Amerika beschikt

EEN goed gevoel voor timing kan de Amerikaanse president Bush niet worden ontzegd. Zijn aankondiging dat de VS zich terugtrekken uit het ABM-verdrag heeft, nu de VS in Afghanistan een succesvolle oorlog voeren, weinig felle reacties opgeroepen....

De lauwe reacties zijn opmerkelijk, omdat tot voor kort China, Rusland, maar ook de Europese bondgenoten het ABM-verdrag uit 1972, dat de ontwikkeling van een strategische raketverdediging verbiedt, een hoeksteen van de internationale stabiliteit noemden. Europa eiste dat de ontwikkeling van een raketschild vergezeld zou gaan van een akkoord met Rusland over de aanpassing van het ABM-verdrag.

In een toelichting op zijn besluit verklaarde Bush dat de bescherming van Amerikaanse burgers voor hem, als opperbevelhebber, de hoogste prioriteit heeft. Houdt een verdrag 'de ontwikkeling van een effectieve verdediging tegen', dan dient het terzijde te worden geschoven.

Die opmerking zal nu bij velen geloofwaardiger overkomen dan enkele maanden geleden. Maar kort geleden werd deze dreiging ook in Europa vaak weggewuifd als Amerikaanse paranoia. Daar lijkt nu verandering in te zijn gekomen.

De wederzijdse afschrikkingsgedachte tussen de VS en de Sovjet-Unie berustte op het vertrouwen in elkaars rationaliteit: wie zou een kernoorlog beginnen als vast stond dat de ander zeker met evenveel kracht kon terugslaan? Sinds 11 september is duidelijk dat mensen bereid zijn zichzelf op te offeren als zij daarmee de vijand zo hard mogelijk kunnen treffen. Traditionele afschrikking werkt dan niet langer.

De Amerikaanse regering betoogt daarom terecht dat het ABM-verdrag verouderd is. Bovendien wordt gewerkt aan een nieuw, losser strategisch raamwerk, waarin de drastische vermindering van kernkoppen in de VS en Rusland kan worden vastgelegd. De VS willen ook China, als opkomende wereldmacht, daarbij betrekken. Ook blijft de wederzijdse afschrikking bestaan, omdat een 'raketschild' hooguit tegen een klein aantal raketten verdediging biedt.

Toch is de wijze waarop Bush met het ABM-verdrag afrekent verontrustend. De eenzijdige terugtrekking uit het verdrag tekent de huidige verhoudingen in de wereld. Als het om halszaken gaat, zoals de ontwikkeling van een raketverdediging, is het Amerika dat wikt, en beschikt, zonder zich veel aan te trekken van vriend of vijand. Voor de Europeanen is de gang van zaken een bevestiging van hun ondergeschikte rol in de wereldpolitiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden