Amerikaanse sancties op Europese landbouw zijn voorlopig dieptepunt na 15 jaar juridische strijd

De Verenigde Staten leggen Europa voor 7,5 miljard dollar aan economische sancties op wegens illegale staatssteun aan de Franse vliegtuigbouwer Airbus. Waar de fiets- en kaasindustrie eerder dit jaar nog vreesden dat zij door de sancties getroffen zouden worden, lijkt Nederland nu de dans grotendeels te ontspringen. 

Schotse whiskyproducenten worden ook getroffen door de Amerikaanse importtarieven. Beeld Getty Images

De Amerikaanse sancties op Europese producten zijn het resultaat van bijna vijftien jaar juridische strijd tussen Washington en Brussel over Europese staatssteun aan de Franse vliegtuigbouwer Airbus. Volgens de VS geeft die steun Airbus een oneerlijk concurrentievoordeel ten opzichte van het Amerikaanse Boeing. Dat klopt, zei de Wereldhandelsorganisatie (WTO) deze week. Om gederfde inkomsten te compenseren, mogen de Amerikanen importbelastingen invoeren op Europese producten.

Daarbij gaat het om twee groepen: de VS gaan 10 procent importbelasting heffen op vliegtuigen – lees: Airbus – en 25 procent op 159 andere producten die Europa naar Amerika exporteert. Daarbij probeert Washington vooral Frankrijk, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk te treffen, de landen die de de meeste steun aan Airbus geven. Er komen importtarieven op Franse wijnen en kazen, Spaanse olijven, Schotse whisky’s en Duitse gereedschappen. 

‘De VS kiezen duidelijk voor producten die gevoelig liggen’, zei eerder dit jaar Marhijn Visser, expert op het gebied van internationale handelspolitiek en secretaris van werkgeversorganisatie VNO-NCW. ‘Vanwege hun exportwaarde, maar ook omdat veel producten raken aan de nationale trots van landen.’

In april publiceerden de VS nog met veel tromgeroffel een langere lijst met voorgenomen heffingen op maar liefst 325 productcategorieën. De definitieve sanctielijst is de helft daarvan, omdat de VS zich houden aan de WTO-beslissing dat sancties maximaal 7,5 miljard dollar aan producten mogen beslaan. Nederlandse Gouda en Edammer kazen worden niet meer specifiek genoemd, en ook fietsen en fietsonderdelen zijn van de lijst verdwenen. De vrees dat Washington de Duitse auto-industrie op de korrel zou nemen, is niet uitgekomen. Nederlandse varkensvleesproducenten worden wel geraakt. 

‘De vlag kan niet uit, maar het had erger gekund’, zegt Visser van VNO-NCW over het beperkte effect van de sancties op de Nederlandse economie. De heffingen worden op 18 oktober van kracht.

Whisky, spijkerbroeken en motoren

Met de heffingen op typisch Europese producten doen de VS hetzelfde als wat de EU vorig jaar met artikelen uit de VS deed. In juni 2018 maakte Brussel importheffingen bekend van 2,8 miljard euro op typisch Amerikaanse producten: whisky, spijkerbroeken en motoren van Harley-Davidson werden duurder in Europa. Dat was weer een reactie op Amerikaanse importbelastingen op buitenlands staal en aluminium een paar maanden eerder. Weliswaar waren die primair gericht op China, waar veel staal voor de Amerikaanse markt vandaan komt, maar de Europese industrie werd evengoed geraakt.

De WTO oordeelde in mei 2018 dat miljarden euro’s aan Europese subsidies voor Airbus illegaal waren, en dat de vliegtuigbouwer daarmee een oneerlijk voordeel had verworven in de concurrentie met Boeing. De voorlopige uitspraak kwam na bijna 15  jaar voortdurende strijd over het onderwerp. De EU stapte vervolgens naar de WTO met haar eigen klachten over Amerikaanse subsidies voor Boeing, waarna de WTO oordeelde dat deze steun grotendeels wél was toegestaan. Alleen de staat Washington werd op de vingers getikt wegens 325 miljoen dollar (289 miljoen euro) aan belastingkortingen voor Boeing.

Brussel paste haar beleid na de WTO-uitspraak aan, maar de Amerikanen vonden dat onvoldoende. De sancties die het Witte Huis nu afkondigt, vallen onder een Amerikaans wetsartikel dat vergelding mogelijk maakt in geval van concurrentievervalsing. De EU gaat waarschijnlijk in beroep, maar dat heeft geen zin: het beroepsorgaan van de WTO ligt hoogstwaarschijnlijk vanaf december dit jaar stil omdat Amerika de benoeming van nieuwe rechters blokkeert.

In het voorjaar volgt een uitspraak van de WTO over het volume aan sancties dat Brussel de VS mag opleggen wegens staatssteun aan Boeing. Dat bedrag zal ongetwijfeld veel lager liggen, aangezien de WTO Washington slechts ten dele schuldig heeft bevonden aan zulke steun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden