Amerikanen vissen in de datazee, dat weet Europa best

AMSTERDAM - Ineens is het een echt schandaal geworden. Dat de Amerikaanse inlichtingendienst NSA elke dag wereldwijd miljoenen telefoontjes, e-mailtjes en zoekopdrachten tegen het licht houdt, zoals deze zomer bekend werd, leidde bij Europese politici tot opgetrokken wenkbrauwen, maar niet veel meer dan dat. Nu blijkt dat daar de telefoontjes van de hoogste leiders bij zaten, is er sprake van een diplomatieke rel.


Enigszins naïef is dat wel te noemen. Toen in de jaren negentig het afluisternetwerk Echelon werd 'ontdekt', bleek dat dat systeem (opgezet door de NSA en collega's in vier andere landen) nog maar zeer ten dele op zoek was naar bedreigingen van de nationale veiligheid. Nee, ook berichten van individuele, bevriende Europese politici werden aan de lopende band onderschept en gelezen, meldde een Canadese klokkenluider destijds op. 'We wisten wie ze hadden ontmoet en wat ze hadden besproken.'


Dat is al zo sinds 1947, toen de National Security Act werd opgesteld die tot de oprichting van NSA zou leiden. Al in 1948 luisterden de Amerikanen 39 andere landen af, waaronder Nederland. In God We Trust, en alle anderen houden we in de gaten, is het onofficiële motto van de Amerikanen.


Dus toen deze zomer de Braziliaanse president Dilma Rousseff doelwit van de Amerikanen bleek, en onlangs de Mexicaanse president Calderon, hadden Europese leiders nattigheid kunnen voelen.


Dat de NSA zich op het mail- en telefoonverkeer van voor hen interessante personen richt, is logisch. Het grootscheeps vissen in de datazee, met programma's als Prism en Xkeyscore, is alleen bedoeld om te zoeken naar personen van wie de Amerikanen nog niet wisten dat ze die zochten. Dat levert soms iets interessants op, maar er zal veel doorheen slippen.


Veel effectiever is om een 'tap' te zetten op telefoonnummers en e-mailadressen van 'verdachte' personen - zoals Angela Merkel. Daarvoor heeft de NSA samen met de CIA een speciale afdeling, de Special Collection Service - die met toestemming van de Duitse regering in Duitsland actief is.


Deze hacker-spionnen kunnen kabels hebben afgeluisterd, maar ze kunnen ook malafide software in het schakelcentrum van Merkels mobiele telefoonprovider hebben geplaatst, om daarmee in de telefoon van Merkel te kunnen komen. Iets vergelijkbaars is gebeurd in België, waar de Britse vrienden van de NSA via een hack bij Belgacom europarlementariërs probeerden af te luisteren.


Merkel zal haar berichten versleuteld hebben verstuurd. Maar gebleken is al dat sommige versleutelbedrijven een achterdeur hebben opengelaten voor de NSA.


Premier Rutte zei donderdag 'geen aanwijzingen te hebben' dat ook hij is afgetapt. Gisteravond onthulde The Guardian, zich baserend op documenten van Edward Snowden uit 2006, dat de NSA zeker 35 wereldleiders heeft afgeluisterd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden