Amerikaans politiek filosoof dankzij internet popster in Azië

Wie stond er op de cover van Newsweek als 'invloedrijkste buitenlander' in China? Barack Obama? Nee. Bill Gates? Nee.


Ik geef een hint: hij is een rockster in Azië. In China, Japan en Zuid-Korea wordt gevochten om kaartjes om hem te kunnen horen.


U geeft het op? Het was Michael J. Sandel, de politiek filosoof van Harvard.


Voor de Harvard-studenten die zijn legendarische colleges over gerechtigheid hebben gevolgd, komt het niet als een verrassing. De lessen van Sandel zijn onweerstaanbaar omdat hij voorbeelden uit het dagelijks leven gebruikt om de ideeën van filosofen als Aristoteles, Immanuel Kant en John Stuart Mill te illustreren.


Sandel begint met vragen als 'Is het eerlijk dat David Letterman 700 keer zoveel verdient als een onderwijzer?' De studenten geven uiteenlopende antwoorden, dagen elkaar uit en raken zo bedreven in het aanvoeren van redelijke argumenten in een moreel debat.


De colleges zijn leerzaam, maar bieden ook geweldig theater. Harvard en een tv-station in Boston maakten opnamen die in 2009 in het hele land werden uitgezonden. Vorig jaar zond een Japanse zender een vertaalde versie uit. De Universiteit van Tokio introduceerde colleges in de geest van Sandel.


In China werden beelden van de colleges door vrijwilligers ondertiteld en op Chinese websites geplaatst. Van Sandels laatste boek Justice -What's the Right Thing to Do? werden alleen al in Oost-Azië meer dan een miljoen exemplaren verkocht.


In 2010 berichtte The Japan Times over een bezoek van Sandel: 'Weinig filosofen worden vergeleken met popsterren, maar Sandel is in Japan even populair als dergelijke beroemdheden.' In Tokio was zoveel vraag naar de gratis tickets voor een lezing, dat ze op internet werden aangeboden voor bedragen die in de honderden euro's liepen. Sandel begon zijn voordracht met de vraag: 'Is het doorverkopen van tickets met winst eerlijk of oneerlijk?'


Maar het intrigerendst is Sandels ontvangst in China. Hij gaf lezingen aan universiteiten in Peking en Shanghai. De Tsjinghua-universiteit in Peking begon een cursus 'kritisch nadenken en moreel redeneren' op grond van Sandels aanpak. Zijn colleges haalden het landelijke nieuws.


De populariteit van Sandel in Azië laat zien dat onderwijs via internet zich uitbreidt. Wereldwijd krijgen studenten toegang tot de beste geleerden. Azië blijkt te snakken naar een creatievere wijze van lesgeven, die creatievere studenten oplevert. Jonge mensen voeren graag morele debatten en verlangen meer van onderwijs dan droge feiten over economie, handelswetenschap of techniek.


In China daagde Sandel zijn gehoor uit met vragen over rechtvaardigheid en de markt. Is het eerlijk om de prijs van sneeuwschuivers te verhogen na een sneeuwstorm? Sandel: 'Het vrijemartkdenken heeft een enorme vlucht genomen. Maar sommige studenten zeiden dat een onbelemmerde markt leidt tot ongelijkheid en sociale onvrede.'


Sandels manier van lesgeven is verfrissend, zei Qian Yingyi van de Tsjinghua-universiteit, omdat het denken van de Chinezen overwegend 'materialistisch' is en vanwege hun 'obsessie met economische ontwikkeling'.


Sandel vindt een gewillig oor in Boston en in Peking. 'De afgelopen jaren hebben schijnbaar technische economische kwesties, vragen over rechtvaardigheid en gemeenschappelijkheid verdrongen', aldus Sandel. 'Ik geloof dat er in veel samenlevingen nu een groeiend besef is dat het bruto nationaal product en marktwaarden op zichzelf geen geluk of een goede samenleving scheppen. 'Ik droom van een wereldwijde collegezaal, die studenten uit allerlei culturen en landen via video met elkaar verbindt. En waarin zij samen nadenken over dit soort moeilijke morele vraagstukken en kijken wat zij van elkaar kunnen leren.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden