Amerika vatten tussen duim en wijsvinger

David Foster Wallace..

AMSTERDAM De Amerikaanse schrijver David Foster Wallace (46) heeft zichzelf vrijdag opgehangen. Hij is bekend als auteur van grote speelse romans die soms gierend uit de klauwen lopen (Infinite Jest uit 1996), bizarre korte verhalen en essays waarin hij alle uithoeken van het Amerikaanse leven behandelde. Hij at kreeft ter gelegenheid van een culinair festival in Maine, hij schreef – liefhebber die hij was – veel over tennis, en hij reisde mee met John McCain, toen die in 2000 met zijn Straight talk express door het land reisde als voornaamste tegenstander van George W. Bush in de republikeinse voorverkiezingen. Zijn essay daarover werd onlangs herdrukt en op de markt gesmeten als McCain’s Promise.

Politieke commentatoren die al wat langer meelopen dan Wallace reageerden meesmuilend op diens tamelijk jongensachtige benadering van de oorlogsheld McCain. Wallace schreef bijna sprakeloos van bewondering over de morele autoriteit van de politicus, die als krijgsgevangene in Vietnam had afgezien van vervroegde vrijlating. Maar het is het minst interessante facet van die reportage uit South Carolina.

Alleen David Foster Wallace ziet op de achterbank van de bus een jongedame zitten met blauwgetinte contactlezen, een ingewikkeld blond kapsel, overal spullen om zich heen; Wendy is haar naam, en ze regelt een manicure voor mevrouw McCain in de volgende halteplaats.

Moeiteloos maakt Wallace van dit kleine tafereel een liefdevolle karikatuur die veel meer onthult over politiek dan de boodschap van de kandidaat. Het blonde meisje – Wallace heeft haar veel vaker beschreven – is niet onopgemerkt gebleven.

Kort na het verschijnen van zijn debuutroman The Broom of the System (1987) vertelde Wallace in de Volkskrant over zijn voorliefde voor spelletjes en voor ordinaire tv-shows waar je bij kon doorzakken met studievrienden. Wallace zei: ‘Weinig dingen in het leven zijn zo serieus als het spelen van een spelletje.’

Wie hem sindsdien heeft gevolgd, weet dat Wallace de spelletjes die hij in zijn werk speelde, ook groots en meeslepend kon verliezen. Hij kon eigenlijk alles, vond alles interessant en laat een oeuvre na waarin plaats lijkt voor iedere voorbijganger. Vaak is het adembenemend goed, vaak blijf je als lezer met lege handen achter – saai is het nooit.

Wallace hoort in zijn tijd, samen met schrijvers als Richard Powers en William T. Vollmann en Jonathan Franzen. Keer op keer een poging om Amerika tussen duim en wijsvinger te vatten, in duizend pagina’s als het moet. Hij bewonderde Dostojewski om de ethische dimensie van diens werk en zou zelf als eerste relativerend commentaar hebben over zijn eigen literaire grootheid.

Twintig jaar geleden studeerde hij filosofie. Dat heeft hij eigenlijk nooit afgemaakt.

Frank van Dixhoorn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden