NieuwsVergeldingsaanvallen VS

Amerika bombardeert uit vergelding doelen in Irak, Syrië en Somalië

President Trump zegt dat hij Amerikaanse troepen terugtrekt uit het Midden-Oosten maar er zijn er meer dan aan het begin van zijn presidentschap. Zij voeren nu vergeldingsaanvallen uit na aanslagen waarbij onder meer Amerikanen het doelwit waren.  Oude bondgenoten zijn de nieuwe vijanden.

Iraakse officieren geven uitleg over de verscherpte beveiliging, met name rond een basis waar VS-militairen zijn gelegerd.Beeld AP

Bij Amerikaanse bombardementen op doelen in Irak en Syrië zijn zondag tientallen mensen omgekomen. Volgens het Pentagon waren de doden strijders van de door Iran gesteunde militie Kaitab Hezbollah. Die zou verantwoordelijk zijn geweest voor een raketaanval op een militair kamp in het noorden van Irak, waarbij vrijdag een Amerikaanse burger (werkzaam voor het leger) werd gedood en diverse Amerikaanse soldaten gewond raakten.

Het is voor het eerst dat de Amerikanen zich tegen de shiitische milities keren die sinds 2014, zij het met gepaste tegenzin, hun bondgenoten waren in de strijd tegen Islamitische Staat.

De VS voerden zondag ook drie luchtaanvallen uit op twee locaties in Somalië, waarbij vier strijders van de terreurbeweging Al-Shabaab zouden zijn omgekomen. Deze operatie lijkt een reactie op een aanslag met een vrachtwagen vol explosieven op een druk kruispunt in de Somalische hoofdstad Mogadishu zaterdag, waarbij zeker negentig omstanders omkwamen.

De ogenschijnlijke wraakoefeningen tonen het tweesporenbeleid onder president Donald Trump: hoewel hij non-interventionisme predikt en voortdurend zegt troepen terug te trekken uit het Midden-Oosten, is de Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio sinds zijn aantreden juist gegroeid en heeft hij met name jegens Iran een gevechtshouding aangenomen. Zo zijn er de afgelopen maanden duizenden troepen naar Saoedi-Arabië gestuurd, samen met drones, schepen en wapens, als reactie op raketaanvallen van Houthi-rebellen uit Jemen en (waarschijnlijk) andere door Iran gesteunde facties uit Irak.

Het verschil tussen Trumps woorden en de werkelijkheid werd maandag bevestigd door twee hoge vertegenwoordigers van het ministerie van Buitenlandse Zaken, die in een achtergrondbriefing anoniem tekst en uitleg gaven over de Amerikaanse vergeldingsaanval. ‘We keren niet terug naar het front in het Midden-Oosten’, zei één van hen. ‘We zijn er nooit weggeweest.’

In oktober kondigde Trump aan de circa duizend Amerikaanse troepen terug te trekken uit Noord-Syrië. ‘We halen ze naar huis’, zei hij toen. Hij haalde ze inderdaad weg uit dat gebied, waarmee hij vrij baan gaf aan Turkse troepen om ten strijde te trekken tegen de Koerdische bondgenoten van de Amerikanen. Maar de Amerikanen gingen niet naar huis: ze zijn nog altijd gelegerd rond de Syrische olievelden en in buurland Irak, om van daaruit de strijd tegen Islamitische Staat voort te zetten, én om een barrière op te werpen tegen de uitdijende Iraanse invloedssfeer.

Dat is nu dus uitgemond in een eerste ‘defensieve’ actie. ‘We zoeken geen ruzie in het Midden-Oosten maar we kunnen Iran niet laten wegkomen met deze aanvallen’, aldus een van de diplomaten maandag. ‘Het is de elfde aanval op een basis van de coalitietroepen in twee maanden. Als we dit niet beantwoorden komt er meer agressie. Dit is de taal die zij spreken.’

Daarmee lijkt de eindeloze Amerikaanse operatie in het Tweestromenland in een nieuwe fase beland. Na de ‘bevrijding’ van Irak en de strijd tegen Islamitische Staat richten de Amerikanen hun vizier nu expliciet op Iran. ‘We maken geen onderscheid tussen het regime en de groepen die zij steunen’, aldus een van de diplomaten maandag. De spanningen tussen de VS en Iran zijn opgelopen sinds de Amerikanen zich vorig jaar terugtrokken uit het internationale nucleaire akkoord met Iran, en sancties oplegden aan honderden Iraanse functionarissen.

Kaitab Hezbollah heeft stevige banden met het Quds Force, de buitenlandse tak van de Iraanse Revolutionaire Garde, en is een van de in totaal 140 duizend leden tellende shiitische milities die een essentieel onderdeel vormen van het Iraakse veiligheidsapparaat – ook al staan ze niet onder controle van de Iraakse overheid. De milities zijn in zekere zin te vergelijken met maffia, omdat ze ook zeer verweven zijn met de economische en bestuurlijke elite.

Uit vorige maand aan website The Intercept gelekte documenten blijkt dat de Iraniërs zo sterk geïnfiltreerd zijn in de Iraakse samenleving dat Irak in feite een vazalstaat is geworden van Iran.

Dat maakt het voor de Amerikanen lastig om een scherpe grens te trekken tussen bondgenoten en hun nieuwe vijanden in Irak. Op de basis bij Kirkoek, die door Kaitab Hezbollah werd aangevallen, waren ook Iraakse militairen aanwezig (die door de Amerikanen worden getraind). Maar een woordvoerder van de Iraakse strijdkrachten noemde juist de Amerikaanse tegenaanval ‘een verraderlijke steek in de rug’.

‘Teleurstellend’, vond een van de Amerikaanse diplomaten dat maandag. ‘Op momenten als deze zie je de ware aard van mensen.’

Verbetering: Boven een eerdere versie van dit artikel stond dat de VS doelen bombarderen in Iran. Dat moest zijn: Irak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden