NieuwsVaticaanstad

Amerikaanse minister Pompeo niet welkom bij de paus na kritiek op China-deal

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Michael Pompeo is niet welkom bij paus Franciscus. Voor zijn werkbezoek aan Zuid-Europa viel hij het Vaticaan aan wegens een overeenkomst met China, die volgens zijn tweet ‘de morele autoriteit van de kerk dreigt te ondermijnen’.

Paus Franciscus begroet Chinese volgelingen in Vaticaanstad, in 2018. Beeld vk

Pompeo doelt op de twee jaar oude China-deal, waarmee het Vaticaan een scheuring tussen de Katholieke Kerk in Rome, de staatskerk en de ondergrondse kerken in China probeert te voorkomen. De nog steeds geheime afspraken regelen de taakverdeling tussen paus en Beijing bij bisschopsbenoemingen.

Pompeo las Franciscus hierover de les in het katholieke tijdschrift First Things. ‘Wat de kerk de wereld leert over godsdienstvrijheid en solidariteit zou nu krachtig en aanhoudend door het Vaticaan moeten worden uitgedragen in confrontatie met de Chinese Communistische Partij en diens meedogenloze inspanningen om alle religieuze gemeenschappen de wil van de partij en zijn totalitaire programma op te leggen.’

Na die kritiek zag de paus af van een ontmoeting. Franciscus weigert uitgerekend tijdens de Amerikaanse verkiezingsstrijd in Pompeo’s anti-Chinese kruistocht te worden meegesleurd. Bovendien zou een pauselijke ontvangst voor Pompeo Beijing schofferen, net nu verlenging van de China-deal op de agenda staat. 

Toegestaan

In China is het katholicisme een van de vijf toegestane godsdiensten, die allemaal onder controle staan van staatsorganisaties. Voor katholieken is dat de Katholieke Patriottische Associatie (CCPA). Naar schatting de helft van de Chinese katholieken mijdt de staatskerk en organiseert zich in ondergrondse kerken. 

Het Vaticaan, dat geen diplomatieke betrekkingen met de Volksrepubliek onderhoudt, vreest een scheuring door deze gespleten situatie. De China-deal richt zich op benoemingen van bisschoppen. Voorheen werden die benoemd door de CCPA, maar niet altijd erkend door de paus. Sommige bisschoppen die in opdracht van het Vaticaan werden gewijd, beschouwde Beijing als illegaal. Daarbij zijn grote regionale verschillen: in de ene regio worden ondergrondse katholieken vervolgd, terwijl elders ondergrondse en staatskerken prima samenwerken.

Na de China-deal zou de paus het laatste woord hebben gehad bij de benoeming van twee nieuwe bisschoppen uit door de CCPA voorgedragen kandidaten. Het Vaticaan zou daarmee zo in zijn nopjes zijn, dat de overeenkomst later deze maand vrijwel zeker wordt verlengd. 

Controversieel

Was de China-deal twee jaar geleden al zeer controversieel, nu is hij ronduit omstreden. Westerse regeringen zijn geschokt over het lot van in kampen opgesloten Oeigoerse minderheden, draconische veiligheidswetten voor Hongkong en China’s aandeel in de coronacrisis, maar de zo uitgesproken Franciscus zweeg over al die onderwerpen. 

Na dertig jaar onderhandelen wil het Vaticaan de kans niet vergooien het katholicisme in China te verspreiden. De losser georganiseerde protestante kerken in China groeien met zo’n 90 miljoen christenen sneller dan de katholieke kerk, met naar schatting 10- tot 15 miljoen gelovigen.

Het Vaticaan houdt vol dat de China-deal ‘spiritueel en niet politiek’ is, maar in China is godsdienst wel degelijk politiek. Onder de Chinese president Xi Jinping zijn staatsgodsdiensten verplicht tot ‘verchinezing van religie’, waarbij gehoorzaamheid aan de Communistische Partij voorop staat. Die campagne gaat in sommige provincies gepaard met de sloop van godshuizen, het verwijderen van kruizen en vervolging van gelovigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden