Amnesty: Turkije stuurt Syrische vluchtelingen op grote schaal terug

Turkije stuurt op grote schaal vluchtelingen terug naar het door oorlog verscheurde Syrië. Dit blijkt uit onderzoek van Amnesty International, dat vrijdag wordt gepresenteerd. Het rapport roept de vraag op of Turkije wel veilig genoeg is voor de Europese Unie om volgens afspraak vanaf maandag vluchtelingen naar terug te sturen.

Kinderen in het Syrische vluchtelingenkamp Nizip in het Turkse Gaziantep. Foto anp

De Turkse autoriteiten hebben in de laatste twee maanden enkele duizenden Syrische vluchtelingen teruggestuurd, schrijft Amnesty. Het oppakken en uitzetten is half januari begonnen. Soms gaat het om groepen van ongeveer honderd Syrische mannen, vrouwen en kinderen per dag.

'In hun wanhopige poging de grenzen te sluiten, hebben de Europese leiders bewust het meest simpele feit buiten beschouwing gelaten: Turkije is geen veilig land voor Syrische vluchtelingen en het wordt met de dag onveiliger', zegt John Dalhuizen, directeur voor Europa en Azië van Amnesty International. Hij wijst erop dat alle vormen van gedwongen terugkeer naar Syrië onwettig zijn, zowel op grond van de Turkse en Europese wetgeving als het internationale recht.

De EU kwam twee weken geleden met Turkije onder andere overeen dat Syrische vluchtelingen die op de Griekse eilanden aankomen, worden teruggestuurd naar Turkije. De afspraak gaat ervan uit dat Turkije een veilig land is om asiel aan te vragen. De Europese Commissie ging er donderdag nog van uit dat de uitvoering van het akkoord volgens plan verloopt, en kon niet op de bevindingen van Amnesty reageren.

De gedwongen uitzettingen gebeuren vooral vanuit de grensprovincie Hatay, waar de praktijk een publiek geheim is. Eén van de getuigen die Amnesty sprak, vertelt dat hij eind februari met vier andere familieleden door de Turkse politie is opgepakt en enkele uren vastgehouden. Daarna zijn de vijf Syriërs overgebracht naar de grensovergang Bab al-Hawa. De getuige telde daar een konvooi van zeven bussen, zo'n dertig vluchtelingen per bus, meestal families, in totaal ongeveer 210 Syriërs.

Naar het Atma-vluchtelingenkamp

Twee politieauto's escorteerden de bussen en in iedere bus zat een Turkse soldaat met een automatisch wapen. Ze kwamen rond drie uur 's ochtends bij de grens aan en zijn daar aan de Syrische kant overgedragen aan Ahrar al Sham (een salafistische gewapende groep). De getuige is daarna overgebracht naar het Atma-vluchtelingenkamp in de Syrische provincie Idlib. Volgens hulporganisaties zitten er bijna 58 duizend vluchtelingen in dat kamp onder slechte omstandigheden: geen stromend water, geen sanitaire voorzieningen en gebrek aan voedsel.

Niet alleen Amnesty maakt melding van het terugsturen van Syrische vluchtelingen. Vluchtelingen vertelden aan de Turkse krant Cumhuriyet dat ze verplicht een papiertje moesten ondertekenen in een taal die ze niet begrepen. Ze kregen de keuze om in een detentiecentrum te blijven of teruggestuurd te worden naar Syrië. Zeker tachtig vluchtelingen zijn volgens Cumhuriyet vanuit Erzurum naar Syrië gestuurd en overgeleverd aan Ahrar al Sham.

De Turkse autoriteiten spreken de bevindingen van Amnesty en Cumhuriyet tegen. Er zijn volgens Ankara wel vluchtelingen teruggekeerd, maar alleen als uitkomst van een gesprek tussen de vluchtelingen en de Unhcr en niet onder dwang.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Minister-president van Turkije, Ahmet Davutoglu, Voorzitter van de Europese raad, Donald Tusk (M) en Voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker (R) tijdens de Europese top. Foto anp

De recente harde maatregelen aan de grens vormen volgens Amnesty een radicale breuk met de opstelling van de Turkse autoriteiten in de eerste vijf jaar van de oorlog in Syrië. Voorheen konden Syriërs met een paspoort normaal de grens passeren, terwijl degenen die illegaal binnenkwamen, de kans kregen om zich bij de Turkse autoriteiten te registreren. Nu zijn de grensposten over land hermetisch gesloten, behalve voor degenen die acute medische hulp nodig hebben. Er zijn zelfs berichten dat de politie op vluchtelingen heeft geschoten die illegaal de grens probeerden over te komen.

'In plaats van Turkije zover te krijgen dat ze de bescherming van Syrische vluchtelingen verder gaat verbeteren, bereikt de EU precies het tegenovergestelde', zegt Dalhuizen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.