Ambtenaren aan de schandpaal moeten Chinese rechters onafhankelijker maken

Chinese ambtenaren die zich bemoeien met het werk van rechters, worden aan de schandpaal genageld. Met deze maatregel wil de Chinese communistische partij rechtbanken iets onafhankelijker maken. Nu worden rechters geregeld bespeeld om een voor de partij en overheid gunstig vonnis te vellen.

Marije Vlaskamp
President Xi Jinping meent dat de maatregel ervoor zorgt dat burgers zich beter beschermd zullen voelen. Beeld reuters
President Xi Jinping meent dat de maatregel ervoor zorgt dat burgers zich beter beschermd zullen voelen.Beeld reuters

Deze maatregel is aangekondigd na de jaarvergadering van de communistische partij, die deze week in Peking werd gehouden. Het zogenoemde Vierde Plenum was voor het eerst in dertig jaar gewijd aan verbetering van de rechtsstaat. De afgelopen jaren hebben Chinese burgers en ondernemers hun geloof daarin verloren.

De partijleiding ziet dat als een bedreiging voor de stabiliteit van het land en het vertrouwen in de economie. Burgers moeten weten dat hun huis of bedrijf beschermd is, zei president Xi Jinping deze week. Waarom zou je hard werken als je alles met een vingerknip van een ambtenaar kunt kwijtraken? Het Plenum kwam met veel beloften over 'het perfectioneren van het Chinese recht'. Die stortvloed van aandacht voor dit thema is nieuw, maar wat er daadwerkelijk wordt hervormd, en hoe, is vaag. Meer details staan wellicht in de nog niet vrijgegeven resolutie van het Plenum. De Chinese politiek zit midden in een druk vergaderseizoen dat pas over een week voorbij is.

Voorgekookt

De Chinese staat kookt vonnissen vaak voor. Daarom worden rechtbanken straks zelf ook strenger in de gaten gehouden. Rechters worden 'levenslang' aansprakelijk gehouden voor hun werk, en zo ook verantwoordelijk gehouden voor misstappen.

Welke instantie die klus gaat opknappen, is nog niet duidelijk. Gisteren werd in algemene termen meer verantwoordelijkheid richting het Chinese parlement geschoven, maar ook dat staat onder controle van de communistische partij, zoals elk staatsorgaan.

Voor iedereen die een omslag had verwacht die zou leiden tot een meer westers georiënteerd rechtssysteem, spreekt het Plenum duidelijke taal. De centrale partijleiding is niet van plan westerse opvattingen na te volgen bij de 'opbouw van de socialistische rechtsstaat met Chinese karakteristieken'.

'Het leiderschap van de partij, het volk als meester van de staat en regeren met wetgeving: deze drie factoren liggen ten grondslag aan de socialistische rechtsstaat. Dit is het fundamentele verschil tussen het Chinese juridische systeem en het 'constitutionalisme' in het Westen', aldus het commentaar in partijspreekbuis het Volksdagblad.

Loyaliteit

Ook typisch Chinees is de loyaliteit van de vandaag aangekondigde 'juridische teams', die na het Plenum het land in gaan om alle betrokkenen bij te spijkeren over de verbeterde Chinese rechtsstaat. Dat doen ze 'loyaal aan de partij, loyaal aan het land, het volk en de wet' - en die volgorde is veelzeggend.

De wet is en blijft in dienst van de communistische partij. Dat is volgens de partijleiding logisch, want 'het leiderschap van de partij en de socialistische rechtsstaat zijn identiek'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden