Amerikaanse NSA leunt zwaar op Nederlandse metadata

Nederland heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de Amerikaanse strijd tegen extremisten in Somalië. De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) heeft veel telefoongegevens geleverd aan de NSA, toen de Amerikanen daar zelf moeilijk aan konden komen.

AMSTERDAM - Mogelijk zijn de data ook gebruikt voor drone-aanvallen. Dat blijkt uit stukken die via klokkenluider Edward Snowden bij NRC Handelsblad terechtgekomen zijn.


Het MIVD-werk wordt in documenten van de NSA als voorbeeld van een 'succesverhaal' genoemd. Dankzij de data, die werden verzameld door de satellietschotels in het Friese Burum en met hulp van de NSA ook aan boord van het Nederlandse marineschip Hr. Ms. Rotterdam, werd uiteindelijk een 'piraterij-gerelateerd netwerk' in kaart gebracht.


Wat er vervolgens met dat piratennetwerk is gebeurd blijft de vraag. Uit eerdere onthullingen, onder meer van de Washington Post vorig jaar, is gebleken dat de telefoongegevens gebruikt worden om vermeende terroristen te lokaliseren en vervolgens met een drone uit te schakelen.


Dat zou ook kunnen gebeuren met hulp van de Nederlandse metadata. Volgens een schatting van het Britse Bureau of Investigative Journalism zijn er tussen 2011 en nu vijf tot acht Amerikaanse drones afgevuurd op doelen in Somalië. Daarbij zouden tussen 10 en 24 mensen zijn gedood, onder wie misschien één (niet-militante) burger.


Volgens het NRC-artikel zaterdag 'kan het ministerie van defensie niet uitsluiten dat Nederlandse inlichtingen hierbij worden gebruikt'. Dat zou een eerste expliciete erkenning zijn van een bekend probleem: dat de geheime dienst geen idee heeft wat er met de aan collega-diensten geleverde gegevens gebeurt.


Zondag wil het ministerie echter van geen expliciete erkenning meer weten. 'In hoeverre inlichtingen bijdragen aan welke missie dan ook, kunnen we alleen vertellen als we onze werkwijze onthullen. En dat kunnen en mogen we nooit doen.'


De gelekte documenten van Snowden geven geen uitsluitsel: daarin gaat het alleen over piraterij. De door de MIVD onderschepte data hebben wel geleid tot de bevrijding van een gekaapt Pakistaans vrachtscheepje in augustus 2012, waarbij een leidende rol was weggelegd voor de Hr. Ms. Rotterdam. Die details zijn nieuw. De MIVD heeft de missie voor de kust van Somalië zelf altijd genoemd als voorbeeld waarbij metadata belangrijk waren.


Dinsdag komt het kabinet met een reactie op het rapport-Dessens en een rapport van de commissie die toezicht houdt op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CTIVD).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden