Amerika bereidt langer verblijf in Bosnië voor

Het Witte Huis wil het vertrek van de Amerikaanse troepen uit Bosnië opnieuw uitstellen, uit angst dat de oorlog anders wordt hervat....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Over acht maanden zit de missie van de 32 duizend NAVO-soldaten in Bosnië erop. Maar vrijwel iedereen is het erover eens, dat het levensgevaarlijk zou zijn om Bosnië daarna aan zijn lot over te laten.

NAVO-experts voorspellen dat de oorlog tussen Moslims, Serviërs en Kroaten hervat wordt zodra de internationale vredesmacht haar hielen licht. De Moslims zijn druk bezig met de opbouw van hun leger, terwijl de Servische helft van Bosnië ten prooi is gevallen aan armoede en onderlinge twist. Volgens de experts zijn de Moslims nu al sterk genoeg om in enkele dagen Oost-Bosnië terug te veroveren.

De regering-Clinton is zich bewust van het gevaar, en bereidt het Amerikaanse publiek voor op een voortzetting van de missie. Het is de tweede keer dat president Clinton zijn belofte inzake Bosnië breekt.

'Als Dayton faalt, zal Bosnië vrijwel zeker terugglijden in een conflict, dat mogelijk tot een grotere oorlog in Zuidoost-Europa leidt', zei Clintons nationale veiligheidsadviseur Samuel Berger vorige maand in een toespraak.

Hij voegde zich bij het koor van Europese leiders, die al maanden pleiten voor een opvolger voor de stabilisatiemacht SFOR. 'De vrede begint wortel te schieten, maar de winst is niet onomkeerbaar. Om dat te garanderen moet de internationale gemeenschap op de een of andere manier betrokken blijven bij Bosnië voor een flinke periode in de toekomst.'

Volgens bronnen in de Amerikaanse regering zijn Clinton en zijn adviseurs het na een stevige discussie vorige week eens geworden dat een deel van de Amerikaanse troepen na 30 juni 1998 moet blijven. Het debat in het Witte Huis gaat nu meer over de vraag hoe een verlenging van het verblijf in Bosnië moet worden gepresenteerd aan het Amerikaanse publiek. En aan een vijandig Congres, dat de financiering moet goedkeuren.

Het lot van de achtduizend Amerikaanse soldaten in Bosnië is een van de gevoeligste kwesties van Clintons tweede termijn. Tegenstanders waarschuwen voor mission creep - een situatie waarin de Amerikaanse soldaten zich steeds meer moeten bezighouden met kwesties die niets met de SFOR-taken te maken hebben. Sinds Vietnam zit de angst hiervoor diep bij de Amerikanen.

Clinton heeft daarom vanaf het begin beloofd dat de G.I.'s de klus in Bosnië snel zouden klaren. Na de ondertekening van het Dayton-vredesakkoord werden de troepen van de IFOR-implementatiemacht voor een jaar uitgestuurd. Maar onmiddellijk na zijn herverkiezing vorig jaar brak Clinton zijn belofte.

Hij verlengde de missie met anderhalf jaar, zij het onder de naam SFOR (stabilisatiemacht). In Sarajevo deed de grap de ronde dat de opvolger maar EFOR moest gaan heten, Eternal force (eeuwige macht).

Want voorlopig ziet het ernaar uit, dat de vredessoldaten voor onbepaalde tijd in Bosnië moeten blijven, wil de oorlog niet hervat worden. Dat komt doordat de belofte van het Dayton-akkoord, een herenigd Bosnië waarin vluchtelingen kunnen terugkeren naar hun huis, niet wordt waargemaakt.

De ironie wil, dat het juist de Amerikaanse angst voor mission creep is, die vorderingen op dit gebied tegenhouden. Oorlogsmisdadigers lopen vrij rond, terugkerende vluchtelingen worden weggejaagd en de deling van Bosnië in etnische mini-staatjes bestendigd. Uit angst voor slachtoffers onder de eigen soldaten, beperkt de NAVO zich tot het patrouilleren langs de bestandsgrenzen.

In de Amerikaanse pers gaan stemmen op om het ideaal van een ongedeeld Bosnië, nu het toch niet lukt, overboord te zetten. Columnisten, onder wie de vroegere minister van Buitenlandse Zaken Kissinger, pleiten ervoor om Bosnië alsnog op te delen.

Met het argument dat opdeling onvermijdelijk is, voert senator John McCain, voormalig krijgsgevangene in Noord-Vietnam, campagne in het Congres om de Amerikaanse soldaten in veiligheid te brengen. De Europeanen moeten Bosnië zelf maar opknappen.

Maar de regering-Clinton wijst opdeling van Bosnië van de hand: 'Dat zou de bevestiging betekenen van de ergste etnische zuivering in Europa in meer dan een halve eeuw', zei Sandy Berger. 'We mogen agressie niet belonen.'

Voor Clinton staat meer op het spel dan alleen Bosnië. Zijn adviseurs vrezen dat de geloofwaardigheid van de NAVO gevaar loopt, als de alliantie zich terugtrekt uit de belangrijkste Europese brandhaard. Hoe valt dat te rijmen met de uitbreiding van de NAVO naar Oost-Europa, Clintons belangrijkste initiatief op buitenlands gebied?

De Europese bondgenoten, die volhouden dat ze het niet alleen af kunnen in Bosnië, verwachten dat de VS ondanks het verzet in het Congres na juni 1998 met 5000 soldaten in het veld aanwezig blijft. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Kinkel heeft al een naam bedacht voor de opvolger van SFOR: DFOR, Deterrence Force (afschrikkingsmacht). Het alfabet heeft daarna nog 23 letters over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden