Amersfoort heeft last van groeistuipen

W. Hamels is positiever gestemd dan ooit. Een maand geleden voorzag de leraar aan de mts rampspoed voor Amersfoort. Zijn rustieke buurt ten noorden van het station zou overspoeld worden met kantoren en doorgaand verkeer....

Van onze verslaggever

Jaap Huisman

AMERSFOORT

Maar sinds wethouder R. Boer besloot tot een nader onderzoek waarvoor een onafhankelijke stedenbouwkundige is aangetrokken, kan Amersfoort weer even ademhalen. Bovendien heeft de grote 'boosdoener', NS Vastgoed, ingebonden. Er kan wat de NS betreft gepraat worden over alternatieven, desnoods door de buurt zelf aan te dragen. Waarmee het bord met de tekst 'Bouw van kantoren en woningen rond de nieuwe stationstoegang. Gereed vanaf 2001' zijn dreigende en spoedeisende karakter heeft verloren.

Amersfoort bloeit. Móet van de overheid uitdijen. Nauwelijks is de grens van 100 duizend inwoners overschreden of er komt al weer een volgende in zicht: 150 duizend. Nieuwe wijken schieten uit de grond, na Kattenbroek Nieuwland en na Nieuwland Vathorst. De landerijen rond de stad, waar pittoreske boerderijen in het groen verscholen liggen, vullen zich de komende jaren met stadswijken. Op al die nieuwkomers is de overzichtelijke middeleeuwse binnenstad nauwelijks berekend. Het nog maar twee jaar oude station moet alweer worden uitgebreid. Want juist de noordkant wordt gewichtiger, al is het alleen maar om het gros van de Amersfoorters die daar wonen, naar de trein te loodsen.

Typisch een stad met groeistuipen, Amersfoort.

Die stuipen doen zich met name voelen rond het station, in Puntenburg, onderdeel van het Soesterkwartier. De Henricuskerk en de verzorgingsflat Puntenburg steken uit boven een rustige laagbouwwijk, een dorpje als het ware. Voor de oorlog woonde er voornamelijk NS-personeel. 'Meer loodgieters dan advocaten' zo typeert Hamels de bevolking. Een geïsoleerde wijk, want door de spoorbaan afgesneden van het stadscentrum. Pas recent maakt een tunneltje onder het emplacement Puntenburg bereikbaar.

Alles is in stelling gebracht om het gebied te ontwikkelen. De schamele fabrieksgebouwen en loodsen die tegen de woonwijk aan lagen, zijn de laatste jaren opgeruimd, zegt Boer, coördinerend wethouder voor het Centraal Stadsgebied Amersfoort (CSG). Het terrein van de gasfabriek die daar ook stond, is gesaneerd. Het is dure grond in het strategisch gelegen Amersfoort. En het is omvangrijk. NS Vastgoed, ongemerkt een grootgrondbezitter, bezit er een van de grootste emplacementen in Nederland met rangeerterreinen en wagenwerkplaatsen.

De noordkantbebouwing, beaamt de voorlichter van de NS, is het meest ambitieuze project naast het Utrecht City Project. Maar anders dan in Utrecht ligt de grond nog grotendeels braak. In afwachting van wat met veel aplomb Eempolis is genoemd, een compacte kantoorstad. Hoog Catharijne is het schrikbeeld. Dat mag het van de gemeente zeker niet worden. Die voegt er daarom woningen aan toe, 765 om precies te zijn, vergezeld van een themacentrum. Het thema? Vrije tijd en vertier. 'Het wordt er alleen maar beter op', verwacht Boer. 'Nu is het nog een gribus'.

Wethouder Boer had de NS te pas en te onpas op het hart gedrukt 'dat er een noordingang moest komen'. En dan niet een met een kaartautomaat, want dan roep je de sociale onveiligheid over je af. 'Waarom die ingang niet meteen met de bouw van het nieuwe station kon worden gerealiseerd, is voor mij en voor u een vraag. Het was niet bespreekbaar.'

Plotseling was die ingang er wel, aangekondigd in een brochure, en verpakt in een stedenbouwkundig plan voor Puntenburg. Dat is op zich al vreemd, vonden de bewoners, dat niet de gemeente maar de NS zich ontfermde over de opzet van de wijk. En de buurt kwam in het geweer. De NS leek vooral aandacht te hebben voor de commercieel interessante kantoorblokken, protesteerden ze. De bewoners-treinreizigers zelf zouden bij de uitgang stuiten op een drukke verkeersweg. Schielijk werd een alternatief getekend: een weg langs de spoorbaan, laat de traverse van het station eroverheen gaan, maak een besloten stationsplein. Hamels: 'We kregen louter ovatie.'

Voordat de partijen zich in twee kampen verschansten, kwam er een verlossende brief van stedenbouwkundige R. Bakker, als troubleshooter te hulp geroepen door de gemeente Amersfoort. Hamels: 'Dat was een geschenk uit de hemel.' Afspraken waren geschonden, het vertrouwen geschaad en kwaliteit niet gewaarborgd, schreef Bakker. En de gemeente bond in: eerst maar eens bezinnen op een beter plan.

Natuurlijk zijn er ook voordelen, onderkennen de bewoners. De grondprijzen zullen stijgen, het Soesterkwartier zal aan aantrekkelijkheid winnen. Het themacentrum wordt verwelkomd als uitloop voor de krappe binnenstad. Boer denkt aan een megabioscoop, winkels en vertier aan de oevers van de Eem, die nu nog nauwelijks worden uitgebuit.

Hamels : 'Als de plannen iets veroorzaakt hebben, is het wel dynamiek in Puntenburg. Er zijn hier nu de meeste werkgroepen actief van heel Amersfoort.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden