NieuwsMilitaire actie VS

Amerikaanse Senaat wil paal en perk stellen aan Trumps militaire bevoegdheden

De Amerikaanse Senaat heeft donderdag een resolutie aangenomen die inhoudt dat president Trump het Congres om toestemming moet vragen voor militaire actie tegen Iran. Het Witte Huis liet al weten dat Trump zijn veto zal uitspreken over de maatregel.

Chuck Schumer, de leider van de Democratische minderheid in de Senaat, dankt senator Tim Kaine (tweede van links) voor de resolutie waarmee de Senaat president Trump verbiedt buiten het Congres om militaire actie tegen Iran te ondernemen. ‘Geen president kan buiten het Congres om als het gaat om oorlog en vrede’, zei Schumer. Beeld Getty Images

De Senaat stemde met 55 stemmen tegen 45 stemmen voor de resolutie. Acht Republikeinse senatoren stemden met de Democraten mee om paal en perk te stellen aan Trumps bevoegdheid om buiten het Congres om militaire actie te ondernemen. Het komt niet vaak voor dat Trump verzet krijgt vanuit zijn eigen partij. Anderhalve week geleden waagde slechts één Republikein, Mitt Romney, het om zich vóór het afzetten van president Trump uit te spreken bij de afsluitende stemming van het impeachmentproces in de Senaat.

Noodgevallen

Volgens de zogenoemde War Powers Act uit 1973 mag de president alleen in noodgevallen buiten het Congres om militaire actie ondernemen. In de praktijk trekken Amerikaanse presidenten zich daarvan weinig aan. Ook Trumps voorgangers gaven herhaaldelijk het bevel tot militair optreden zonder het Congres om toestemming te vragen, al is het goed gebruik dat het Witte Huis de leiders van het Congres vooraf inlicht.

De Democraten klagen dat Trump hen begin vorige maand compleet verraste met de droneaanval waarbij Qassem Suleimani, de belangrijkste Iraanse militaire commandant, werd uitgeschakeld. Die aanval leidde tot een vergeldingsactie van Iran tegen twee Amerikaanse bases in Irak, waarbij naar achteraf bleek ruim honderd Amerikaanse militairen gewond zijn geraakt.

Het Witte Huis lichtte het Congres pas een dag na de aanval op Suleimani in. Trump zelf suggereerde dat hij Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, bewust niets had verteld om te voorkomen dat ze haar mond voorbij zou praten. Maar ook een aantal Republikeinen vond dat zijn weigering de Congresleden vooraf in te lichten neerkwam op een blijk van minachting voor het Congres.

Summiere briefing

De Republikeinse senatoren Mike Lee en Rand Paul voelden zich diep beledigd door de summiere briefing die het Congres van het Witte Huis kreeg. Volgens Lee kwam het erop neer dat de Congresleden ‘te horen kregen dat we brave jongens en meisjes moesten zijn en dit verder niet in het openbaar moesten bespreken’. ‘Ik vind dat volstrekt idioot. Het is on-Amerikaans, ongrondwettig en verkeerd’, zei hij.

Het Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de meerderheid hebben, nam vorige maand een soortgelijke resolutie aan. De initiatiefnemer voor de resolutie in de Senaat, de Democraat Tim Kaine, zei te hopen dat Trump de waarschuwingen van het Congres ter harte zal nemen. ‘Wij zeggen hem dat het een slecht idee is om door geblunder in een nieuwe oorlog verzeild te raken.’ 

Het ziet er niet naar uit dat Trump zich ook maar iets zal aantrekken van de resoluties. Volgens hem speelt het Congres Iran daarmee in de kaart. Hij beschouwt de resoluties bovendien als een inbreuk op zijn bevoegdheden als opperbevelhebber van de strijdkrachten en heeft al aangekondigd dat hij zijn veto over de maatregelen zal uitspreken. Die zijn daarmee dan van de baan, omdat er noch in de Senaat, noch in het Huis van Afgevaardigden de vereiste tweederdemeerderheid te vinden is om Trumps veto ongedaan te maken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden