NIEUWS

Amerikaanse topmilitairen waarschuwen voor Chinese invasie in Taiwan

Boven Taiwanese wateren vond vorige week het grootste Chinese machtsvertoon in jaren plaats. Terwijl een Amerikaanse denktank Taiwan het ‘gevaarlijkste brandpunt ter wereld’ noemt, zegt China slechts te oefenen in eigen luchtruim.

Anti-tank-maatregelen langs de kustlijn van Kinmen, een klein eiland dat onder Taiwanees bestuur valt. Op de achtergrond de Chinese stad Xiamen. Beeld An Rong Xu / Getty
Anti-tank-maatregelen langs de kustlijn van Kinmen, een klein eiland dat onder Taiwanees bestuur valt. Op de achtergrond de Chinese stad Xiamen.Beeld An Rong Xu / Getty

Twaalf Chinese straaljagers, vier bommenwerpers en vier verkenners doorkruisten vorige week het Taiwanese luchtruim. Het was het grootste Chinese machtsvertoon boven Taiwanese wateren in jaren, en het meest verregaande: de bommenwerpers vlogen langs de oostkust van Taiwan. Een demonstratie, aldus Chinese media, dat China het eiland makkelijk zou kunnen afgrendelen.

Het zijn dit soort oefeningen, steeds talrijker en grootschaliger, die de spanningen rond Taiwan de afgelopen tijd de hoogte injagen. Zo hoog dat Amerikaanse topmilitairen waarschuwen voor een Chinese invasie, dat Washington bondgenoten optrommelt om Taiwan bij te staan en dat het Taiwanese leger zich haastig bewapent. De Amerikaanse denktank Council on Foreign Relations noemt Taiwan het ‘gevaarlijkste brandpunt ter wereld’.

Aan Chinese zijde doet men die waarschuwingen als onzin af: Beijing beschouwt Taiwan als een afvallige provincie, en stelt de vluchten voor als oefeningen in eigen luchtruim. Beijing houdt vol naar ‘vreedzame hereniging’ te streven, tenzij Taiwan of de Verenigde Staten ‘rode lijnen’ overschrijden. Al zei een Chinese generaal onlangs wel dat meer militair budget nodig was ter voorbereiding op de ‘Thucydides Trap’: een oorlog tussen de huidige en opkomende grootmacht.

Dreigingsniveau

Spanningen rond Taiwan zijn er al langer. Het eiland bevond zich twee eeuwen onder Chinees bewind en een halve eeuw onder Japans bewind, voor het in 1949 de terugvalbasis werd van Chinese nationalisten, na hun nederlaag tegen de CCP. Doorheen de decennia ontwikkelde Taiwan zich tot een de facto onafhankelijke democratie. Beijing probeerde het eiland terug te winnen met economische lok- en drukmiddelen, maar slaagde daar niet in.

In 2016 voerde Beijing het dreigingsniveau op, nadat pro-onafhankelijkheidskandidaat Tsai Ing-wen president werd. China stuurde steeds meer vliegtuigen door het Taiwanese luchtruim, sinds 2019 ook over de middellijn van de zeestraat. Vorig jaar moest het Taiwanese leger ruim vierduizend keer uitrukken voor Chinese vliegtuigen en schepen: een ware uitputtingsslag.

De dreiging heeft nu zo’n niveau bereikt dat vanuit de VS waarschuwingen komen. Admiraal Philip Davidson, de hoogste Amerikaanse militair in Oost-Azië, noemde een Chinese invasie recent ‘een manifeste dreiging binnen zes jaar’. Zijn beoogde opvolger zei vorige week dat een aanval ‘dichter bij ons is dan de meesten denken’.

Gemoderniseerd leger

Onder experts is discussie over die waarschuwingen. Experts zijn het erover eens dat het Chinese leger een spectaculaire modernisering heeft ondergaan en de capaciteit heeft om Taiwan binnen te vallen. Maar ze zijn verdeeld over de vraag of Beijing zo’n invasie politiek wenselijk acht. Sommigen denken dat president Xi het eiland voor het eind van zijn derde termijn in 2027 wil inlijven, anderen dat Beijing enkel geweld zal gebruiken als er geen enkele andere optie is.

‘Een militair conflict zou enorme schade aanrichten aan de Chinese economie’, aldus Lonnie Henley, voormalig inlichtingenofficier van het Amerikaanse leger en Chinaspecialist aan de Elliot School of International Affairs. ‘China’s voorkeurshandelswijze is nog steeds voortdurende druk op Taiwan houden, uitgesproken onafhankelijkheid voorkomen en zo machtig worden dat Taiwan zonder geweld kan worden geabsorbeerd.’

‘Het feit dat de uitgaande en inkomende chefs van het Amerikaanse Indo-Pacific Command dezelfde dreigingsanalyse delen, toont dat dit op geloofwaardige inlichtingen moet zijn gebaseerd’, zegt Alexander Huang daarentegen, professor aan het Institute for Strategic Studies van de Tamkang Universiteit in Taiwan. Experts aan Chinese zijde herhalen vooral het overheidsstandpunt.

Opvallend is dat veel experts nadenken over Chinese aanvalsscenario’s, en hoe Taiwan en de VS zich daarop kunnen voorbereiden. Dat gaat van de inname van kleine eilandjes over een blokkade tot een grootschalige invasie. De VS zijn overigens niet verplicht Taiwan bij te staan en houden strategisch een slag om de arm, maar algemeen wordt verwacht dat ze tussenbeide komen. Taiwan is cruciaal in de Amerikaanse machtsstrijd met China.

Chinese overmacht

Wat in alle scenario’s naar voren komt, is de overmacht van het Chinese leger. Na een grootscheepse modernisering telt dat 2 miljoen soldaten, 2000 gevechtsvliegtuigen en 350 oorlogsschepen, en er wordt duchtig bijgebouwd en -besteld. Henley: ‘Het beste luchtafweersysteem ter wereld bevindt zich aan de Chinese kust tegenover Taiwan.’

Het Taiwanese leger daarentegen is onderbemand (153 duizend militairen) en werkt met verouderd materieel. Door het voortdurend reageren op Chinese vluchten verslijten de Taiwanese vliegtuigen, en er doen zich regelmatig ongelukken voor. De legerleiding besliste deze week niet langer op elk Chinees vliegtuig te reageren. Het leger heeft ook moeite met rekruteren.

De dreiging zet aan tot actie. Onder president Trump werd voor recordbedragen aan wapenleveranties goedgekeurd, en Biden lijkt daarmee door te gaan. Hij keurde de verkoop van periscopen voor onderzeeërs goed, er wordt gepraat over een raketsysteem. De VS overleggen ook met Japan en Australië over samenwerking om Taiwan bij te staan. Zo proberen ze de prijs van een invasie zo hoog mogelijk te maken, bij wijze van ontrading.

Taiwan is in allerijl zijn strijdmacht aan het hervormen, van een klassieke dienstplichtigenleger met dure tanks, straaljagers en oorlogsschepen, naar een beroepsleger met kleinere, mobiele wapens. Niet opgewassen tegen Beijing in een wapenwedloop is Taiwan genoopt tot asymmetrische oorlogsvoering: als een stekelvarken tegenover een leeuw. Die transformatie is ingezet, maar wordt een werk van jaren.

Vraag is of het voldoende is om een Chinese invasie te ontmoedigen, en indien niet, of alle ingrepen op tijd komen. En ook, of de militaire versterkingen niet juist een gewelddadige reactie van Beijing uitlokken. Niemand die het met zekerheid kan zeggen. ‘Toch moeten we onze militaire capaciteit opbouwen’, aldus Henley. ‘We moeten ons voorbereiden om in dit conflict te vechten en om het te winnen, en ondertussen proberen te zorgen dat het nooit zover komt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden