Ambtenaren? Die zijn lui, links en smijten met geld

Een van de hardnekkigste vooroordelen over het ambtenarendom is dat ‘links’ er sterk oververtegenwoordigd is. Onzin, zegt politicoloog Marcel Boogers....

Vooroordelen over ambtenaren zijn er volop, weet ook Boogers, één van de geïnterviewden in het boek Lui, links en lak aan de burger dat vandaag in het Haagse perscentrum Nieuwspoort wordt gepresenteerd. ‘Ik begrijp het beeld bij de buitenwacht wel: conservatieven en liberalen willen zo min mogelijk overheidsbemoeienis, dus zullen mensen die bij de overheid werken wel links zijn. Maar dat is niet zo.’

Aan opvattingen over ‘de’ ambtenaar kleeft vaaks iets negatiefs, vult Wil van der Kruijs, partner in een werving- en selectiebureau, aan. Eens een ambtenaar, altijd een ambtenaar, heet het. Waarom wordt zoiets nooit gezegd over iemand die een leven lang bij dezelfde baas in het bedrijfsleven heeft gewerkt, vraagt Van der Kruijs.

In Lui, links en lak aan de burger zetten Martijn van der Kooij en Dirk van Harten, beide verbonden aan het blad Binnenlands Bestuur, 42 vooroordelen over ambtenaren op een rij. Van het vaak gehoorde geluid dat er veel te veel ambtenaren zijn tot aan kritische observaties over ambtenaren: ze vergaderen de hele dag, smijten geld over de balk, verschuilen zich achter regels, doen aan vriendjespolitiek en ze werken nooit op vrijdagmiddag.

Tot de vooroordelen hoort ook dat ambtenaren veel macht wordt toegedicht. ‘Het beeld is enorm opgeklopt’, vindt hoogleraar bestuurskunde Jouke de Vries. ‘De ambtenaar is niet populair en staat zowel van links als rechts onder druk. Die tegenstanders hebben er baat bij ambtenaren buitengewone macht toe te kennen.’

Dat het ambtenarenkorps zich in financiële zin te veel bezondigt aan verkwisting, is behalve een vooroordeel ook net even te vaak waar, zegt Robert Mul, directeur van de Rekenkamer Rotterdam. Dat zit nu eenmaal ingebakken in grote organisaties en bureaucratieën, meent hij. Te meer daar bij de overheid niet ‘winst- maar budgetgestuurd’ wordt gewerkt. ‘Bureaucratieën kennen een laag kostenbewustzijn.’

En bij overheidsdiensten zou inderdaad heel wat minder vergaderd kunnen worden, bevestigt socioloog Wilbert van Vree. Bij de overheid vinden veel meer ‘rituele vergaderingen’ plaats dan elders. ‘Dan is het ooit zo afgesproken dat een afdeling eens in de twee weken bij elkaar komt, maar valt er eigenlijk niets te melden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden