Amsterdam wil Nachtwacht afstaan aan rijk

Het Amsterdamse college van B en W is bereid de Nachtwacht van Rembrandt of schilderijen van Van Gogh af te staan aan het rijk, als dat in ruil daarvoor 'zo'n honderd miljoen gulden' bijdraagt aan de nieuwbouw van het Stedelijk Museum....

Afgelopen vrijdag riepen burgemeester J. Cohen en wethouder Bruines de hulp in van het ministerie van OCW, om de financiering van de nieuwbouw van het Stedelijk (200 miljoen gulden) rond te kunnen krijgen. In een brief aan staatssecretaris Van der Ploeg lieten zij weten dat zij 'langdurige bruiklenen door de stad aan het rijk' tot inzet van de onderhandelingen willen maken.

Hoewel nog niet is bepaald over welke specifieke kunstwerken het zou moeten gaan, behoren volgens Bruines 'schilderijen van Van Gogh en Rembrandts Nachtwacht zeker tot de mogelijkheden'. Bruines: 'Als die schilderijen voor het rijk een argument zijn om, zeg, honderd miljoen gulden aan de nieuwbouw van het Stedelijk bij te dragen, dan wil het college de overdracht van die kunstwerken overwegen.'

De schilderijen van Van Gogh bevinden zich nu als langdurige bruiklenen in het Van Gogh Museum, de Nachtwacht is in bruikleen gegeven aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Mocht het rijk de eigenaar van de kunstwerken worden, dan verandert er weinig. Alleen op papier wisselen de kunstwerken van eigenaar.

'Feitelijk gaat het om een fictief soort operatie', stelt een medewerker van het Instituut Collectie Nederland, de overheidsinstelling die kunst voor het rijk beheert. De schilderijen blijven onderdeel van het openbaar kunstbezit en zullen te zien blijven in de musea waar ze nu hangen.

De overdracht is vooral 'symbolisch', beaamt Bruines. 'Verkoop is niet aan de orde.' Desondanks kan de constructie interessant zijn voor zowel de gemeente Amsterdam als het rijk.

De gemeente Amsterdam komt met het voorstel na 'verkennende gesprekken met het ministerie van OCW' over een rijksbijdrage aan de nieuwbouw. Het rijk zou, uit vrees voor precedentwerking, niet op voorhand bereid zijn om in de nieuwbouw te investeren. De gedachte is dat als die van het Stedelijk wordt gefinancierd, OCW de steun aan andere musea vervolgens moeilijk kan weigeren.

Om die reden, erkent Bruines, heeft Amsterdam gezocht naar 'argumenten die zij het rijk in handen kan geven om voor het Stedelijk een uitzondering te maken'. Het aanbod om de Nachtwacht of schilderijen van Van Gogh aan het rijk over te doen, kan volgens haar zo'n reden zijn.

Bruines hoopt de staatssecretaris met het aanbod tot spoed te manen. De wethouder wil de financiering van de nieuwbouw, die jaren vertraging heeft opgelopen, afgerond zien voor de volgende collegeperiode, die in maart 2002 begint. De gemeente heeft voor zowel de nieuwbouw van het Stedelijk als de bouw van een nieuwe bibliotheek tezamen 150 miljoen gulden gereserveerd.

Verder vraagt Amsterdam aan het rijk ook de exploitatiekosten van het Stedelijk voortaan te delen, net als bij het Concertgebouw en het Nationale Ballet. 'Het belang en de omvang van het Stedelijk overstijgen de verantwoordelijkheden en de mogelijkheden van de stad alleen', stelt Bruines. 'Het rijk moet medeverantwoordelijkheid gaan dragen voor een museum met een dergelijk nationaal belang.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden