Amerikaan gaat 'fiscal cliff' nu voelen

De politieke patstelling over de Amerikaanse begroting krijgt de komende dagen directe gevolgen voor miljoenen mensen in de VS. Vrijdag is begonnen met de invoering van gedwongen bezuinigingen ter waarde van 65 miljard euro, wat de defensiebranche, ambtenaren, boeren en arme Amerikanen treft.

NEW YORK - Ook na hun laatste overleg kwamen president Obama en de Republikeinen in het Congres gisteren niet verder dan verwijten. De bezuinigingen die de conservatieven eisen, blijven onaanvaardbaar voor Obama. De nieuwe lastenverzwaring die de president beoogt, zijn voor rechts onbespreekbaar.


Dus zijn automatische bezuinigingen in werking getreden. Dit zogenoemde sequester is een draconisch scenario, dat Obama en de oppositie schetsten omdat ze nooit verwachtten dat het werkelijkheid zou worden. Het was een noodgreep, indien er geen compromis zou komen over belastinghervorming en de staatsuitgaven.


Het is zover. Obama noemde de bezuinigingen vrijdag 'arbitrair en dom'. Hij legt de schuld bij de Republikeinen, die op hun beurt naar Obama en zijn Democratische Partij wijzen. John Boehner, die de rechtse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden aanvoert, riep de leden van de Senaat op om 'van hun reet te komen en iets te doen'. Hij omschreef nieuwe belastingen als 'stelen van het volk'.


Volgens de president staan 750 duizend arbeidsplaatsen op de tocht. De economische groei zou in gevaar komen. Hoewel geen expert precies kan zeggen waar en wanneer de zwaarste klappen vallen, is duidelijk dat de nieuwe crisis een geleidelijk proces zal zijn. 'Het is niet als de sluiting van de federale overheid, niet alsof je het licht uitdoet', zei minister Janet Napolitano van Binnenlandse Veiligheid. Zo'n shutdown - zoals in 1994 - is wel mogelijk na 27 maart, wanneer de financiering van de federale overheid opnieuw geregeld moet zijn. Maar de persoonlijke gevolgen zullen zich opstapelen, zei Napolitano.


Meer dan een miljoen ambtenaren moeten rekening houden met onbetaald verlof: een fikse daling van het inkomen. Veel departementen hebben een vacaturestop aangekondigd. Subsidies voor medisch onderzoek, scholen in de arme regio's en de laatste inkomensgroepen in steden staan op het spel.


Een aantal bedrijven dat zaken doet met Defensie zal ontslagen aankondigen. Het meeste geld (35,4 miljard euro) wordt op Defensie gekort - zo'n 9 procent van de begroting. Dat is volgens experts niet ondoenlijk. Sterker, de nieuwe minister Chuck Hagel kondigde deze week aan dat snijden de prioriteit heeft. De noodbezuinigingen zijn rigide en onlogisch. Bestuurders hebben geen ruimte voor keuzen. Dat brengt arbeidsplaatsen en wellicht de nationale veiligheid in gevaar.


'Het idee was dat er overeenstemming werd bereikt omdat het alternatief zo gek was', aldus defensiekenner Fred Kaplan van de onlinepublicatie Slate. 'Maar niemand besefte dat de Republikeinen nog gekker zijn.'


Maar de invloedrijke journalist Bob Woodward legt de schuld bij Obama en zijn adviseur, de nieuwe minister van Financiën Jacob Lew. De sequester als noodgreep was - anders dan Obama herhaalt - hun idee, niet van de conservatieve oppositie. Bovendien was lastenverzwaring géén onderdeel van de eigenlijke sequester-afspraak. Door nu over nieuwe belastingen te beginnen, 'zet Obama de doelpalen op nieuwe plekken', zegt Woodward.


De vorige crisis werd op 1 januari afgewend, toen rechts akkoord ging met een verhoogd toptarief. Nu zijn nieuwe belastingen taboe. Sommige conservatieven zijn overigens wel te spreken over het automatische snijden. Ondanks bezwaren van de Democraten wordt de overheidsmacht zo immers aan banden gelegd. Tegelijk zijn sommige progressieven blij; het defensiebudget wordt zo tenminste aangepakt, tegen de zin van de Republikeinen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden