Amersfoortse politie gebruikt bodycams bij dronken jeugd

De Amersfoortse politie filmt dronken jongeren, om hen later in het bijzijn van hun ouders te confronteren met hun nachtelijke terreur. 'Pas toen de ouders de beelden zagen, schrokken ze zich rot. Filmbeelden liegen niet.'

Politie op een vrijdagnacht in het centrum van Amersfoort. Beeld Hollandse Hoogte
Politie op een vrijdagnacht in het centrum van Amersfoort.Beeld Hollandse Hoogte

Het begon eind 2012, met een jonge jongen die in z'n eigen kots lag. Twee agenten probeerden hem van de straat te plukken waarop hij begon te schreeuwen, schelden en spugen, en ongecoördineerd om zich heen sloeg. Zijn ouders dachten dat het wel meeviel. 'Pas toen ze onze camerabeelden zagen, schrokken ze zich rot.'

Caroline van Ferneij, tot voor kort jeugdagent en nu operationeel expert bij de Amersfoortse politie, is mede-initiator van het project 'De Confrontatie'. In Amersfoort treffen surveillerende wijkagenten op uitgaansavonden geregeld laveloze minderjarigen voor de deur van een kroeg of tegen de gevel van de Onze Lieve Vrouwetoren in het centrum. Als de jongere zich misdraagt of niet in staat is zelfstandig thuis te komen, grijpt de politie in. Bikers - agenten die per fiets surveilleren - zetten hun bodycamera aan om het gedrag onder invloed van te veel alcohol te filmen en bellen de ouders of, als dat nodig is, een ambulance.

'Zodra zo'n jongere wordt aangesproken gaat de bodycam aan', zegt Van Ferneij. 'We vragen: hoe oud ben je? En: waar heb je gedronken? Zo controleren we of een kroeg illegaal aan minderjarigen schenkt. Vaak blijkt dat er al thuis of op een feestje is ingedronken. Uiteindelijk bellen we vrijwel altijd de ouders. Dat vinden de jongeren het vervelendst.'

De eerstvolgende werkdag nodigt een jeugdagent deze ouders en hun kind uit voor een gesprek, waarbij ook de gefilmde beelden worden getoond. 'We willen dat de ouders zien hoe we hun kind aantroffen. Dan snappen ze waarom we ze midden in de nacht uit bed hebben gebeld.'

Filmbeelden liegen niet, zegt Van Ferneij. In een spreekkamer op het politiebureau klapt zij haar laptop open. Dan wordt het filmpje getoond. Zo'n drie minuten staart de jongere beschaamd naar het scherm. Hij ziet zichzelf onverstaanbaar brallen, schelden en op de stoep in slaap vallen.

Een bodycam. Beeld
Een bodycam.Beeld

'We wijzen niet op de gevaren van alcohol', benadrukt de politievrouw. 'We wijzen op de gevaren van dronkenschap. Soms wordt misbruik gemaakt van zo'n jongere die de controle over zichzelf kwijt is. Denk aan straatroof - of erger.'

Moeders reageren vaak vergoeilijkend: 'Onze Jeroen heeft nou eenmaal een erg drukke week gehad.' Vaders daarentegen roepen vaak: 'Kijk nou eens wat je doet - zo hebben we je niet opgevoed!'

Na de confrontatie worden de filmbeelden heel demonstratief voor de ogen van ouders en kind gewist. Daarbij legt de agent uit dat passanten in het uitgaansleven die zo'n dronken jongere filmen, zo'n filmpje doorgaans níét wissen. Die beelden verschijnen meedogenloos op het internet. 'Die opmerking komt vaak hard binnen', zegt Van Ferneij. 'Daar schrikt zo iemand van.'

De bodycam is een klein, vierkant, zwart kastje met daarin een lens op het jack van een agent, ter hoogte van de schouder. De camera is in te schakelen met een knop op het kastje of met een polsband. Soms wordt het gedrag van de agent ook besproken, als deze bijvoorbeeld wat scherp reageert.

Jongeren die op zo'n Confrontatie-gesprek zijn verschenen, ziet een jeugdagent meestal niet meer terug. Door schaamte wordt de groepsdruk veel te drinken doorbroken. Ook zien ouders er na het gesprek meestal op toe dat iemand niet te laat thuiskomt of met verkeerde vrienden rondhangt. De zeldzame recidivisten worden, bij de tweede of derde melding van dronkenschap, bij Jeugdzorg gemeld. Van Ferneij: 'Voor een beginnende alcoholverslaving is meer nodig dan een filmpje van drie minuten.'

De gesprekken met de politie zijn vrijwillig. De jongere kan, voor de openbare dronkenschap, als straf kiezen uit een bekeuring van 90 euro of een straf van Halt.

Uit een onderzoek van het Trimbos Instituut naar dit Amersfoortse project, waarbij ouders en jongeren zijn ondervraagd, blijkt dat het initiatief wordt gewaardeerd. Vooral de niet-belerende toon van de agenten wordt door ouders en kinderen op prijs gesteld. Ook kinderartsen geven aan dat ze blij zijn met het project; zij worden in het weekend vaak geconfronteerd met gebroken polsen en ander letsel als gevolg van dronkenschap. Het project De Confrontatie is begin vorig jaar overgenomen door de politie in Bergen op Zoom. Ook de politie in Zwolle heeft belangstelling en ook een jeugdagent uit Noordwijk heeft interesse.

Na vier succesvolle jaren in Amersfoort schuift vanaf half februari ook een medewerker van Bureau Halt aan bij de gesprekken. 'Onze aanpak sluit heel mooi aan bij die van HALT', zegt Van Ferneij. De Confrontatie is een doeltreffende bewustwordingsinterventie. HALT ('Het Alternatief') wil jeugdcriminaliteit voorkomen door gedragsverandering te bewerkstelligen, onder meer door jongeren excuses te laten aanbieden aan degene die ze hebben beledigd of anderszins benadeeld.

De gesprekken op het hoofdbureau in Amersfoort zijn altijd zo snel mogelijk nadat de jongere is aangehouden. Dan is het effect volgens de politie het grootst. 'Soms is er sprake van een heel andere oorzaak voor de dronkenschap dan groepsdruk', zegt Van Ferneij. 'We hebben al eens meegemaakt dat iemand zei: ik word heel erg gepest op school. Of: ik heb grote problemen thuis. Dan is de alcohol een vlucht en moet de oorzaak worden aangepakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden