Amerikaanse scholieren protesteren woensdag met walkout tegen vuurwapengeweld

Voor elke dode één minuut de klas uit

Zeventien doden vielen er bij de schietpartij op een school in Florida, zeventien minuten gaan scholieren in heel de VS vandaag de straat op. Volgende week volgen meer acties tegen vuurwapenbezit. Het begin van een kentering?

Protest van scholieren tegen wapengeweld bij het Witte Huis in Washington vorige maand Foto Hollandse Hoogte / Erin Scott

De kinderen van Amerika gaan de straat op, voor een kwartiertje. Woensdag om tien uur lopen Amerikaanse scholieren in het hele land de klas uit als protest tegen het vuurwapengeweld. De demonstratie van ongenoegen komt twee dagen nadat president Donald Trump heeft laten weten toch geen ingrijpende maatregelen te willen invoeren, ondanks een eerder proefballonnetje over een verhoging van de leeftijdsgrens voor het kopen van geweren.

Zeventien minuten lang gaan de scholieren, liefst gekleed in oranje, naar buiten - één minuur voor elk dodelijke slachtoffer van de schietpartij in Parkland, Florida, een maand geleden. De walkout is het eerste landelijke protest sinds die aanslag, die tot een ongekend scholierenactivisme heeft geleid. Volgende week zaterdag volgt een Mars voor ons Leven in Washington en andere steden, waarin de tieners meer beperkingen aan het vuurwapenbezit eisen.

Een staking, een mars: het zijn acties die in de verte doen denken aan de burgerrechtenacties in 1963 in het zuiden van Amerika, toen (zwarte) kinderen de voorhoede vormden van demonstraties voor gelijke behandeling. Destijds werden de kinderen expres ingeschakeld, in de hoop dat de politie agressief zou reageren. De beelden van kinderen die door honden werden aangevallen droegen bij aan de publieke ontzetting en vormden de opmaat tot de burgerrechtenwet die een jaar later werd ingevoerd, en die (formeel) een eind maakte aan de apartheid in Amerika.

Destijds nam president John F. Kennedy het voortouw tot die nieuwe wet. Nu, een halve eeuw later, wacht Donald Trump voorlopig af. Hij heeft een paar bescheiden maatregelen tegen vuurwapenverkoop aangekondigd, zoals een verbod op de stootkolven die van semi-automatische wapens automatische wapens maken. Daarnaast wil hij bewapening en training van bewakers op scholen. Maar Trump zag af van de verhoging van de minimumleeftijd voor het kopen van geweren (van 18 naar 21), van strenger antecedentenonderzoek en van de regulering van wapenverkoop via beurzen en privéverkopers.

Bang voor de NRA

Eerder leek Trump daartoe wel genegen. In een live op tv uitgezonden overleg met volksvertegenwoordigers twee weken geleden adviseerde de president hun 'serieus na te denken' over een leeftijdsverhoging. Hij veegde twee van hen (een Republikein en een Democraat) de mantel uit, omdat ze die leeftijdsdrempel niet hadden opgenomen in hun wetsvoorstel dat al vijf jaar in het Congres suddert, maar nooit de vereiste tweederde meerderheid haalt.

'Waarom hebben jullie dat niet gedaan?', vroeg Trump, die zelf het antwoord gaf. 'Weet je waarom? Omdat jullie bang zijn voor de NRA, toch? Ha ha! Ze hebben veel macht over mensen zoals jullie. Ze hebben minder macht over mij.'

Trump ging helemaal los: hij suggereerde zelfs dat hij wapens wilde confisqueren van mensen met psychische problemen, zonder een tussenkomst van een onderzoeksrechter af te wachten. Dat is precies waar aanhangers van het Tweede Amendement van de Amerikaanse grondwet (dat wapenbezit toestaat) bang voor zijn: een overheid die naar eigen goeddunken je geweer kan afpakken.

Een dag na dat vertoon van onafhankelijkheid sprak Trump met een lobbyist van de wapenbelangenvereniging NRA. 'Goed (geweldig) gesprek in mijn kantoor met de NRA vanavond!', twitterde hij. Chris Cox, de lobbyist in kwestie, was ook tevreden. 'Ik had een geweldig gesprek met de president en de vicepresident vanavond. Zij steunen het Tweede Amendement, het recht op een eerlijk proces en willen geen wapenregulering.'

Daarmee leek Trump meteen weer in het NRA-gelid gebracht. Maandag bevestigde hij dat, met een set maatregelen die op instemming van de NRA kunnen rekenen. Trump riep wel een commissie in het leven die onderzoek gaat doen naar een leeftijdsverhoging, maar dat lijkt vooral symbolisch. Zaterdag maakte hij zulke commissies nog belachelijk als overbodige praatgroepjes.

Trump verdedigde zijn gebrek aan daadkracht met het argument dat er weinig politieke steun is voor regulering. Ook zei hij dat regulering beter aan staten kan worden overgelaten, en dat hij eventuele rechtszaken wil afwachten die vervolgens tegen die staten worden aangespannen.

Op het niveau van de staten gebeurt intussen wel degelijk wat. Florida, een staat waar de NRA veel invloed heeft, verhoogde vorige week de leeftijd voor het kopen van geweren van 18 naar 21 jaar (dat is al de minimumleeftijd voor het kopen van handvuurwapens). Andere staten overwegen hetzelfde.

Tegen de leeftijdsgrens in Florida is direct een rechtszaak aangespannen door de NRA. In theorie zou die kans kunnen maken: het dragen van wapens is, in tegenstelling tot drinken of autorijden, een grondrecht en dus is het juridisch discutabel om onderscheid te maken tussen jonge en minder oudere volwassenen.

Niet op straat

Maar andere beperkingen passen prima binnen het Tweede Amendement. Zo gaan er in sommige staten stemmen op om, zoals in New York, strenger te zijn met vergunningverlening. Ook is het voor staten mogelijk alleen wapens in huis toe te staan, maar niet op straat .

Dus is er voor de scholieren genoeg te winnen. Door hun druk hebben zij in NRA-bastion Florida al iets gedaan gekregen wat voor Parkland onmogelijk werd geacht.

Hoeveel kinderen woensdag de klas uitlopen, is nog wel de vraag. Het protest is strak geregeld: leerplichtambtenaren en andere schoolbestuurders hebben zich er driftig tegenaan bemoeid. Op middelbare scholen mogen kinderen zelfstandig naar buiten, op lagere scholen (in New York) mogen ze alleen naar buiten als ze worden opgehaald door hun ouders.

Ouders moeten zich melden en inschrijven bij een van de bewapende politieagenten die de school bewaken en vervolgens het kind officieel uitschrijven bij de receptie. Veiligheid voor alles, natuurlijk