Amsterdam wil voor 2050 aardgasloze stad zijn

Voor het jaar 2050 moeten alle Amsterdamse huizen van het aardgas af. Nieuwbouw in de stad krijgt voortaan geen aansluiting meer op het gasnet. Daarnaast wijst de gemeente in 2017 10 duizend sociale huurwoningen aan waarvan de gasleiding zal worden doorgeknipt.

Het best betaalbare alternatief voor gas in bestaande woningen is een warmtenet, waarbij huizen worden verwarmd met restwarmte uit de industrie. Beeld anp

Aardgas was laatste decennia de belangrijkste energiebron voor Nederlandse huishoudens. Door de aardbevingen in Groningen, de afhankelijkheid van Russisch gas en de klimaatverandering is de energiebron afgelopen jaren snel uit de gratie geraakt. Naar aanleiding van het nationaal energieakkoord besloten veel gemeenten in hun nieuwbouwwijken gasloze huizen te laten neerzetten. Zij blijven op temperatuur met behulp van elektriciteit en met warmte- en koudeopslag.

Nieuw aan het Amsterdamse plan is vooral dat bestaande gebouwen op grote schaal van de fossiele brandstof af gehaald worden. Wethouder Choho ziet dat ombouwproject als een experiment om te kijken wat er nodig is voor de 'energietransitie' die in het energieakkoord staat omschreven. 'Zij hebben visies, wij doen het gewoon.'

Het best betaalbare alternatief voor gas in bestaande woningen is een warmtenet, waarbij huizen worden verwarmd met restwarmte uit de industrie. Net als in veel andere gemeenten heeft Amsterdam in een deel van de stad al zo'n net liggen. Zo'n 72 duizend gebouwen worden verwarmd met heet water dat via een leiding van Nuon wordt aangevoerd vanaf de Amsterdamse afvalverbrandingsoven. Door nieuwbouw alleen moet het aantal klanten van die leiding voor 2020 groeien naar meer dan 100 duizend huishoudens.

De stad, de corporaties en energiebedrijven gaan ook experimenteren met huizen die al hun energie via het stroomnet binnenhalen. Andere alternatieve energiebronnen die de partners in de stad onderzoeken zijn biogas en aardwarmte.

Het is wethouder Choho duidelijk dat Den Haag meer moet investeren in een gasloze toekomst. 'Dit is belangrijke infrastructuur en die komt er veel sneller als de overheid erin investeert.'

De regering moet vaart maken om verouderde regelgeving uit het gastijdperk aan te passen, vindt Choho. Zo schrijft de wet voor dat iedere Nederlander recht heeft op een gasaansluiting. Ook is het moeilijk consumenten te verleiden voor een warmtenet zolang wettelijk vastligt dat de prijs die de energieleverancier in rekening mag brengen gekoppeld is aan de hoogst geldende gastarieven.


Wie legt die netten aan?

De huidige warmtenetten zijn doorgaans in handen van de partij die ook de energie levert. Zij krijgen jarenlange contracten, omdat zij vele miljoenen moeten investeren om ondergrondse leidingen aan te leggen. In de loop van de jaren moeten zij dat geld terugverdienen.

Een warmtenet kan ook op kleinere schaal. Zo wisselen in Amsterdam de Hortus (die warmte wil) en de Hermitage (die juist airco heeft) energie uit. Er zijn plannen om de warmte die de Jaap Edenbaan produceert bij het maken van ijs, te gebruiken voor de verwarming van de naastgelegen wijk.

Voor het milieu is het goed dat iedereen met een warmteoverschot ook warmte aan het net kan terugleveren: concurrerende energiebedrijven, maar ook particulieren met zonneboilers. Daarom gaan er stemmen op om van warmtenetwerken overheidsbedrijven te maken, net zoals de beheerders van stroom- en gasnetwerken.

Wat kost dit de huizenbezitter?

Voor huiseigenaren hangt er een prijskaartje aan overstappen naar een warmtenet, helemaal als zij nog gaskachels hebben. Ook het afschrijven en ombouwen van een CV-installatie en het vervangen van een gasfornuis lopen in de papieren.

Uit praktische en juridische overwegingen doet Amsterdam daarom voorlopig alleen zaken met woningcorporaties. Die zullen vooral huizen aanpassen die ze toch al gingen renoveren. Uit de ervaringen de komende tijd, zal blijken wat die kosten zijn. Het is niet de bedoeling dat huurders met de laagste inkomens de energietransitie gaan betalen, laat de directeur van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties weten.

Uiteindelijk zullen ook de meeste particuliere huizenbezitters van het gas af gaan. Om ongelukkige investeringen in HR-ketels en dure gasfornuizen te voorkomen wil Amsterdam huizenbezitters de komende jaren zo goed mogelijk gaan voorlichten over of en wanneer zij kunnen verwachten dat hun gasaansluiting verdwijnt.

CV instalatie voor verwarming en warm tapwater in huis. Beeld anp

Waarom warmtenetten?

Warmte is een veelvoorkomend bijproduct in de industrie. Denk aan hete lucht uit een afvalverbranding of koelwater. Het bespaart veel energie om daarmee huizen te verwarmen. Tientallen gemeenten in Nederland doen dat al. Ruim een half miljoen huizen worden nu verwarmd via zogeheten stadsverwarming. In het algemeen zijn gebruikers er tevreden over: het is comfortabel en ze hebben geen gedoe met boilers of een kapotte CV-ketel. Wel klagen ze over de relatief hoge energierekeningen.

Hoe groot de CO2 -besparing van een warmtenet is, verschilt van de afkomst van de restwarmte. In het Amsterdamse warmtenet ligt dat op dit moment tegen de 50 procent. Als de energie uit duurzamer bronnen afkomstig is, zoals kassen of verbranding van biomassa, is de winst voor het klimaat nog groter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden