Amerikaans stadje wil geen tweede 'Gitmo' worden

De staatsgevangenis in Standish, Michigan, lijkt in aanmerking te komen als opvolger van Guantánamo Bay. De plaatselijke Republikeinen zijn tegen.

Van onze correspondent Diederik van Hoogstraten

Het Republikeinse Congreslid Pete Hoekstra uit de stad Holland hoopt volgend jaar gouverneur van Michigan te worden. En hij heeft een gevoelige kwestie te pakken om kiezers aan te spreken.

‘We maken onszelf tot doelwit’, zei hij dinsdag. Waarom zou Michigan ‘zich laten omkopen door de federale overheid om 229 van de ergste terroristen ter wereld op onze bodem te huisvesten?’

Tijdens het zomerreces ligt het politieke debat over Guantánamo Bay, de gevangenis voor terreurverdachten, stil. Maar zodra Washington eind augustus ontwaakt, zal de vraag opnieuw worden gesteld: hoe kan president Obama zijn belofte waarmaken dat Guantánamo begin 2010 dichtgaat, zonder dat de bevolking iets merkt?

Er wordt gezocht naar een oplossing voor de gedetineerden in de omstreden gevangenis. Europese landen als Nederland is om steun gevraagd. Het zou de regering in symbolische én praktische zin helpen als een aantal gevangenen elders wordt opgenomen.

Twee gevangenissen met maximale beveiliging worden overwogen voor een binnenlandse oplossing. De staatsgevangenis in Standish, Michigan, lijkt de meeste kans te maken. Dit complex gaat sluiten en is dus beschikbaar.

Vorige week nam een delegatie uit Washington er een kijkje. Nadat de lokale media lucht hadden gekregen van het bezoek, barstte de discussie los. Gouverneur Jennifer Granholm en andere Democraten zijn niet per se tegen. Het huisvesten van terreurverdachten zou werk en geld met zich mee brengen. De regio Standish lijdt onder de recessie. De gevangenis is de grootste werkgever in de streek.

Hoekstra ziet vooral risico’s. Als Congreslid zit hij in de Commissie voor Inlichtingen en volgt hij de strijd tegen terreur al jaren op de voet. Hoekstra – de enige in Nederland geboren volksvertegenwordiger – heeft kennis van geheime documenten en operaties. Hij steunde het beleid van George W. Bush en staat kritisch tegenover Obama en diens besluit tot sluiting.

De Republikein stuurde na het bezoek aan Standish een brief op poten aan de ministers van Justitie en Defensie. ‘Als inderdaad aan het cellencomplex wordt gedacht’, schreef hij, ‘dan lijkt het mij redelijk dat de bevolking van Michigan de mogelijkheid krijgt om zich te informeren over de gedetineerden.’ Of een delegatie uit de staat op korte termijn naar Guantánamo kan, vroeg hij.

De opwinding geeft aan hoe gevoelig de kwestie ligt. Critici van Obama menen dat hij na zijn aantreden een overhaaste belofte deed, zonder een sluitend plan te hebben. In de Senaat stemde een overweldigende meerderheid tegen overplaatsing naar het vasteland, zolang er geen duidelijkheid is over juridische procedures en beveiliging.

De vraag is of verdachten een ‘gewoon’, strafrechtelijk proces krijgen. Voor sommige congresleden is dit een voorwaarde om opname in de VS te ondersteunen. Andere politici willen juist een wet die ‘preventieve gevangenschap’ mogelijk blijft maken, waar de verdachten ook zitten.

Daar komt nog een potentiële hoofdpijnkwestie bij. De burgerrechtengroep ACLU heeft vragen over een gevangenis op de militaire basis Bagram in Afghanistan. Het is niet bekend wie daar vastzitten, om welke reden, en hoe lang al. ‘Er bestaat nieuwe zorg dat Bagram in wezen de nieuwe Guantánamo is’, liet ACLU dinsdag weten.

Zo worstelt Obama met de vraag die Bush vanaf 2001 bezighield: wat te doen met hen die zijn opgepakt in Afghanistan en Pakistan? Hoekstra wakkert de discussie graag aan. Vandaag zal hij in Standish verschijnen voor een openbaar debat.

Ook Debra Burlingame van de groep 9/11 Families for a Strong and Safe America komt. Haar broer Chip overleed op 11 september 2001 en zij is tegen de verplaatsing van terreurverdachten.

Zo krijgt, kort voor de achtste herdenking van de aanslagen waar het allemaal mee begon, de kwestie een extra lading.

Een blik op cellenblok vier van de gevangenis in Guantanamo Bay. (AP) Beeld AP
Een blik op cellenblok vier van de gevangenis in Guantanamo Bay. (AP)Beeld AP

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden