Amnesty: aanpak illegalen deugt niet

AMSTERDAM - Nederland blijft onverminderd de mensenrechten van illegale vreemdelingen schenden. Dit concludeert Amnesty International in een nieuw rapport over de detentiecentra. Hoewel ze doorgaans geen strafbaar feit hebben gepleegd, zijn de acht- tot tienduizend vreemdelingen die jaarlijks in een detentiecentrum worden opgesloten slechter af dan criminelen in de gevangenis, zo schrijft Amnesty.

Beeld anp

In 2008 beloofde toenmalig staatssecretaris Albayrak van Justitie nog beterschap, maar sindsdien is de 'Nederlandse praktijk van vreemdelingendetentie niet wezenlijk verbeterd', aldus Amnesty. 'De belangrijkste van onze aanbevelingen zijn niet opgevolgd', aldus directeur Eduard Nazarski van Amnesty Nederland.

Borgsom
Zo worden goedkopere alternatieven voor het opsluiten van vreemdelingen, zoals een meldplicht of een borgsom, nog steeds nauwelijks ingezet. Volgens internationale mensenrechtenverdragen mag opsluiting alleen als 'ultimum remedium', als laatste redmiddel.

Maar in Nederland is het juist de meest gangbare manier om met illegale vreemdelingen om te gaan. Volgens Amnesty-cijfers kost dit de Nederlandse belastingbetaler jaarlijks tenminste 92,7 miljoen euro. Met de alternatieven zou daarvan 70 miljoen euro bespaard kunnen worden, aldus Amnesty.

Langer
Vreemdelingen zitten in Nederland bovendien aanmerkelijk langer vast dan in omringende landen. 'Een crimineel weet tenminste van tevoren hoe lang hij in de gevangenis moet zitten, een vreemdeling heeft geen idee,' zegt Ranjit Edward, een 48-jarige Sri Lankees die eind vorig jaar vastzat in detentiecentrum Schiphol-Oost. In 2009 zaten vreemdelingen gemiddeld 97 dagen vast, met uitschieters tot wel twee jaar.

Ter vergelijking: in Denemarken zitten vreemdelingen gemiddeld 47 dagen vast, in Duitsland 42 dagen, in België 23 dagen.
Ook schiet de medische zorg in de detentiecentra volgens Amnesty nog altijd tekort. Vreemdelingen met lichamelijke klachten worden vaak afgescheept met paracetamol. 'Let wel: één paracetamol', zegt Edward. 'Meer krijgen gedetineerden niet, uit angst dat ze zich vergiftigen.' Edward herinnert zich een medegedetineerde met nierstenen die ondanks acute pijn dagenlang alleen een paracetamol kreeg en niet de medische zorg waar hij om vroeg.

Zwanger in de boeien
Amnesty citeert een 42-jarige Surinaamse vrouw die zelfs tijdens haar zwangerschap alleen in de boeien naar het ziekenhuis mag, ondanks eerdere zwangerschapscomplicaties.

Niet alleen de medische zorg, maar ook de huisvesting van vreemdelingen is vaak slechter dan die in gevangenissen, concludeert Amnesty. De Inspectie voor de Gezondheidszorg zette eerder dit jaar al vraagtekens bij het gevangenisregime in de detentiecentra. 'De huisvesting van sommige detentiecentra was slechter dan in penitentiaire inrichtingen het geval is. Luchtplaatsen die als een kooiconstructie waren gebouwd, leken op een enkele plaats bijna mensonwaardig.'

Amnesty laakt de klachtenprocedures van de detentiecentra. Klachten van vreemdelingen over mishandeling door bewakers worden vaak niet of slechts gebrekkig onderzocht. Ook de rechtsbescherming van gedetineerde vreemdelingen voldoet niet. Zo zien volgens Amnesty steeds meer advocaten af van het verdedigen van vreemdelingen omdat de overheidsvergoedingen voor vervolgberoepen met 25 tot 75 procent zijn teruggeschroefd. De rechtshulp voor vreemdelingen komt daardoor in gevaar, aldus Amnesty.

Isoleercellen
Vreemdelingen - waaronder ook hongerstakers - worden bovendien te vaak weggestopt in isoleercellen. 'Er is geen enkele rechtvaardiging voor het plaatsen van hongerstakers in een kale cel met alleen een brits en in een scheurbare strafpyjama, zoals in Nederland gebeurt', zo citeert Amnesty Anton van Kalmthout, emeritus hoogleraar straf- en vreemdelingenrecht.

'Het is een schending van artikel 3 uit het mensenrechtenverdrag: het verbod op inhumane en vernederende behandeling.'
Amnesty constateert dat er in Nederland nog altijd veel kwetsbare mensen in vreemdelingenbewaring worden geplaatst, zoals minderjarigen, slachtoffers van marteling of mensenhandel, zwangere vrouwen, (psychisch) zieken en bejaarden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden