Amerika geeft geen cent voor nieuws

Het nieuwsprogramma Nightline moest wijken voor lolbroek David Letterman. Intellectueel Amerika kwam in opstand. Het plan ging niet door. Maar Amerikaanse tv blijft een centenkwestie....

DE ultieme vernedering: David Letterman, de lollige presentator van het praatprogramma Late Show van CBS-televisie, moest vorige week hemel en aarde bewegen om een vliegtuigje van zijn werkgever los te krijgen waarmee hij kon worden overgevlogen naar een Caribisch eiland voor een welverdiende strandvakantie. En dat terwijl hij goed is voor ruim 175 miljoen dollar aan advertentie-inkomsten.

Maar het kan nog erger: Ted Koppel, sinds 22 jaar de presentator van het gerespecteerde nieuwsprogramma Nightline, moest uit de krant vernemen dat zijn bazen bij ABC-televisie Letterman probeerden weg te lokken bij CBS met de belofte dat hij een plek zou krijgen op de late avond in de plaats van Koppel.

Uiteindelijk kwam het allemaal goed. Letterman tekende op zijn vakantie-eiland een nieuw contract met CBS - à 31 miljoen dollar per jaar - zodat Nightline voorlopig blijft bestaan, als Koppel er tenminste nog zin in heeft.

De episode met Letterman heeft de pleitbezorgers van het serieuze televisienieuws in de Verenigde Staten echter aan het denken gezet: hoe lang zijn de grote nieuwsprogramma's nog veilig als ABC zo oneerbiedig met Koppel omspringt?

De nu gerimpelde nieuwspresentator brak eind 1979 door tijdens de gijzeling van het personeel van de Amerikaanse ambassade in Teheran. Het werd het opstapje naar Nightline, dat nu al 22 jaar avond aan avond te zien is op ABC-televisie.

Na het uitlekken van het nieuws dat ABC hem voor de lolbroek Letterman wilde laten vallen, brak er een opstand uit in intellectueel Amerika. Collega-presentatoren van rivaliserende televisiemaatschappijen prezen Koppel de hemel in, bij ABC kwamen duizenden woedende reacties binnen, en Koppel zelf kroop in de pen om zijn bazen ervan langs te geven in een opiniestuk in de The New York Times. Zijn voornaamste grief was dat een van de topmannen van ABC zijn programma 'irrelevant' had genoemd.

Koppel repliceerde dat de aanslagen van 11 september juist de relevantie van zijn programma hadden bewezen. De Amerikanen moeten weten wat er in de wereld omgaat, zodat ze zich na gebeurtenissen als 11 september niet hoeven af te vragen waar Afghanistan ligt .

Inderdaad is de belangstelling voor nieuwsprogramma's sinds 11 september toegenomen, maar uit onderzoek blijkt dat vooral de kabelzenders, zoals CNN en MSNBC, daarvan hebben geprofiteerd. De nieuwsprogramma's van de grote televisiemaatschappijen - ABC, CBS en NBC - dienen voor minder kijkers als nieuwsbron dan de kabelzenders.

Extra wrang voor Koppel is dat zijn programma in feite meer kijkers trekt dan het praatprogramma van David Letterman . Maar voor ABC gaat het erom wat voor kijkers dat zijn. Koppel trekt vooral oudere televisekijkers, terwijl Letterman het beste scoort in de leeftijdscategorie van 18 tot 34, de droom van de meeste adverteerders.

Dat de nieuwsprogramma's zo kwetsbaar zijn, komt doordat de grote televisiemaatschappijen onderdeel zijn geworden van enorme ondernemingen waarvoor nieuws commercieel slechts een bijzaak is. ABC maakt deel uit van het Disney-concern, NBC is eigendom van General Electrics, en CBS behoort bij de communicatiegigant Viacom.

Zelfs in toptijden als de dagen na 11 september zijn de nieuwsprogramma's commercieel niet zo interessant voor de grote televisiemaatschappijen: veel mensen volgen het nieuws via de kabelzenders en internet, het kost extra geld om alle televisieploegen te financieren, en er komen minder advertentie-inkomsten binnen uit de entertainmentsector.

Nu ABC Koppel zo heeft gebruskeerd - hij zou er zelfs over denken zijn contract ter waarde van 8 miljoen dollar per jaar met de televisiemaatschappij op te zeggen - beginnen de koningen van het nieuws, ABC-presentator Peter Jennings, NBC-ster Tom Brokaw en CBS-anchorman Dan Rather, zich zorgen te maken over hun erfenis.

Sommige ingewijden, onder wie de voormalige NBC-topman Reuven Frank, voorspellen dat de laatste uurtjes hebben geslagen voor de nieuwsprogramma's van de grote tv-zenders. Entertainment is nu eenmaal lucratiever dan informatie. Daar komt bij dat Brokaw en zijn collega-nieuwssterren eigenlijk geen opvolgers met veel naamsbekendheid hebben.

Volgens Walter Conkrite, de nu 85-jarige voorganger van de Grote Drie, gaat het de moedermaatschappijen alleen nog maar om de centen. 'Er is geen verantwoordelijkheidsbesef meer, zoals bij de lui van vroeger die hadden geleerd dat het domweg hun plicht was', verzuchtte hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden