Nieuws

Ambtenaren verzamelden jarenlang op eigen houtje informatie over burgers: ineens stond Youssef Arkhouch te boek als gevaarlijke imam

Er zijn zorgen over de werkwijze van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Ambtenaren van deze organisatie hebben jarenlang op eigen houtje informatie over burgers verzameld en opgeslagen, schrijft NRC. Bevoegdheden die zijn toevertrouwd aan geheime diensten. De Tweede Kamer eist opheldering.

Een van de burgers over wie de NCTV een dossier opbouwde is Imam Youssef Arkhouch (35).  Beeld
Een van de burgers over wie de NCTV een dossier opbouwde is Imam Youssef Arkhouch (35).

In crisissituaties is de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) de belangrijkste bron van informatie voor de regering. Van de organisatie wordt verwacht dat zij alle informatie over eventuele dreigingen voor de nationale veiligheid verzamelt, en duidt. Geregeld publiceert de NCTV daarom rapporten en analyses over bijvoorbeeld salafisme, of weerstand tegen de coronamaatregelen. Verwacht wordt dat de ambtenaren zich daarin baseren op informatie van politie, inlichtingendiensten en ambassades.

Dat blijkt niet het geval, blijkt uit onderzoek van NRC. Ambtenaren van de NCTV hebben jarenlang op eigen houtje privacygevoelige informatie over burgers verzameld. Het gaat om honderden politieke campagneleiders, religieuze voormannen en activisten. Er werd bijgehouden wat de burgers deden, met wie ze omgingen en wat hun denkbeelden zijn. Daarbij werd ook gebruik gemaakt van nepaccounts op Facebook, Twitter, Instagram en Telegram. De vergaarde informatie werd opgeslagen; onbekend is voor hoe lang.

Volgens de wet verboden

Het stelselmatig volgen van burgers op sociale media door ambtenaren is volgens de wet verboden. Ook inlichtingendiensten die mensen in kaart willen brengen, moeten daarvoor toestemming krijgen van een toetsingscommissie, om de privacy van de burger te waarborgen. Maar door sommige chefs van de NCTV wordt daar niet zo zwaar aan getild. Een van hen deelde op Twitter herhaaldelijk zijn ongenoegen over de ‘privacywaanzin’ in Nederland. ‘Dagelijks krijg ik te horen dat iets niet mag op grond van de AVG. Waarom op dit punt zoveel gezagsgetrouwheid?’

Ook schrijft de krant dat het rommelt op de analyse-afdeling. Enkele ambtenaren negeren kritiek van collega’s en worden door de leiding in bescherming genomen. Verder ontbreken er duidelijk regels voor het opstellen van rapportages. Ook zou door de NCTV verzamelde informatie zijn gedeeld met politie en gemeenten. Onduidelijk is in hoeverre dat geoorloofd is.

Pieter-Jaap Aalbersberg, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, arriveert bij het Catshuis voor een overleg over het coronavirus.  Beeld Robin Utrecht
Pieter-Jaap Aalbersberg, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, arriveert bij het Catshuis voor een overleg over het coronavirus.Beeld Robin Utrecht

‘Ontluisterend’

Onder Kamerleden zijn zorgen over de werkwijze van de organisatie. D66-Kamerlid Hanneke van der Werf noemt het artikel ‘ontluisterend’. Net als GroenLinks, CDA, VVD en Denk wil de partij opheldering van minister Grapperhaus. Forum voor Democratie noemt de gang van zaken ‘onacceptabel’. ‘Een staat waarin veiligheidsambtenaren politieke activisten op grote schaal structureel volgen, dreigt een politiestaat te worden.’

In een reactie stelt de NCTV dat er de afgelopen jaren intern regelmatig gesproken is over de ‘legitimiteit van het verwerken van persoonsgegevens’. Die gesprekken hebben niet tot de conclusie geleid dat er een ‘wettelijke grondslag ontbreekt’, maar die moet wel worden ‘verbeterd’, zegt NCTV-hoofd Pieter-Jaap Aalbersberg in NRC. Met het gebruik van nepaccounts op sociale media is de organisatie inmiddels gestopt.

‘Dit berust voor honderd procent op een fout’

Een van de burgers over wie de NCTV een dossier opbouwde is Youssef Arkhouch (35). Hij werkte als imam in Arnhem, toen zijn aanstelling in december 2018 werd beëindigd. Dit nadat burgemeester Marcouch de imam ‘salafist’ noemde en druk uitoefende op de moskee. Het oordeel van de burgemeester was gebaseerd op informatie van de NCTV. Ook toen de imam elders solliciteerde, merkte hij dat de NCTV-analyse zijn werk als voorganger onmogelijk maakte. Toen Arkhouch bij een moskee in Venray solliciteerde, vertelde de Limburgse politiechef dat hij door de NCTV was gewaarschuwd voor deze ‘gevaarlijke’ imam. Bij ruim twintig andere gemeenten zou hetzelfde zijn gebeurd.

Voor Arkhouch is het een raadsel waar dat oordeel vandaan komt. ‘Ik ben de meest vredelievende imam van Nederland. Dit berust voor honderd procent op een fout. Het is beangstigend dat mijn overheid onjuiste informatie verzamelt en verspreidt, waardoor ik niet aan de bak kom.’

De voorganger is nu werkzaam in een moskee in Breda. Burgemeester Marcouch heeft van de rechter zijn uitspraak moeten rectificeren en 4.000 euro schadevergoeding betaald. Maar voor Arkhouch is de kous pas af wanneer hij snapt waarop de NCTV haar oordeel baseert. Verzoeken tot inzage zijn geweigerd in het kader van nationale veiligheid. ‘Ik ben vergevingsgezind en wil dit hoofdstuk afsluiten. Maar ik moet eerst weten wat er in mijn dossier staat geschreven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden