Amper EU-voorziter en nu al tevreden

Verbondenheid, dat wil Nederland als voorzitter van de EU vooral uitstralen. Tot genoegen van Commissie-voorzitter Juncker. Zijn bezoek aan Amsterdam en Den Haag is een warm bad.

Beeld Van Den Bergh Freek

'We zijn ontvangen als prinsen!', jubelt Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, al op donderdagochtend. Dan heeft hij de lunch met het koninklijk paar in het Paleis op de Dam nog voor de boeg en mag hij 's middags ook nog met zijn voltallige Commissie in de statige vergaderzaal van de Eerste Kamer plaatsnemen.

De tevredenheid die Juncker zo vroegtijdig etaleerde, paste bij de sfeer van verbondenheid die de Europese Commissie en de Nederlandse regering willen uitstralen bij aanvang van een half jaar dat vermoedelijk bol gaat staan van de crisissen. Niet alleen die van de vluchtelingen, maar ook de dreigende 'Brexit' en de spanningen met Polen gaan alle aandacht opeisen. Dan is het fijn om, zoals Juncker namens de Europese Commissie deed, te kunnen constateren: 'Er zijn in het geheel geen meningsverschillen tussen ons en de Nederlandse regering. Zelfs niet over nuances'.

Pragmatisme

En dan is het prettig je even in een warm Amsterdams en Haags bad onder te dompelen - met een ontvangst door de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan in de Hermitage op woensdagavond en de volgende ochtend een boottochtje naar het Scheepvaartmuseum, een fotosessie voor het VOC-schip aldaar en daarna het iets serieuzere werk in het nabijgelegen en zwaarbewaakte 'Europagebouw'.

Niet toevallig vindt de persconferentie van Juncker en Rutte plaats in de 'Rijnzaal' - de rivier die diverse Europese landen tot samenwerking dwong. Dat is wat Rutte betreft het parool voor de komende tijd, zo stelt hij in zijn eerste zinnen: 'Europa moet verenigd zijn, één enkel land kan niet de oplossingen brengen.' Op 'de erg complexe problemen' waarmee Europa nu te maken heeft, zijn alleen 'Europese antwoorden' mogelijk, aldus de premier in zijn nieuwe rol van Europa-believer.

Bij de beantwoording van de (slechts zes) vragen tijdens de strak geregisseerde persconferentie belijdt hij zijn liefde voor pragmatisme. Dat zal het Nederlandse voorzitterschap kenmerken, zo belooft hij, en dus zeker niet zoiets als 'visie', hoeveel commentatoren hem daarom ook in de afgelopen dagen hebben gevraagd.

Met zichtbaar plezier legt hij nog eens uit dat zoiets als visie al helemaal niet van hem valt te verwachten, nu Nederland de neutrale rol van 'honest broker' (eerlijke tussenpersoon) wil spelen. Een Europese visie komt er dus 'in ieder geval niet in het komende half jaar', kleine pauze, 'en vermoedelijk daarna ook niet', zo laat hij met een grijns weten. 'Tastbare resultaten', zoals meer banen en minder migranten, daar gaat het om.

Geheel op de vlakte houdt voorzitter Rutte zich bij de vragen over twee actuele kwesties: de onderhandelingen met Groot-Brittannië en de Poolse mediawet. Ook al zijn er fundamentele Europese waarden in het geding, de bal ligt bij de Europese Commissie. 'We hebben daar een procedure voor en alles wat ik daar inhoudelijk over ga zeggen, is niet goed voor dat proces', aldus de premier.

Misvatting

SP-Kamerlid Harry van Bommel, kritisch volger van het Nederlands Europa-beleid, vindt die neutraliteit een misvatting: 'Nederland moet als voorzitter juist de schatbewaarder zijn van de Europese waarden die we met zijn allen hebben afgesproken. Je moet zoiets belangrijks als de Poolse kwestie niet overlaten aan de niet-gekozen functionarissen van de Europese Commissie.' Dat Rutte ook geen uitspraken over de onderhandelingen met Groot-Brittannië wil doen, kan Van Bommel wel billijken. 'Uitspraken daarover kunnen in deze fase in Groot-Brittannië verkeerd vallen.'

Vrijwel net zo kritisch als Van Bommel toont zich de 'Europeaan' Alexander Pechtold over Ruttes aftrap van het voorzitterschap.'We moeten als Nederland ambitieuzer zijn', meent hij. Dat de premier zich geheel op de vlakte hield over de Poolse kwestie viel hem tegen: 'Polen gaat echt een grens over wanneer je als regering ertoe overgaat hoofdredacties van media te benoemen.' Maar PvdA-leider Diederik Samsom kan met Rutte's houding wel leven: 'Iedereen weet wel waar Nederland in deze zaak staat. In deze fase vind ik het goed dat we ons neutraal opstellen'.


Gebouw vol Neerlands trots

Op het marineterrein naast het Amsterdamse Scheepvaartmuseum is voor het Nederlandse voorzitterschap speciaal het Europagebouw uit de grond gestampt - een reusachtig vergadercentrum met diverse paviljoens waar duizenden leden van Europese delegaties in de komende maanden worden ontvangen. Zij worden er op Neerlands trots getrakteerd. Meest opvallend zijn de vele portretten van de beroemdste landgenoten aller tijden op terreinen als politiek, sport, wetenschap, kunst en economie. Binnenkomer vormen uiteraard de leden van het Koninklijk Huis, van Willem van Oranje tot Willem-Alexander en Máxima. Daarna wordt het een vrolijke potpourri met wetenschappers als Hugo de Groot en Robbert Dijkgraaf naast elkaar en sporters als Johan Cruijff en Fanny Blankers-Koen. In de categorie ondernemers hangt de oude Anthony Fokker broederlijk naast die andere grote concern-naamgever, Freddy Heineken. Bij de cultuur beleeft de mengeling van tijden en stijlen zijn hoogtepunt - Dick Bruna (Nijntje) hangt er naast Vermeer, Jaap van Zweeden mag dik tevreden zijn met een plaatsje naast Van Gogh.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden