Ambtenaar is niet suf

Waarom kijkt een ambtenaar 's morgens nooit naar zijn schoenen? Dan heeft hij 's middags niets meer te doen. De sfeer van de aloude ambtenarenmop keerde vorige week terug op het Binnenhof, waar de aanstaande coalitiepartners duidelijk maakten dat 16 procent van de ambtenaren zal afvloeien omdat zij slechts een...

Niemand zal ontkennen dat overbodige bureaucratie bestreden moet worden. In die zin geldt ook: hoe minder ambtenaren, hoe beter. Maar het is simplistisch om eerst een doelstelling van 16 procent te noemen, en pas daarna onderzoek te doen naar de taken van de overheid en het daarbij behorende aantal ambtenaren. Dat is de omgekeerde weg. Bovendien geven de onderhandelaars het verkeerde signaal af: het bevestigt het beeld van de ambtenaar als een betrekkelijk beklagenswaardige figuur die zijn dagen slijt met circulaires vouwen. Voor de werfkracht van de overheid is een goed imago echter van groot belang.

De opstelling van de onderhandelaars herinnert aan de jaren negentig, toen de vrije markt als hoogste goed gold, en de overheid als een spilzieke sta-in-de-weg. De afgelopen jaren verloor de markt echter een deel van haar glans en won het idee weer terrein dat een krachtige overheid onontbeerlijk is.

In het publieke debat verschoof de aandacht van economie en welvaart naar veiligheid, in de breedst mogelijke zin. Van de overheid wordt verwacht dat zij ons beschermt tegen terrorisme en criminaliteit, maar ook tegen nalatigheid van anderen. De rampen in Enschede en Volendam werden nadrukkelijk opgevat als een falen van de overheid. De roep om minder regels moet dan ook worden gerelativeerd. Zo gauw er iets mis gaat, wordt de overheid gevraagd waarom er geen regels waren of waarom de regels niet strenger werden gehandhaafd.

Natuurlijk is het mogelijk dat een sterke, maar beter georganiseerde overheid met minder ambtenaren toe kan. Er zal best gewied kunnen worden in het circuit van beleidsambtenaren en adviesorganen. Men moet zich echter de vraag blijven stellen wat dat netto oplevert. Ministeries blijven behoefte houden aan expertise en denkkracht. Als er te sterk op beleidsambtenaren wordt bezuinigd, moeten zij weer externe consultants inhuren, tegen een veelvoud van de kosten.

Het nieuwe kabinet zou eerst met een verhaal over de taken van de overheid moeten komen en daarna pas met kwantitatieve doelstellingen over de omvang van de rijksdienst.

Op deze manier bevestigen de onderhandelaars slechts het suffige imago van de ambtenarij. Daarmee klinken zij goedkoop en demagogisch.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden