Amerika ruziet over werkloosheid

Is de werkloosheid in Amerika inderdaad niet zo hoog, of is dat een vertekend beeld? Overheid en economen vliegen elkaar in de haren.

AMSTERDAM - 'Werkloosheid omlaag, aantal werklozen omhoog', kopte Business Week vorige maand toen bekend werd dat de Amerikaanse werkloosheid van 7,0 naar 6,7 procent was gedaald. Reden voor de daling zou zijn dat een groeiend aantal werklozen moedeloos afhaakt en zich niet meer als actief werkzoekende laat registreren. Dan ben je niet meer 'werkloos'.

Vandaag zal het Amerikaanse ministerie van Arbeid de nieuwste cijfers presenteren. Er wordt rekening mee gehouden dat het percentage opnieuw verder zal dalen. Dankzij 180 duizend nieuwe banen zal het nu uitkomen op 6,5 procent. Hiermee zou naar Amerikaanse begrippen een ruime arbeidsmarkt veranderen in een krappe. Het zou voor de Federal Reserve (de centrale banken) het definitieve signaal zijn om te stoppen met de monetaire stimulering, iets waar de Fed al een voorschot op heeft genomen.

Economen roepen echter dat het werkloosheidscijfer niet deugt en dat daardoor het beleid van de Fed op drijfzand berust. Deze veronderstelling wordt gevoed door de daling van de zogenoemde participatiegraad - het aantal werkenden en werkzoekenden in de potentiële beroepsbevolking. Die is gedaald naar 63 procent. Vijf jaar geleden was dat 65,5 procent en tijdens het presidentschap van president Clinton in de jaren negentig zelfs meer dan 67 procent.

De oorzaken zouden kunnen zijn dat een steeds groter aantal mensen boven de 16 jaar studeert, huisvrouw of huisman is geworden, als arbeidsongeschikt te boek staat of totaal moedeloos thuis zit of op straat zwerft. 'De economie van Obama weerhoudt blijkbaar mensen te gaan werken. In veertig jaar tijd hebben nog nooit zo weinig mensen in het arbeidsproces gezeten', zei het Republikeinse congreslid Lynn Jenkins op 8 januari.

De Democraten zijn het daar echter niet mee eens. Zij leggen de oorzaak bij de vergrijzing van de Amerikaanse bevolking. Van de 318 miljoen Amerikanen vallen er 246 miljoen onder de potentiële beroepsbevolking. Alle personen tot 16 jaar en alle Amerikanen die in een 'instituut' verblijven (gevangenissen, psychiatrische inrichtingen, verpleeg- en verzorgingshuizen en het leger) worden daar niet toe gerekend. Ook 65-plussers die nog zelfstandig wonen, behoren in de VS tot de potentiële beroepsbevolking.

Dat onder de 65-plussers relatief weinig mensen werken, drukt de participatiegraad. De eerste lichting van de babyboomgeneratie gaat massaal met pensioen. Hierdoor zou de beroepsbevolking van 2000 tot 2008 al met 1,2 procentpunten zijn gedaald. Sinds Obama is aangetreden is die daling al 2,7 procentpunten.

Economen van de bank Barclays schreven vorige maand dat slechts 15 procent van de daling van de participatiegraad samenhangt met het feit dat mensen het zoeken naar een baan opgeven. 'Wij beschouwen daarom een plotselinge massale terugkeer van ontmoedigde werklozen op de arbeidsmarkt als een utopie.' Twee onderzoekers van de Fed in New York waarschuwden in een rapport zelfs dat de arbeidsmarkt in de VS al overspannen dreigt te worden. 'Niet de gedaalde werkloosheid, maar de gedaalde participatiegraad zet iedereen op het verkeerde been', aldus Samuel Kapon.

Sindsdien vliegen economen elkaar in de haren over de daadwerkelijke werkloosheid. Nobelprijswinnaar Paul Krugman schreef deze week op zijn blog: 'Volgens mijn sommetjes is de daling van de participatiegraad voor 60 procent te verklaren vanuit demografische factoren.' Dit betekent dat er nog wel degelijk sprake is van een cyclische werkloosheid die het nodig maakt te blijven stimuleren.

Ook de bazen van de twaalf aangesloten centrale banken zijn het niet met elkaar eens. De baas van Philadelphia zei woensdag dat de stimulering nu sneller moet worden afgebouwd, terwijl de baas van de centrale bank in Atlanta dat niet wil. Voor Janet Yellen, die afgelopen maandag de nieuwe baas werd van de Fed, zal het niet simpel zijn iedereen in het gareel te houden als zelfs niemand het over de kille cijfers eens is.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden