Amsterdammers kunnen erfpacht wegstemmen

De ongeveer 130 duizend Amsterdamse particuliere huiseigenaren die erfpacht betalen, krijgen vanaf volgend jaar mogelijk de kans de grond onder hun woning te kopen. Medio maart volgend jaar, tegelijk met de Provinciale Statenverkiezingen, mogen alle Amsterdammers zich in een referendum vóór of tegen dit kooprecht uitspreken.

AMSTERDAM - Amsterdam heeft veruit de meeste erfpachtcontracten in Nederland. Erfpacht levert de stad jaarlijks ruim 200 miljoen euro op. Het nieuwe stadsbestuur maakt ook een einde aan het gehate stelsel van voortdurende erfpacht. Dat geeft de gemeente het recht de grondhuur (canon) elke 50 jaar zeer fors te verhogen.


Amsterdammers die dat wensen kunnen hun erfpachtcontracten straks omzetten in eeuwigdurende erfpacht. Dan wordt de hoogte van de canon voorgoed vastgelegd (een jaarlijkse inflatiecompensatie daargelaten). Plotselinge, extreme woonlastenstijgingen zijn dan verleden tijd. Nieuwe grond zal Amsterdam alleen nog onder eeuwigdurende erfpacht uitgeven. Of, als een meerderheid van de Amsterdammers daar volgend jaar vóór stemt, te koop aanbieden.


De winnaar van de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen, D66, heeft daar vrijdag een akkoord over gesloten met beoogd coalitiepartner GroenLinks. 80 tot 85 procent van de Amsterdamse panden staat op gemeentegrond; dat zijn grofweg alle gebouwen die ná 1910 zijn opgeleverd.


De eigenaren betalen de gemeente enkele honderden tot vele duizenden euro's canon per jaar. De hoogte van de canon is afgeleid van de grondprijs. De gemeente stelt die grondwaarde periodiek opnieuw vast, waarna de canon navenant stijgt. Omdat de grondprijzen sinds 1985 de pan uit zijn gerezen, gaat het vaak om een verveelvoudiging van het tarief. Woningen op erfpachtgrond waarvan het canontijdvak bijna afloopt, zijn daarom vrijwel onverkoopbaar.


Van de 24 Nederlandse steden met een erfpachtstelsel is Amsterdam de enige die het regime nooit verzacht heeft. Vrijwel alle andere erfpachtgemeenten bieden hun erfpachters inmiddels de mogelijkheid de grond onder hun woning te kopen. Deze optie blijkt erg populair: afhankelijk van de voorwaarden heeft tot nu toe 20 tot 50 procent van de erfpachters van dat aanbod gebruik gemaakt.


Dat erfpacht zo dominant is in Amsterdam, komt door de hegemonie van de PvdA in die stad. De socialisten waren decennialang de grootste in de Amsterdamse gemeenteraad en konden daardoor elke stelselwijziging blokkeren.


Linkse partijen vinden dat de stijging van de grondprijzen ten goede moet komen aan alle inwoners (via de gemeentekas) en niet alleen aan woningeigenaren. Daarnaast beschouwen linkse politici erfpacht als een belangrijk instrument om greep te houden op de stadsontwikkeling. Verkoop van de gemeentegrond zou er maar toe leiden dat speculanten en vastgoedbaronnen de macht overnemen in een gewilde woonplaats als Amsterdam.


Rechtse partijen vinden erfpacht oneerlijk, omdat het systeem de financiële risico's voor woningeigenaren vergroot. Erfpacht is in Amsterdam uitgegroeid tot een soort extra woonbelasting bovenop de ozb. Omdat ze de grond niet kunnen kopen, kunnen erfpachters geen kant op en moeten ze de canonverhogingen lijdzaam ondergaan. Betaalbare huurwoningen zijn er nauwelijks en koopwoningen op eigen grond haast nog minder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden