Ambtsketen heeft aan glans verloren

Burgemeesters haken vaker voortijdig af...

EINDHOVEN Geert Dales (VVD) houdt het na drie jaar voor gezien als burgemeester van Leeuwarden. Hij wordt bestuursvoorzitter van Hogeschool InHolland. Alexander Sakkers (VVD) vertrekt na vier jaar uit Eindhoven. Hij verruilt de burgemeestersketen voor de voorzittershamer bij Transport en Logistiek Nederland.

‘Hij gaat wel erg snel weg’, is de reactie van gemeenteraadsleden in beide steden. Waarna ze zich ijlings richten op de opvolgingsprocedure. Weer een profiel opstellen, weer een vertrouwenscommissie vormen, weer kandidaten horen, en weer pogen te komen tot een unaniem advies.

‘Ik kan me voorstellen dat een vertrouwenscommissie zich een beetje bedrogen voelt als een burgemeester zo snel weer opstapt’, zegt Marcel Boogers, politicoloog aan de Universiteit van Tilburg. Een burgemeester wordt voor zes jaar benoemd. ‘Het kost anderhalf tot twee jaar voordat je gevoel voor de stad krijgt. Dan is de tijd van het effectief besturen wel erg kort.’

Volgens bestuurskundige Wim Derksen, directeur van het Ruimtelijk Planbureau, is de tijd voorbij dat ‘het ambt’ als een hogere roeping werd beschouwd. ‘Vroeger was een burgemeester iets hoogs. Dat bleef je of je werd minister. Nu is het een gewone baan geworden.’

Burgemeester Gerd Leers van Maastricht, die woensdag aankondigde zijn termijn te willen verlengen met twee of drie jaar, noemt het ‘zorgelijk’ dat collega’s zo makkelijk de ketting inleveren en kiezen voor een andere carrière. ‘Het is een zwaar ambt. Er zijn banen die meer waardering krijgen, zowel financieel als maatschappelijk’, constateert hij. Hij is bezorgd dat steeds meer capabele mensen afhaken voor het openbare bestuur.

‘Ik kan me voorstellen dat de politieke zwaargewichten eerder kiezen voor een functie bij een andere organisatie, waarbij het maatschappelijk belang minder speelt’, aldus Leers. ‘Alle respect voor Dales’ nieuwe functie, maar ik denk dat het eendimensionaler is en daardoor eenvoudiger.’

Minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken beschouwt het vrijwillig opstappen van burgemeesters als ‘een persoonlijke beoordeling’. ‘Burgemeesters bepalen zelf hoe hun carrière verloopt’, aldus haar woordvoerder.

Volgens het ministerie vertrekken de meeste burgemeesters voor het eind van de ambtstermijn. Ook Ter Horst stapte ruim drie maanden voor het eind van haar termijn in Nijmegen op.

Maar halverwege al afscheid nemen, is wel erg snel. Bestuurskundige Derksen vermoedt dat Dales het wel gezien heeft in Leeuwarden. ‘Bedenk wel dat je als burgemeester niet zoveel macht hebt. Naar buiten toe ben je wel het gezag. Intern heeft de burgemeester weinig te zeggen. De wethouders hebben meer macht. Voor een druk baasje als Dales is het ambt niet aantrekkelijk genoeg om lang te blijven zitten.’

Politicoloog Boogers meent dat het burgemeestersvak in het duale bestel (een scherpere scheiding tussen college en raad) juist ingewikkelder is geworden. ‘Vroeger was de burgemeester afgezant van de rijksoverheid. Nu is hij meer een politieke persoon. Daarmee is ook het afbreukrisico groter geworden.’

Het ministerie constateert een tendens dat steeds minder sollicitanten afkomen op ’n post. ‘Het is geen impopulair beroep, maar het aantal sollicitanten daalt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden