingen ingelicht over het drastische en dramatische besluit. Maar lang niet iedereen is bij die spoedbijeenkomst aanwezig geweest, blijkt de volgende ochtend. ‘Ik was naar voetbal’, zegt een moeder die zich moet haasten om haar kind op tijd binnen te hebben. ‘Is het echt waar? Nee, dat had ik niet zien aankomen. Vorig jaar waren er bij mijn zoon in de bovenbouw wel problemen, maar met mijn andere kind in de middenbouw gaat het goed.’

De situatie in de bovenbouw was inderdaad al langer problematisch. Maar nadat een docent onlangs ontslag nam, is het ook improviseren in groep 3. Op de school zijn nog maar drie leraren in vaste dienst. De rest van de lessen wordt gegeven door zzp’ers en uitzendkrachten. ‘Zo kunnen we de kinderen niet het onderwijs bieden dat zij verdienen’, was vorige week de conclusie van het bestuur.

Donderdag kregen de ouders de boodschap dat er een plek wordt gezocht voor hun kinderen op andere scholen in Zuidoost. De groepen 6, 7 en 8 vertrekken al na de herfstvakantie, zij moeten hun keuze volgende week kenbaar maken. De andere leerlingen worden uiterlijk per 1 januari overgeplaatst. In theorie is er op de scholen in de buurt genoeg plek, blijkt uit een verkenning die het bestuur heeft gemaakt. Maar of iedereen wordt ingedeeld op de school van zijn eerste keus, is zeer onzeker. 

Onderwijscrisis

Volgens het schoolbestuur Sirius, waaronder de 16e Montessori valt, is de school het slachtoffer geworden van het lerarentekort. Als eerste in Nederland. Dat is ook de boodschap van de Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman (PvdA): ‘Het zoveelste bewijs van de onderwijscrisis in onze stad als gevolg van het lerarentekort. Wanneer gaat het doordringen bij onze regering dat een structurele oplossing niet kan wachten?’

Voor de onderwijsbonden was het nieuws aanleiding om nieuwe stakingen aan te kondigen. Als de regering niet snel met extra geld over de brug komt om het lerarentekort aan te pakken, leggen de docenten op 6 november weer een dag het werk neer. 

Maar er is ook kritiek op ‘het gemak’ waarmee de malaise bij de school in Zuidoost aan het lerarentekort wordt toegeschreven. De school heeft immers in 2007, 2012 en afgelopen zomer een onvoldoende van de onderwijsinspectie gekregen. En het aantal leerlingen ligt al drie jaar onder de ‘opheffingsnorm’ van 195 leerlingen. ‘Als je dit al drie jaar ziet aankomen, moet je tijdig handelen om te voorkomen dat dit tijdens het schooljaar gebeurt’, zei minister Arie Slob (Onderwijs) vrijdag.

Solide team

‘Dat er problemen waren, klopt’, reageert Hubert de Waard, de bestuursvoorzitter van Sirius. De moeilijkheden begonnen ruim twee jaar geleden, toen de directeur en twee leraren ontslag namen. Dat was volgens De Waard gewoon pech: ‘Soms denkt iemand: het wordt tijd voor wat anders en dat kan anderen ook aan het denken zetten.’

Daarna bleek het bijzonder lastig om weer een nieuw solide team op te bouwen, vertelt De Waard. Het is een probleem dat ook nadrukkelijk is onderkend door de Onderwijsinspectie. In het rapport De Staat van het Onderwijs 2019 schrijft de inspectie dat vacatures het moeilijkst te vervullen zijn in de Randstad en op scholen met ‘meer leerlingen met een niet-westerse migratieachtergrond’. Precies het type school zoals de 16e Montessori dus.  

Met zzp’ers en uitzendkrachten heeft de school de afgelopen jaren de gaten opgevuld. Dat de school door al die personele noodverbanden kritiek kreeg op ‘de didactische kwaliteit’ vindt hij niet zo vreemd.

In overleg met de inspectie maakte het bestuur een plan om de problemen aan te pakken. Maar toen een van de vaste krachten er onlangs ook mee ophield, was dat doel niet langer haalbaar, zo concludeert De Waard. ‘Als het al zou lukken een leraar in vaste dienst te werven, is dat iemand die elders weer een gat achterlaat. Daar sta ik ook niet achter.’

‘Jammer’

De Waard hoopt dat deze sluiting een incident is, maar hij vreest van niet. ‘Je ziet dat vooral kleine scholen heel kwetsbaar zijn, die kunnen tegenslagen het moeilijkste binnen hun team opvangen.’ 

‘Ik vind het jammer’, zegt moeder Esther die haar fiets met kinderzitje van het schoolplein afrijdt. ‘Wij hebben juist bewust voor zo’n kleine school gekozen.’ Haar zoontje is enkele weken geleden op de Montessori begonnen. Nu moet ze dus al kiezen voor een andere school. ‘Dat zal wel lukken. Voor de kinderen in de bovenbouw is het het vervelendst, die waren hier natuurlijk al helemaal geaard.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden