Ameland valt uiteen in twee stukken

Het uiterlijk van de Waddenzee verandert voortdurend. Er wordt continu zand uit de Noordzee aangevoerd, dat in het Waddengebied neerslaat....

Toch kan nadere studie daarvan tot aardige conclusies leiden, blijkt uit het proefschrift van drs A. Oost van de faculteit aardwetenschappen van de Universiteit Utrecht. 'Op den duur kan de oostpunt van Ameland zich afscheiden van het eiland, terwijl de Engelsmanplaat, ten oosten van het eiland, zeker ten onder zal gaan.'

Oost, die donderdag 23 maart promoveert, bestudeerde historische bronnen, waaronder kaartmateriaal, en recente metingen in het gebied. Aan de hand van de in kaart gebrachte sedimentatie- en ontzandingsprocessen, poogt hij iets over de toekomst te zeggen.

De dynamische Waddenzee is voortdurend op zoek naar een nieuw evenwicht. Sinds 1800 verandert het gebied tussen Ameland en de Engelsmanplaat: een enkele geul evolueert tot meerdere geulen, en weer terug, met een cyclustijd van twintig tot dertig jaar. Dit heeft tot gevolg dat de komende jaren de geul tussen de zandplaat 't Rif en de Engelsmanplaat verzandt, waardoor beide platen aaneen zullen groeien.

De harde kleikern onder de Engelsmanplaat zal verder uitschuren, waardoor hij binnen enkele tientallen jaren geheel onder water zal verdwijnen, verwacht Oost. De laatste succesvolle aanslag op de plaat deed de zee tussen 1940 en 1945. De noord- en de noordwestkant verdwenen daarbij onder water.

Het uitschuringsproces bij de Engelsmanplaat duurt al enige eeuwen. Geoloog Oost heeft historisch materiaal uit 1550 gevonden waarin de zandplaat - ooit enkele kilometers breed - wordt genoemd. 'En vermoedelijk heeft die plaat er nog veel langer gelegen.'

Na het verdwijnen zullen de zeegaten Pinkegat en Zoutkamperlaag samensmelten. Ameland krijgt dan ruimte om naar het oosten uit te groeien. Het zand daarvoor zal volgens Oost worden aangevoerd vanaf de noordzeekust van Ameland, vooral uit het centrum. Dit kan tot gevolg hebben dat het eiland daar op de lange duur zo ver wordt uitgeschuurd, dat het in tweeën wordt gedeeld. Hierdoor komt er ten oosten een nieuwe zandplaat te liggen, met daaraan vast een stukje van het oude eiland. 'Rigoureuze maatregelen om dat te voorkomen zijn niet nodig', meent Oost. Op het kleine deel van het oude Ameland staan geen huizen. 'De beste oplossing is, de natuur zoveel mogelijk haar gang te laten gaan, en mee te werken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden