Amsterdam wacht 'Poolse landdag' over kieslijst PvdA

Vanavond stelt de PvdA in Amsterdam de lijst samen voor de raadsverkiezingen in 2002. Het gaat om poppetjes met genoeg ambitie voor weer een weinig verheffende vertoning....

De PvdA in Amsterdam maakt zich op voor de finale van een bikkelharde strijd tussen partijprominenten over de lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar maart. Vanavond bepalen de leden wie op welke plek op de lijst komt, een bijeenkomst die door betrokkenen bij voorbaat wordt getypeerd als 'Poolse landdag', 'bloedbad' en 'veldslag'.

Achter de schermen, met druk telefoonverkeer en e-mailbombardementen, zijn de afgelopen weken al de messen geslepen, blijkt uit gesprekken met nauw betrokkenen. Kandidaten zijn onder druk gezet zich terug te trekken.

'Dit verhaal gaat over ambities van personen', zegt huidig politiek leider en VPRO-voorzitter S. Piersma. 'Het heeft niets te maken met de koers van de partij.' Partijbons, advocaat en dagvoorzitter E. van der Laan: 'Het blijkt heel ingewikkeld om oneigenlijke bondgenootschapjes te voorkomen en te vermijden dat negatieve kwalificaties over personen de boventoon voeren.'

Van der Laan probeert van tevoren alles te doen om de schade beperkt te houden. Na onverkwikkelijke affaires met sociaal-democraten in Amsterdam-Zuidoost (oneigenlijke ledenwerving), Leeuwarden (terugtreden burgemeester en wethouder), in de Tweede Kamer (vertrek Van Gijzel) staat de PvdA in korte tijd andermaal een weinig verheffende vertoning te wachten.

Beoogd politiek leider in Amsterdam en huidig Kamerlid R. Oudkerk zegt te hopen dat de partij niet te veel beschadigd wordt. Maar de stemming is grimmig.

Het advies voor de kieslijst van partijfilosoof J. de Beus sloeg vorige maand in als een bom. De hoogleraar stelde een drastische vernieuwing voor. Oudkerk en de de huidige stadsdeelvoorzitter in Zuidoost H. Belliot staan op 1 en 2 en zijn onomstreden. Het gevecht zal voornamelijk gaan om twee personen: de huidige wethouder D. Stadig en afdelingsvoorzitter B. Olij.

Stadig heeft zich gekandideerd als nummer 3 op de lijst, een plek die volgens velen is voorbehouden voor een toekomstige wethouder. Nu staat daar nog raadslid en bankier T. Halbertsma. Stadig heeft veel steun vergaard. De Beus zei dat acht jaar wethouderschap wel genoeg voor hem te vinden, maar een machtige partijlobby staat achter Stadig. Hij wordt gezien als een goed bestuurder, dús goed voor de stad, dús goed voor de PvdA. Ex-partijvoorzitter en topambtenaar M. Sint steunt hem openlijk. En burgemeester Cohen waarschuwde zijn politieke maten dat continuïteit in het stadsbestuur ook belangrijk is.

Stadig krijgt ook de steun van de krachtige lobby van ex-wethouder en internetspecialist M. van der Vlis. Die is voorzitter van de door hemzelf in het leven geroepen BAR. Dat staat voor Bestuurskring Amsterdamse Regio, een grote groep informeel actieve leden. 'Ik probeer me er niet mee te bemoeien, hoewel me dat niet helemaal lukt', mailt Van der Vlis.

Halbertsma lijkt kansloos. 'Ik doe niet mee aan die spelletjes. Ik sta op nummer drie vanwege mijn geschiktheid. Als anderen met behulp van vriendjes hogerop willen, moeten ze dat weten. Maar dit soort Poolse landdagen leidt niet tot een betere lijst'.

Nog feller is de strijd rond Olij, nummer 10 en begin dit jaar nog in de race voor het landelijk voorzitterschap.

Partijprominenten zien hem het liefst van de lijst verdwijnen. Want Olij zette in het ingewikkelde politieke spel enige maanden geleden een opvallende stap. Hij is afdelingsvoorzitter en had in de benoeming van de commissie-De Beus een belangrijke stem. Groot was de verbazing toen Olij zichzelf plots als kandidaat-raadslid naar voren schoof en ook nog partijvoorzitter bleef.

De Beus spuwde hierover zijn gal tijdens de presentatie van de lijst een maand geleden. Deze vermenging van functies en machtspolitiek was kenmerkend voor de politieke cultuur in Amsterdam, foeterde hij.

Ook veel andere partijprominenten waren verbolgen.

Dat was het sein voor de opwinding rond Olij. De partijvoorzitter roept heftige, maar gemengde reacties op. Is hij voor de een 'een politieke psychopaat' en 'obsessief dominant', door anderen wordt hij geprezen om de niet aflatende energie die hij in de partij steekt. Hij wordt dan ook gesteund door, wederom, de lobby-Van der Vlis en actieve partijgangers, doorgaans het soort dat op ledenvergadering duchtig van zich laat horen.

Wethouder J. van der Aa, Oudkerk, Van der Laan, Piersma en Koole adviseerden Olij terug te treden. Maar hij was niet te vermurwen. 'Met hem in de fractie wordt het een strijd op leven en dood', weet een tegenstander. 'Dan koerst de PvdA af op een Titanic-scenario.' Anderen roemen zijn expertise.

Hoe het vanavond ook afloopt, de grote vraag is hoeveel macht de toekomstig leider Oudkerk naar zich toe kan trekken. Wie wil hij als derde wethouder? Want de leden kunnen Stadig wel op de derde plek zetten, maar daarmee is nog niet beslist of hij ook echt wethouder wordt.

De kans is verre van klein dat Oudkerk iemand anders kiest. Wethouders kunnen in de toekomst ook van buiten de raad komen. Grappend liet hij al weten het net afgetreden Kamerlid Van Gijzel wel te zien zitten, maar die blijft liever in Den Haag wonen. Dat grapje moet vooral worden opgevat als een waarschuwing aan het adres van Stadig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden