Amsterdam raakt in greep referendumkoorts

Een 'guerrillacampagne', 'holle retoriek', 'angst voor vertrutting'. De voor- en tegenstanders van een deelraadbestuur voor de Amsterdamse binnenstad maken zich op voor het referendum op 25 april....

Van onze verslaggever Jan 't Hart

De referendumstrijd in Amsterdam rond een nieuw deelraadbestuur voor de binnenstad zal fel en emotioneel worden gevoerd. De tegenstanders laten geen middel onbeproefd om zoveel mogelijk nee-stemmers naar de stembus te lokken. De voorstanders antwoorden met een 'guerrillacampagne', vakterm voor het plotseling opduiken van opvallende posters of manifesteren zich onverwacht bij bijeenkomsten.

'Haal het hart niet uit de stad', smeekt oud-burgemeester Ed. van Thijn. 'Holle retoriek', oordeelt campagneleider L. Slot van de voorstanders. 'Wij gaan het Rembrandtsplein toch niet opheffen?'

Het referendum op 25 april begint de gemoederen te verhitten. De actiecomités beginnen vandaag hun campagnes. Bekende Nederlanders hebben zich laten filmen voor tv-spotjes, die vanaf volgende week op de lokale tv-zender zijn te zien. Amsterdam maakt zich op voor het mediacircus van Rijk de Gooijer, Kees van Kooten en en Peer Mascini.

'Als de tegenstanders hetzelfde appèl op de bevolking kunnen doen als bij het referendum over de stadsprovincie in 1995, kan het een emotionele campagne worden', voorspelt prof. K. Brants van de Amsterdamse School voor Communicatieonderzoek. 'Toen zeiden tegenstanders dat de stad van de Amsterdammers werd afgenomen. Nu hoor je al: de binnenstad wordt weggegeven.'

'Het wordt een emotioneel debat', zegt Van Thijn. De ervaren canvasser struinde maandenlang de cafés af om handtekeningen te verzamelen, om het referendum te kunnen aanvragen. 'De binnenstad is het visitekaartje van Amsterdam. Die heeft een belangrijke symboolfunctie. Daarop moet je zuinig zijn en die moet je niet weggeven aan de bewoners.'

Van Thijn voorspelt veel 'bestuurlijke drukte', als er naast een gemeenteraad en het college van B en W ook een deelraadbestuur komt. 'De gemeenteraad blijft wel gaan over de zogeheten groot stedelijke projecten. En er is heel veel grootstedelijks aan de binnenstad. Iedereen gaat elkaar voor de voeten lopen.'

De voorstanders willen bestuurders die tijd voor de bewoners hebben. Nu doen de wethouders de binnenstad er een beetje bij. Veel bewoners klagen dat ze nergens met hun problemen terechtkunnen. De negenhonderd ambtenaren van de dienst binnenstad hebben ook weinig oog voor hun noden.

'Ambtenaren doen waar ze zin in hebben en niemand zet ze aan het werk', zegt Slot, die namens de politieke partijen in de binnenstad campagne voert. Slot: 'Misdaadbendes hebben vrij spel op de Wallen. Ambtenaren vinden dat maar moeilijk en gevaarlijk en dus doen ze niks. Er is sprake van ambtenarenzelfbestuur. Ze moeten de hitte van de politiek in hun nek voelen. Alle Amsterdammers hebben een deelraad, binnenstadbewoners hebben er ook recht op.'

De tegenstanders hebben zich verzameld in een comité onder leiding van H. van Dis, in het dagelijkse leven directeur van de Samenwerkende Topklinische Ziekenhuizen. Het comité vreest dat 'wereldstad Amsterdam' wordt overgeleverd aan de 'vertrutting', die zich onherroepelijk zal aandienen als de bewoners in de binnenstad - 'die van iedereen is' - het voor het zeggen krijgen.

'Lege en holle argumenten', vindt Slot. 'Wij willen van Amsterdam geen openluchtmuseum maken. Wij zullen scoren op inhoudelijke thema's.'

Jan Lenferink, voormalig tv-presentator, heeft andere kopzorgen dan inhoudelijke betogen. Het comité kwam ter ore dat Lenferink en De Gooijer in een Amsterdams café op luide wijze kond hadden gedaan van hun afkeer van een extra bestuur in de binnenstad.

Lenferink is ingeschakeld om 132 duizend nee-stemmers naar de stembus te krijgen. Dat is het aantal dat op grond van de referendumverordening moet komen opdagen. Lenferink wil op de verkiezingsdag wagens met speakers de straat op sturen met de slogan 'Kom op mensen, zon of regen, lekker stemmen, maar wel tegen'.

Brants signaleert een moeilijke positie voor de gemeente Amsterdam. Die is voor een deelraad in de binnenstad en moet een 'opkomstbevorderende' campagne voeren. 'Maar hoe meer mensen er komen, hoe groter de kans dat het benodigde aantal nee-stemmers wordt gehaald', zegt Brants.

Horeca Nederland is ook een fervent tegenstander . De organisatie is bang dat er nog meer beperkingen voor cafés zullen komen. Horeca Nederland heeft tachtigduizend bierviltjes laten maken, die onder de leden in Amsterdam zullen worden verspreid. Er is een cd gemaakt, voor de cafés, met een levenslied. Van Thijn: 'Het moet wel leuk blijven.'

De voorstanders doen het soberder. Vlak voor het referendum houden ze een symposium over de handhaving van de regels in de binnenstad. 'Hard nodig', vindt Dingeman Coucou, GroenLinks-voorzitter van de afdeling binnenstad. 'Als er hier zaken mislopen, wordt er niet ingegrepen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden