REPORTAGE

Amsterdam-Zuidoost is het geweld zat: ‘De jeugd van hier is echt naar de klote’

‘We zijn het zat’, schreeuwen de demonstranten van de K-buurt. Beeld Joris van Gennip
‘We zijn het zat’, schreeuwen de demonstranten van de K-buurt.Beeld Joris van Gennip

Vorige week werd er nog een peuter in haar voet geschoten, nu zijn de bewoners van Amsterdam-Zuidoost het zat. ‘Er lopen hier 11-jarigen rond die al drie keer getuige zijn geweest van een schietpartij.’

‘De jeugd van hier’, zegt de 21-jarige Sergio, ‘is echt naar de klote.’

Sergio is een donkere jongen uit de K-buurt van de Amsterdamse Bijlmer, en hij is kwaad over het geweld in zijn buurt. ‘Kinderen lopen met messen’, zegt hij. ‘Met wapens. Met machetes. De politie moet echt meer doen.’

Samen met een paar honderd andere bewoners staat Sergio deze zaterdag met potten, pannen en drums vlak bij metrostation Kraaiennest. ‘We zijn het zat’, schreeuwen ze, terwijl ze op de drums slaan. ‘Nó more shooting.’ Steekpartijen, schietpartijen, drugsruzies, drillrappers, bendes – ze willen het niet meer. En daarom demonstreren ze.

Afgelopen week werd hun buurt opnieuw opgeschrikt door vuurwapengeweld: een 2-jarige peuter werd geraakt door een verdwaalde kogel. Bewoners hoorden maandagavond voor dit metrostation twee mannen vechten – ze spraken mogelijk Spaans – gevolgd door vier of vijf schoten. Op dat moment liep daar een vrouw met haar kind in een buggy. Een kogel trof het meisje in haar voet.

‘De volgende dag was het alweer raak’, zegt Mike Brantjes van bewonerscollectief Hart voor de K-buurt. ‘Toen werd er bij mij in de straat geschoten.’

‘Er lopen hier 11-jarigen rond die al drie keer getuige zijn geweest van een schietpartij’, zegt Jerry Afriyie, voorman van Kick Out Zwarte Piet en al vijfentwintig jaar Bijlmerbewoner. ‘Ik ben hier opgegroeid’, zegt hij. ‘En ik ben meerdere mensen kwijtgeraakt door steek- of schietincidenten.’

Dodelijke vetes

In Amsterdam-Zuidoost worden sinds een paar jaar bloederige – soms dodelijke – vetes uitgevochten tussen bendes die zich associëren met drillrap, een agressieve, donkere vorm van rap. De bendes, vaak met piepjonge leden, leven op voet van oorlog met elkaar en bestrijden elkaar met grof geweld. Via YouTube, Instagram en Snapchat bedreigen ze elkaar. Ze gebruiken messen, bijlen en vuurwapens en deinzen niet terug voor het beschieten van familieleden. De K-buurt is het thuisland van rapformatie KSB, de Kikkenstein Bende. Een 19-jarig bendelid werd recent veroordeeld voor een dodelijke steekpartij in 2019 waarvan een lid van een rivaliserende bende het slachtoffer was.

Met trommels en spandoeken maken de demonstranten hun ongenoegen kenbaar. Beeld Joris van Gennip
Met trommels en spandoeken maken de demonstranten hun ongenoegen kenbaar.Beeld Joris van Gennip

Sommige bendeleden hebben volgens de politie nauwe banden met de drugshandel. Met cocaïne valt veel geld te verdienen, en je kunt snel rijk worden: dat spreekt aan. ‘In de Bijlmer staan honderden jongeren klaar om klussen te doen voor de drugshandelaren, zoals cocaïne uit havens halen – waarvoor een groep 50 duizend euro krijgt – of auto’s jatten of besturen, en uiteindelijk in de weer gaan met een kalasjnikov’, zei politiechef Olivier Dutilh onlangs in Het Parool.

Achter dit meedogenloze imago schuilen vaak bendeleden met een treurige achtergrond: jongens die zwaar beschadigd raakten in hun jeugd, die opgroeiden in armoede, met huiselijk geweld en traumatische ervaringen. ‘Veel kinderen gaan hier met een lege maag naar school’, zegt Afriyie. ‘Hun leven lijkt niet op dat van andere Nederlandse kinderen. Ze groeien op in ongelijkheid. Daardoor worden jongeren en jongvolwassenen gevoelig voor deze bendes.’

Klaar met het geweld

De jongeren die hier demonstreren, zijn dat naar eigen zeggen niet. Ze zijn vandaag niet met velen , maar ze laten wèl een ander geluid horen. Ook zij zijn klaar met het geweld.

Neem de 14-jarige Tyrone, een donkere jongen met een heldere oogopslag. Het liefst was hij naar het vwo gegaan in de Bijlmer. Toch koos hij bewust voor Amsterdam-Zuid, omdat hij niet tussen de bendes wilde belanden. ‘Ik voel me’, zegt hij, ‘niet per se heel veilig in de buurt. ’s Avonds loop ik zo snel mogelijk naar huis. Eigenlijk loop ik hier ’s avonds niet over straat.’

‘Mensen sluiten zich op’, zegt ook Brantjes. ‘Ze laten hun kinderen niet meer buiten komen.’

Wat de jongeren hier zoal meemaken? ‘Ik heb een man van acht hoog naar beneden zien springen’, zegt Melvin (25). ‘Een vrouw naast me werd overvallen en tegen de grond geslagen’, zegt Darryl (14). ‘Ik ken meerdere mensen die zijn overleden’, zegt Abdul (17). ‘Iedereen kan je zomaar steken. Het is echt random. Maar het is niet zo dat ik daarop stress. Ik ben bijna nooit buiten. Ik ben een rustige jongen.’

Een probleem is dat bewoners van Zuidoost niet snel op de politie afstappen. ‘Ze hebben weinig vertrouwen in de politie’, zegt Brantjes. ‘Ook zijn ze bang als snitch te worden gezien.’ Hij zette daarom een netwerk op van vertrouwenspersonen, als tussenstap naar de politie.

Masterplan

Amsterdam lanceerde onlangs het Masterplan Zuidoost, een miljoeneninvestering om de buurt in twintig jaar omhoog te tillen, in samenwerking met politie, woningbouw, werkgevers, scholen en bewoners. Er komen nieuwe woningen en er gaat geld naar onderwijs, kleinere klassen en het bestrijden van taalachterstand. Ook begint de gemeente een proef met preventief fouilleren.

De demonstranten in de K-buurt zijn het geweld zat. Ze hebben al meer dan genoeg gezien in hun jonge leven. Beeld Joris van Gennip
De demonstranten in de K-buurt zijn het geweld zat. Ze hebben al meer dan genoeg gezien in hun jonge leven.Beeld Joris van Gennip

Het plan is ambitieus, maar volgens Afriyie zit het vol denkfouten. ‘Je kunt ongelijkheid niet even snel oplossen met een feelgoodproject’, zegt hij. ‘Dit is er vooral op gericht om geen last meer te hebben van deze wijk. De bedenkers zijn niet de mensen van hier, maar vooral witte mensen die buiten de Bijlmer wonen. In het dagelijks leven lopen ze met een boog om deze jongeren heen, omdat ze bang voor hen zijn. Het zijn mensen die de pijn van hier niet voelen.’

‘Je moet bewoners hier het mandaat geven’, vindt Afriyie. ‘En als ik de jongeren hier vandaag zie, dan zie ik de leiders van de toekomst.’

Op zijn zwarte sneakers filmt Mubarak (18), een opvallende jongen, de demonstratie met zijn telefoon. Hij wil later in de media werken, zegt hij, en omdat hij weet wat hij wil, lukt het hem de drillrappers te negeren. ‘Ik weet wat goed en slecht is’, zegt hij zelfverzekerd. ‘Een driller valt je ook niet zomaar aan. Als je je rustig houdt, gebeurt het niet. Maar je weet het nooit: over twee minuten kan alles anders zijn.’

Weer een beschieting: drie mannen gearresteerd

Drie mannen zijn zondagavond gearresteerd voor mogelijke betrokkenheid bij de beschieting van een auto in de Maassluisstraat in de Amsterdamse wijk Nieuw-West. De politie hield het drietal aan op de Cornelis Lelylaan en trof in hun voertuig automatische vuurwapens aan. Op het geparkeerde voertuig in de Maassluisstraat is volgens de politie fors geschoten, maar voor zover bekend raakte niemand gewond. Ook in de ramen van een woning zaten kogelgaten, maar de politie vermoedt dat de auto het vermeende doelwit was. Op straat zijn veel hulzen aangetroffen. De vermoedelijke daders gingen er na de beschieting, die rond 19.40 uur plaatsvond, in een auto vandoor. Die werd later brandend aangetroffen in de August Vermeylenstraat in West.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden