InterviewLaila Frank

‘Amerikanen zijn negatief over hun land, maar positief over wat ze er nog aan kunnen veranderen’

Journalist Laila Frank toog voor de podcast Welkom in Washington langs acht Washingtons, verspreid over de Verenigde Staten. In de stadjes en dorpjes sprak ze met inwoners over grote, actuele thema’s, zoals abortus, racisme en democratische vernieuwing. Wat heeft ze geleerd?

Bart Dirks
Laila Frank in Washington, Ohio. Beeld Laila Frank
Laila Frank in Washington, Ohio.Beeld Laila Frank

Weinig Amerikanen rekenen voor hun problemen nog op een oplossing uit de hoofdstad. De verzuchtingWashington is broken (‘Washington is kapot’) valt geregeld in de politiek diep verdeelde Verenigde Staten. Als Washington het niet doet, dan proberen ze het wel zelf.

Journalist en Amerikakenner Laila Frank (42) maakte een energieke en pakkende podcast van dat uitgangspunt, getiteld Welkom in Washington. Alleen ging ze niet naar het Witte Huis en het Capitool, maar maakte ze een roadtrip van 20 duizend kilometer langs acht plekken die óók Washington heten. ‘Ik wist dat dat Amerikanen grote verhalenvertellers zijn’, zegt Frank. ‘Mijn hart, mijn ziel en mijn portemonnee zitten in deze podcast.’

Van een goudzoekersstadje in Californië tot de gewapende tak van de burgerrechtenbeweging in Louisiana – hoe kwam je op het idee van een roadtrip langs acht ‘gewone’ Washingtons?

‘Zo’n vorm brengt je op plekken waar je anders niet snel zou komen. Ik heb dus de kaart erbij gepakt en ben gaan googlen. Naast de hoofdstad zijn er nog 88 plekken in de VS die Washington heten. Ik wilde grote, actuele thema’s aansnijden zoals abortus, racisme en democratische vernieuwing. Dat bleek perfect te kunnen in die Washingtons. Zo heeft de Ku Klux Klan een stempel gezet op Washington Parish in Louisiana. Ik was bovendien nog nooit in de staat Kansas geweest en daar hebben ze gelukkig óók een Washington.’

Wat fascineert je aan het idee ‘Washington is broken’?

‘Dat gevoel gaat verder terug dan Donald Trump: Barack Obama en Bernie Sanders zeiden ook dat de politiek niet meer voor de Amerikanen werkt. Mij houdt het bezig sinds ik drie jaar geleden in Arizona en Michigan sprak met activisten die strijden voor democratische vernieuwing. Ze verzetten zich tegen gerrymandering, het manipuleren van de grenzen van kiesdistricten. Ze zeiden dat politici gevangen zitten in een systeem dat is ontworpen om hen te beschermen, niet om de mensen te helpen.

‘Ze waren tot de conclusie gekomen dat ze er zelf iets aan moesten veranderen. Ze haalden de founding fathers van de VS aan, die de grondwet begonnen met ‘We, the people’. Enerzijds hebben Amerikanen het diepe geloof dat ze zelf iets aan hun lot kunnen veranderen, anderzijds beseffen ze dat de problemen heel groot zijn. Ze zien de American dream als mythe én als noodzaak.’

Washington, Ohio. Beeld Laila Frank
Washington, Ohio.Beeld Laila Frank

Zijn Amerikanen niet van oudsher gewend hun eigen boontjes te doppen?

‘Ja, absoluut. Dat dateert al van de stichting van hun land, als ze afstand nemen van de Britten. Ze hebben een veel groter wantrouwen tegen de overheid dan wij. Amerikanen krijgen de laatste jaren steeds meer oog voor de weeffouten van hun democratie. Denk aan de invloed van geld op de politiek, aan het misbruik bij het hertekenen van kiesdistricten. Het politieke stelsel met maar twee partijen kan alleen functioneren als je openstaat voor samenwerking, maar het is levensgevaarlijk als je elkaar als vijanden gaat neerzetten.’

Is Washington kapot, of het hele land?

‘Dat is inderdaad een populaire opvatting. De VS zijn meer dan een kapot politiek systeem. Als ik het Amerikanen vraag, zijn ze minder positief dan vijf jaar geleden. De andere kant van de medaille is dat veel inwoners het zelf anders willen. De rode draad in alle afleveringen van mijn podcast is dat Amerikanen negatief zijn over hun land, maar positief over de verandering die ze zelf in gang kunnen zetten.’

Noem eens een voorbeeld?

‘De aflevering die ik het meest vind schuren, gaat over Washington, Georgia. Dat is een plattelandsdorp waar 65 procent van de bevolking zwart is, maar waar de witte mensen aan de touwtjes trekken. Je kunt er een duidelijke grens trekken tussen mooie en verloederde wijken. Zwarte mensen gaan er niet naar de stembus, ze verwachten niets van de politiek. Campagnes rond opkomstbevordering bij verkiezingen zijn vooral iets van de steden en de voorsteden, het platteland loopt tientallen jaren achter.

‘Toch zijn er activisten die een hele generatie probeert over te halen wel te gaan stemmen. De activisten doen het bovendien met gevoel voor humor. Alleen dat kan de vicieuze cirkel doorbreken. Dat is de aflevering die het meest schuurt.’

Washington, Kansas. Beeld Laila Frank
Washington, Kansas.Beeld Laila Frank

Welke ontmoeting is je het meest bijgebleven?

‘Misschien wel die met Azrael, een dakloze jongen in Seattle, Washington State. Hij is psychotisch, verslaafd, verstoten door zijn familie. Zijn leven is getekend door drugs, gevaar en criminaliteit. Het was moeilijk om contact met hem te leggen, maar op het moment dat hij me zijn graffiti en spuitbussen liet zien, zag ik de wereld door zijn ogen. Ondanks alle ellende zei hij hoe dankbaar hij was voor zijn leven.

‘Azrael woont in een tiny house, speciaal voor daklozen. Die huisjes zijn een initiatief van twee hippie-achtige punkers die echt veel hebben betekend voor honderden daklozen. Ze gaan recht tegen de scorebordpolitiek in van de overheid. Hulporganisaties krijgen geld op basis van hoeveel mensen ze van de straat halen. Het tweetal begint juist niet bij de ‘makkelijke’ gevallen, maar bij de mensen met de grootste problemen.’

Heeft je reis langs acht Washingtons je per saldo positiever of negatiever gemaakt over de VS?

‘Nou ja... geen van beide. Ik ben heel optimistisch over de kracht van de Amerikanen zelf en de verandering die zij teweegbrengen, maar negatief over het grotere systeem dat erachter schuilgaat.’

De podcast ‘Welkom in Washington’ van Laila Frank en BNNVara, 8 delen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden