POSTUUMQASSEM SOLEIMANI

Amerikaanse regering vereffent rekening met Iraanse ‘spookgeneraal’ die de wereld hielp IS te verslaan

Qassem Soleimani.Beeld EPA

Generaal Qassem Soleimani, die vrijdag werd gedood bij een Amerikaanse drone-aanval in Irak, was de grote strateeg achter de Iraanse militaire aanwezigheid in het Midden-Oosten. Het was mede dankzij hem dat Islamitische Staat werd verslagen.

Geruchten over zijn dood circuleerden vaker. In 2006 zou hij zijn omgekomen bij een vliegtuigongeluk in Iran, in 2012 bij een bomaanslag in de Syrische hoofdstad Damascus, in 2015 bij de strijd om Aleppo. Ditmaal lijkt het zeker: de Iraanse generaal Qassem Soleimani werd vrijdagmorgen gedood bij een Amerikaanse drone-aanval op het vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad.

Soleimani (62), die sinds 2007 op de Amerikaanse terreurlijst stond en diverse Amerikaanse en Israëlische moordaanslagen overleefde, was commandant van de gevreesde Al Quds-brigade (Jeruzalem-brigade), een elite-eenheid van de Iraanse Revolutionaire Garde die als een kruising van geheime dienst en special forces verantwoordelijk is voor Iraanse militaire operaties in het buitenland.

Veel invloedrijker dan Soleimani kun je in Iran niet worden. Hij gold als de nummer twee van het regime in Teheran, vertrouweling van grootayatollah Ali Khamenei en de feitelijke minister van Buitenlandse Zaken en Defensie. Volgens sommigen was hij zelfs een toekomstig president, hoewel hij zich formeel verre hield van de politiek en zei geen andere rol te ambiëren dan om ‘als een eenvoudig soldaat Iran en de Iraanse Revolutie te mogen dienen’.

Ayatollah Ali Khamenei kust Qassem Soleimani.Beeld EPA

Meesterspion

De man die in 2013 door CIA-officier John Maguire werd omschreven als de machtigste man in het Midden-Oosten verwierf zijn reputatie als meesterspion door pendelend tussen Libanon, Syrië en Irak in 20 jaar een netwerk op te bouwen van pro-Iraanse gewapende groepen: Hezbollah in Libanon, Hamas en Islamitische Jihad in de Palestijnse gebieden, sjiitische milities in Irak (zoals Kataib Hezbollah, waarvan de leider Abu Mahdi al-Muhandis vrijdag ook werd gedood), de Houthi’s in Jemen.

Van groter belang nog was Soleimani’s rol als de briljante architect van de Iraans-Russische interventie in de Syrische burgeroorlog, die leidde tot de militaire wederopstanding van het sinds 2011 vrijwel verslagen regime van president Bashar al-Assad, en als strateeg van de campagne tegen Islamitische Staat die resulteerde in de ondergang van het IS-kalifaat in Syrië en Irak.

In de VS, Israël en Saoedi-Arabië werd Soleimani gevreesd en gehaat. In 2007 zette president Obama hem op de terreurlijst omdat zijn eenheden Iraakse militanten zouden hebben geleerd bermbommen te plaatsen tegen het Amerikaanse leger (iets wat Iran altijd heeft ontkend). En hij zou betrokken zijn geweest bij terreuraanslagen en de smokkel van nucleair materiaal voor het Iraanse atoomprogramma. Ook de VN plaatsten hem daarom op een zwarte lijst.

Volksheld

Hoewel altijd een man achter de schermen van wie zelfs geen foto’s waren en die daarom bekendstond als de ‘spookgeneraal’, werd Soleimani in 2015 een mediaster toen hij een hoofdrol opeiste bij de strijd tegen IS rond Tikrit in Irak. Ineens verschenen overal foto’s van hem op Twitter, Facebook en Instagram. De bescheiden, charismatische Soleimani groeide uit tot een ware volksheld in Iran, onderwerp van films en popliedjes. Een dappere, rechtschapen verdediger van de natie die, zei men, ook aan het front nooit een scherfvest droeg.

Soleimani werd in 1957 geboren in een arm boerengezin in de provincie Kerman. Veel opleiding genoot hij niet, als jongen van 13 moest hij gaan werken om zijn vaders schulden af te betalen. Hij bekeerde zich (hoewel nooit erg religieus) tot de ideeën van ayatollah Khomeini en sloot zich na de Iraanse Revolutie van 1979 bij de Revolutionaire Garde aan. Tijdens de Iran-Irakoorlog van 1980-1988 ontwikkelde hij zich aan het front tot een succesvol militair commandant. In 1998 werd hij bevelhebber van de Al Quds-brigade.

Protest in Teheran tegen de droneaanval waarbij donderdagnacht generaal Qassem Soleimani omkwam.Beeld AP

Aanvalsplannen

Vooral in Irak liet Soleimani zich gelden. Hij steunde de Iraakse Koerden in de strijd tegen Saddam Hussein en hielp in 2003 na de Amerikaanse invasie van Irak met de formatie van pro-Iraanse sjiitische milities, waaronder de Mahdi-militie van Muqtadah al-Sadr, die hem later de honderdduizend strijders leverde mede dankzij wie IS uit Irak kon worden verjaagd. Mede door Soleimani ontwikkelde Irak zich steeds meer tot een Iraanse satellietstaat. Reden voor de recente anti-Iraanse protesten tegen de door sjiieten gedomineerde regering in Bagdad.

Vrijdag vereffenden de Amerikanen de rekening met de drone-aanval op het vliegveld in Bagdad. Volgens het Pentagon werd hij gedood omdat hij plannen beraamde om Amerikaanse diplomaten en militairen aan te vallen in Irak en de regio. Van Soleimani’s lichaam was na de aanval weinig over, hij zou zijn geïdentificeerd aan de hand van zijn ring. Dna-onderzoek zal moeten uitwijzen of de spookgeneraal ditmaal ook echt dood is.

Drone-aanval op Iraanse generaal zet schijnwerper op al decennia slepend conflict tussen Iran en VS

De dodelijke Amerikaanse drone-aanval op een Iraanse generaal in Bagdad heeft vrijdagochtend nog eens de schijnwerper gezet op een al decennia aanslepend conflict tussen Washington en Teheran.

De hoogste generaal van een land ombrengen? ‘Er zijn andere manieren om een signaal af te geven’


De wereld houdt de adem in na de Amerikaanse droneaanval waarbij de Iraanse militaire commandant Soleimani om het leven kwam. Gevreesd wordt voor een escalatie van het conflict in het Midden-Oosten. De Volkskrant peilde de stemming in Den Haag en onder militaire experts. 

VS doden hoge Iraanse generaal, vrees voor escalatie conflict


Pas over een tijd zullen we weten wie zijn hand het meest overspeelde, maar zeker is dat door de Amerikaanse aanval waarbij een van de kopstukken van het Iraanse leger omkwam, er een situatie is ontstaan waarvan de gevolgen niet te overzien zijn.

Israël op scherp na aanval VS in Bagdad, Netanyahu vraagt ministers geen commentaar te geven


Israëlische troepen aan de grens met Libanon en Syrië zijn in verhoogde staat van paraatheid gebracht na de Amerikaanse aanslag op de Iraanse militaire commandant Soleimani.

Gelekte documenten bewijzen: Irak is in feite een satellietstaat van Iran

Zevenhonderd gelekte pagina’s met geheime communicatie tussen Iraanse spionnen in Irak bevestigen lang gefluisterde maar nooit eerder bewezen vermoedens: Iraanse agenten zijn geïnfiltreerd in alle gelederen van de Iraakse politieke, militaire en religieuze machthebbers.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden