Amnesty: Shell was betrokken bij moorden, martelingen en dorpsverbrandingen in Nigeria in jaren 90

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International roept Nederland, Groot-Brittannië en Nigeria op een strafrechtelijk onderzoek in te stellen naar de rol van Shell bij meerdere moorden, verkrachtingen, martelingen en verbrandingen van dorpen door de Nigeriaanse militaire regering in Ogoniland in de jaren negentig.

Olie en gas verwerkingsstation Agbada 2 van Shell in Nigeria. Lekkende pijpleidingen van Shell door diefstal van ruwe olie en illegale verwerking zorgen voor grootschalige vervuiling. Beeld anp

Volgens Amnesty blijkt uit interne documenten van Shell en getuigenverklaringen dat het Nederlands-Britse oliebedrijf het Nigeriaanse leger herhaaldelijk aanmoedigde actie te ondernemen tegen protesten van de Ogoni. Inwoners van Ogoniland kwamen in opstand nadat olielekken van Shell enorme milieuschade hadden aangericht. Shell vroeg in 1990 aan een paramilitaire politie-eenheid om 'bescherming' tegen protesten waarop agenten het dorp Umuechem aanvielen en zeker tachtig mensen doodden. Ook werden 595 huizen platgebrand.

Shell bleef volgens Amnesty in de jaren daarna om militaire hulp vragen, wat tot nieuw bloedvergieten leidde. Verder kreeg het leger materiële ondersteuning van het oliebedrijf en werd minstens één legeraanvoerder gefinancierd die bekendstond om zijn brute optredens.

Interne memo's en notulen zouden laten zien dat Shell bij hoge ambtenaren aandrong op militaire steun, zelfs nadat de veiligheidstroepen demonstranten hadden gedood, gemarteld en verkracht. Volgens Amnesty waren de directeuren in Den Haag en Londen volledig op de hoogte.

Shell heeft altijd ontkend betrokken te zijn geweest bij deze mensenrechtenschendingen. 'Shell heeft niet aangezet tot geweld of dat aangemoedigd. Wij geloven dat de feiten duidelijk zullen aantonen dat Shell niet verantwoordelijk was voor die tragische gebeurtenissen', heeft de Nigeriaanse tak van de multinational laten weten.

Nigeriaanse weduwen

Volgens Amnesty is er echter niet eerder onderzoek naar gedaan. De organisatie heeft een dossier samengesteld om een rechtszaak te kunnen beginnen. In juni klaagden vier Nigeriaanse weduwen Shell in Nederland al aan voor medeplichtigheid aan de executies van negen Nigeriaanse activisten in 1995. Ze eisen publiekelijke excuses en compensatie voor de aangerichte schade.

De negen activisten, onder wie de schrijver Ken Saro-Wiwa, streden tegen de milieuvervuiling van Shell in het Nigeriaanse Ogoniland. Ze werden in 1995 door het militaire regime opgepakt wegens vermeende betrokkenheid bij de moord op vier regeringsgezinde stamhoofden. Hun rechtszaak werd internationaal gezien als een schijnproces. Na de executies verbraken sommige landen hun banden met Nigeria.

'Shell draagt schuld aan zijn executie'

Haar man was een van de Ogoni 9, negen activisten die hun verzet tegen de oliewinning in de Nigerdelta in 1995 met de dood moesten bekopen. Samen met drie andere weduwen daagt Esther Kiobel Shell nu voor de rechter. Dit is haar verhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden