AMERIKAANS RECHTSSYSTEEM; Problemen Clinton nog lang niet voorbij

OPGERUIMD, want als overwinnaar in een taai en pijnlijk juridisch gevecht, is president Clinton donderdagavond teruggekeerd in de VS voor een kort verblijf in Washington....

Voor deze overwinning in de rechtszaal van federale districtsrechter Susan Webber Wright, die de aanklacht van Paula Jones met overtuigende argumenten heeft geseponeerd, heeft Clinton een hoge prijs moeten betalen. De jarenlange onthullingen over de seksuele escapades van Clinton ten tijde van zijn gouverneurschap en in de eerste jaren van zijn verblijf in het Witte Huis hebben zijn presidentschap bezoedeld. Als de Paula Jones-zaak er niet was geweest, zou Amerika vermoedelijk nooit hebben gehoord van Monica Lewinsky, Kathleen Willey of de andere one night stands van gouverneur Clinton.

Al die affaires hebben in de ogen van de Amerikanen, die het presidentschap vereren als een vorm van monarchie, het prestige van het instituut beschadigd. Zeker is dat het morele gezag van president Clinton door het gewriemel en gehijg op de achterbank van zijn dienstauto of in een of andere hotelkamer is aangetast. Het aanzien van de politiek - in de VS toch al niet groot - is in de maalstroom van hele en halve onthullingen verder verminderd.

De resterende tijd van de Clintons in het Witte Huis - 34 maanden - is waarschijnlijk te kort om de waardigheid van het presidentschap te herstellen.

Bovendien zijn Clintons juridische en politieke problemen nog lang niet voorbij. De advocaten van Paula Jones gaan vrijwel zeker in beroep tegen het besluit van rechter Wright. Openbaar aanklager Ken Starr is nog altijd als een bloedhond op zoek naar vermeende criminele gedragingen van de president en heeft zijn onderzoek nog niet afgerond. Juridisch-technisch heeft het vonnis van rechter Wright in de civielrechtelijke zaak Jones versus Clinton geen invloed op het onderzoek naar vermeende presidentiële misdrijven van Starr.

Als uit de stormachtige wederwaardigheden van de Clintons een conclusie kan worden getrokken, is het dat overwinningen en nederlagen elkaar in hoog tempo opvolgen. Het ene moment is Clinton down and out om vervolgens spectaculaire overwinningen te boeken.

Het besluit van Wright kan worden gevolgd door een vernietigend rapport van Starr en een debat in het Congres over de vraag of de president moet worden afgezet. Dat niemand, ook de meeste Republikeinen niet, daar behoefte aan heeft, werkt in het voordeel van Clinton.

De openbare aanklager is niet geïnteresseerd in seksuele intimidatie of de burgerrechten van Paula Jones, maar in de vraag of Clinton over deze en andere zaken (Whitewater, FBI-gate, Lewinsky, Willey) heeft gelogen. Aangezien niemand weet over welk materiaal de zeer eigenzinnige en hardnekkige Starr beschikt, is het te vroeg om te concluderen dat aan de lange strijd van Clinton met zijn opponenten een einde is gekomen.

Dat neemt niet weg dat Clinton is teruggekeerd naar een Washington waar de politieke dynamiek in zijn voordeel is veranderd. Nu de Paula Jones-zaak is gesloten, kan een in zekere zin bevrijde Clinton weer aan het werk gaan en Lott, de machtigste politicus in het Congres, heeft aangegeven behoefte te hebben aan concrete samenwerking.

Brandende kwesties zoals de toekomst van de sociale zekerheid, de anti-tabakswetgeving, belastinghervorming en de invoering van nationale standaarden in het onderwijs wachten op actie van Clinton en Lott. De Republikeinen willen namelijk samen met Democraten en het Witte Huis nog voor de verkiezingen van november concrete resultaten boeken.

De conservatieven zijn tot de conclusie gekomen dat er in de affaires van de president geen politieke winst schuilt gezien de publieke opinie, die Clinton hoge waarderingscijfers is blijven toekennen. Rechter Wright heeft de meeste Amerikanen alleen maar gesterkt in de opvatting dat de juridische problemen van de president politiek van aard en oorsprong zijn.

Van alle kanten is opgemerkt dat het Amerikaanse juridische systeem weer perfect heeft gewerkt. Maar voor hetzelfde geld kan de zaak worden opgevat als een scherpe kritiek op het systeem. De klacht van Jones had veel eerder moeten worden geseponeerd.

Amerikaanse vrouwen weten zich in jurdisch opzicht op de werkplaats beschermd door zeer strenge wetten tegen seksuele intimidatie in alle denkbare vormen. Hun belangen zijn niet geschaad door de uitspraak van Wright.

Paula Jones is zonder twijfel gemanipuleerd door de Clinton-haters, die de hele zaak buitenproportioneel hebben opgeblazen. De juridische prodecure had nooit zo lang mogen duren.

In de fascinerende, gelijknamige verfilming van het boek Primary Colors laat regisseur Mike Nichols presidentskandidaat Jack Stanton (John Travolta) zeggen dat de Amerikaanse politiek een jungle is, een wereld van chaos, naijver en strijd om grote belangen. Travolta, die van Stanton op overtuigende wijze Clinton maakt, is een schuinsmarcheerder, maar ook een gedreven politicus en een idealist, die grote weerstanden oproept. Hoe fel en hardnekkig die wil was om Clinton te vernietigen, heeft Amerika niet in de bioscoop, maar in de weekbladen, de kranten en de avondjournaals kunnen lezen en zien.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden