vijf vragen

Amerikaanse aanvallen op Syrië: mag dat? En heeft het zin?

De Verenigde Staten hebben samen met vijf Arabische landen in Syrië de aanval geopend op Islamitische Staat en enkele andere terreurorganisaties. Mag dat eigenlijk wel? En is het mogelijk om IS op deze manier te verslaan? Vijf vragen over de aanval.

Een Tomahawk-raket wordt afgevuurd vanaf de USS George H.W. Bush in de Arabische Golf. Beeld afp

Welke doelwitten worden er bestookt?
In en rond Raqqa, de stad die door Islamitische Staat is uitgeroepen tot de hoofdstad van haar kalifaat, worden er zeker 30 doelwitten aangevallen. Denk hierbij aan: trainingskampen, wapenvoorraden, kantoren, financiële centra en distributiecentra. Naast deze logistieke doelwitten zal er vermoedelijk een campagne volgen waarbij er gericht op de leiders van IS gejaagd zal worden.

Daarnaast wordt er, zonder de Arabische bondgenoten, actie ondernomen tegen andere terreurorganisaties als Jabhat al-Nusra en Khorasan. Ten westen van Aleppo is een reeks gebouwen onder vuur genomen - onder anderen een communicatiegebouw en een plek waar munitie wordt geproduceerd.

Khorasan zou actief aanvallen op de Verenigde Staten en Europa hebben gepland en de dreiging was volgens een anonieme bron 'concreet'. De leider van Khorasan zou vandaag bij de aanvallen om het leven zijn gekomen.

Een commandocentrum van IS voor en na een Amerikaanse aanval. Foto via Amerikaanse ministerie van Defensie. Beeld reuters

Zijn de aanvallen legaal?
Het antwoord luidt kortweg: nee. Deze aanvallen zijn een schending van het internationaal recht.

Dat was anders bij de aanvallen in Irak omdat de regering in Bagdad hier zelf om had gevraagd. Het regime in Damascus heeft echter geen toestemming gegeven voor een operatie op Syrisch grondgebied en er is geen mandaat van de VN-Veiligheidsraad.

De juridische rechtvaardiging waar de Amerikaanse president Obama al langer op aan lijkt te sturen, is die van zelfverdediging. In zijn toespraak twee weken geleden zei hij al 'terroristen te zullen opjagen die ons land bedreigen, waar ze ook zijn. Dat betekent dat ik niet zal aarzelen actie te ondernemen tegen Islamitische Staat in Syrië evengoed als in Irak'.

Vanavond zal Obama de VN-Veiligheidsraad toespreken.

Het is overigens niet de eerste keer dat de VS zonder mandaat een aanval uitvoert: Bill Clinton deed dat eerder in Kosovo en George W. Bush in Irak.

Beeld ap
Beeld afp

Wie zijn die vijf Arabische bondgenoten (en waarom doen ze mee)?
De aanvallen worden gesteund door Bahrein, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Jordanië. De VAE hebben bevestigd gevechtsvliegtuigen ingezet.

Het is een opmerkelijke diplomatieke prestatie dat de VS zoveel soennitische Arabische landen achter zich hebben gekregen om een radicale soennitische organisatie aan te vallen.

Met name Jordanië voelt de gevolgen van de burgeroorlog in Syrië al jaren: het heeft grote aantallen vluchtelingen opgevangen en wil haar eigen grenzen beschermen. Uit alle vijf de Arabische landen zijn inwoners naar Syrië vertrokken om tegen Assad te vechten en gevreesd wordt dat zij later terugkeren en thuis aanvallen zullen gaan plegen tegen de autocratische regimes. Daarnaast speelt ook een rol dat Islamitische Staat een 'minderheid van extremisten is' die een gruwelijke interpretatie van de islam verspreid, aldus Issa Alghaith van de Saoedische Shura Raad.

Kan IS op deze manier verslagen worden?
Nee, Islamitische Staat heeft een groot gebied in handen en met luchtaanvallen alleen zullen ze wel verzwakt, maar niet verslagen worden. Als er geen lokale bondgenoten klaarstaan, pakken de strijders van IS de draad weer op zodra de bommenregen stopt.

En er zijn geen noemenswaardige lokale bondgenoten: de VS wil niet in zee gaan met het Syrische regime dat haar eigen burgers op grote schaal heeft vermoord en gemarteld. Gematigde Syrische rebellen zijn verdeeld en zullen niet op kunnen tegen IS.

Wat betekent dit voor het Syrische regime?
De Syrische president heeft in een eerste reactie op de luchtaanvallen gezegd 'elke internationale actie tegen terreur' te steunen. Bashar al-Assad zegt al jaren dat hij tegen terroristen strijdt, maar hij heeft het gevecht tegen uitgerekend Islamitische Staat lange tijd laten gaan omdat deze terreurgroep ook tegen de gematigde rebellen vocht - en daarmee de opstand tegen zijn regime verzwakte. De groep is echter snel groter en sterker geworden en heeft veel terrein in handen. Het zou Damascus goed uitkomen als IS nu wordt verzwakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.