Interview Amos Ochieng

Amos Ochieng: ‘Plezierjacht stopt stroperij niet’

Trofeeënjacht heeft in Afrika een grote aantrekkingskracht op rijke toeristen. Hier een foto van een plezierjager uit het boek ‘Hunters’ van David Chancellor. Beeld David Chancellor

Amos Ochieng deed in Oeganda onderzoek naar de effecten van de plezierjacht. Vandaag promoveert hij aan de Wageningen Universiteit op het proefschrift Killing nature to save it?

Op wilde dieren jagen om ze te beschermen. Is dat een goed idee? Tal van Afrikaanse landen staan plezierjacht toe om stroperij tegen te gaan en om geld bijeen te brengen ten behoeve van de plaatselijke bevolking en voor natuurbescherming. Het is een omstreden praktijk. Niet iedereen is ervan overtuigd dat de wildstand er baat bij heeft. Amos Ochieng deed promotieonderzoek

Waarom wordt de jacht toegestaan?

‘Nadat Oeganda de plezierjacht in 1979 had verboden en het aantal wilde dieren was toegenomen, kwamen er klachten van bewoners rond beschermde natuurparken. Ze klaagden dat hun vee ten prooi viel aan wilde dieren, dat oogsten werden vernield en dat mensen werden aangevallen. Sinds 2001 staan de autoriteiten de jacht weer toe. Toeristen moeten betalen om te jagen en het geld dat daarmee wordt verdiend moet ten goede komen aan lokale gemeenschappen. De hoop was dat stroperij zou worden tegengaan als de bevolking inziet dat zij voordeel heeft bij bescherming van het wild.’

Hoe en waar deed u onderzoek?

‘Ik interviewde plaatselijke bewoners, regeringsfunctionarissen, natuurbeschermers, reisorganisaties en vertegenwoordigers van jagersorganisaties. Verder heb ik veel rapporten van de overheid en natuurorganisaties en onderzoeken naar de wildstand bestudeerd. Ik deed onderzoek in twee van de dertien gebieden in Oeganda waar plezierjacht is toegestaan: Lake Mburo National Park (LMNP) en Kabwoya and Kaiso-Tonya Game Management Area (KKTGMA).

Amos Ochieng

Welke dieren zorgen voor overlast?

‘Dat kunnen bavianen of zebra’s zijn die zich tegoed doen aan landbouwgewassen. Of roofdieren als luipaarden en hyena’s die het hebben voorzien op geiten en ander vee. Vorig jaar is bij een ander wildpark een peuter gedood door een luipaard.’

Welke effecten had het toestaan van de jacht?

‘De stroperij nam af, maar dat effect deed zich alleen voor in de eerste jaren nadat de jacht legaal was geworden. De positieve houding van de bevolking ten opzichte van het wild was tijdelijk. Na een tijdje nam de stroperij weer toe. Mensen stropen voor het vlees (bushmeat), voor commerciële doeleinden (het verkopen van vlees, geweien of andere lichaamsdelen) of uit vergelding voor de overlast die ze van wild ondervinden. Vooral rond Lake Mburo National Park bleven de gemeenschappen het wild als hinderlijk beschouwen. Ze bleken slechts tijdelijk geïnteresseerd in natuurbescherming.’

Welk voordeel hebben Oegandezen bij de plezierjacht?

‘Bewoners in de omgeving van natuurparken worden geholpen om in hun levensonderhoud te voorzien. In 16 jaar is rond Lake Mburo National Park ongeveer een miljoen dollar naar lokale gemeenschappen gegaan. Maar over het algemeen vinden ze dat de regelingen voor de plezierjacht te weinig voordeel opleveren. De jacht in een van de twee gebieden (KKTGMA) gaat gepaard met beschuldigingen over corruptie. De plaatselijke bewoners beschuldigen de regering en de organisator van de jacht vlees achter te houden.

‘Een groot deel van de opbrengst van jachttoerisme wordt vaak gebruikt voor natuuronvriendelijke doeleinden zoals de aanleg van wegen, de bouw van huizen en het kappen van bos om plaats te maken voor landbouw en veehouderij. Gemeenschappen vragen voortdurend om verhoging van de jachtquota om de inkomsten uit de jacht te verhogen.’

Betekent dit dat het streven om stroperij met plezierjacht tegen te gaan is mislukt?

‘Dat zou je kunnen zeggen. In de twee gebieden die ik onderzocht, wordt nog steeds gestroopt terwijl er ook legaal wordt gejaagd. Dat kan op den duur negatieve invloed hebben op de populaties van wilde dieren. Vanwege de trofeeën wordt vooral op de gezondste dieren gejaagd. Mijn conclusie is dat het jachttoerisme op de lange termijn negatieve gevolgen kan hebben voor de natuur. Ik vind dat de Oegandese autoriteiten verdere uitbreiding van de plezierjacht naar andere gebieden zouden moeten stoppen. Eerst zou onderzocht moeten worden of andere vormen van toerisme niet meer bijdragen aan lokale ontwikkeling en natuurbehoud.’

Veel aanbod voor plezierjagers

Ruime keus voor jagers die in Afrika tegen betaling een buffel, gnoe, luipaard of olifant willen omleggen. Op diverse websites worden jachtreizen aangeboden, vooral in Zuidelijk Afrika. Met African Hunting Safaris kunnen ze bijvoorbeeld in Zimbabwe voor 8.500 dollar een luipaard schieten. Voor een giraffe moet in Namibië 3.450 dollar worden neergeteld. In 23 Afrikaanse landen is de trofeeënjacht toegestaan. Soms kan ook op beschermde dieren – zoals neushoorns - worden gejaagd. Overheden staan jachttoerisme toe om stroperij tegen te gaan en inkomsten te krijgen waarmee natuurgebieden kunnen worden beheerd. Als er meer wordt gepatrouilleerd in natuurparken kan dat bijdragen aan de bescherming van diersoorten, is de gedachte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden