Ambtenaar beter af bij een bestuursorgaan

Ambtenaren kunnen snel meer verdienen wanneer ze overstappen van een ministerie naar een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) als uitkeringsinstantie UWV, beurstoezichthouder AFM of De Nederlandsche Bank (DNB)....

De verschillen tussen organisaties zijn groot. De financi toezichthouders zijn duidelijk spekkoper. De gemiddelde werknemer van De Nederlandsche Bank kost zijn werkgever zo'n zestigduizend euro. Hierbij zijn allerlei bonussen, toeslagen en onkostenvergoedingen niet meegerekend. De sociale premies tellen weer wel mee, zodat het loon dat de werknemer op zijn salarisstrookje ziet, lager zal zijn.

De nieuwe Autoriteit Financi Markten (AFM) zit op hetzelfde niveau. Niet verwonderlijk aangezien ook de top van de AFM is opgetrokken tot het salarisniveau van de DNB-directie.

Traditioneel levert het ministerie van Financiveel mensen aan De Nederlandsche Bank. De ambtenaren die deze overstap maken, gaan er fors op vooruit. De gemiddelde loonkosten bij het ministerie van Financiliggen tienduizend euro lager op 47 duizend euro. Dit komt deels doordat de loonkosten van de Belastingdienst waar veel lagere ambtenaren werken ook zijn meegerekend.

De royale ZBO's zijn het kabinet al langer een doorn in het oog. Over het UWV bleek minister De Geus van Sociale Zaken de controle compleet kwijt. De verbouwing van de directievleugel, die duurder was dan begroot, kostte hem bijna de kop. UWV-topman Tjibbe Joustra moest wel aftreden. In het rapport Kohnstamm wordt opgeroepen de ZBO's op te heffen. De verantwoordelijkheid moet weer terug naar de minister. Aan de onstuimige salarisstijgingen zou ook een einde moeten komen. Minister Zalm van Financien minister De Graaf zullen deze aanbevelingen binnenkort met de Tweede Kamer bespreken.

Eric van Zelm, consultant van de Hay-group, begrijpt de grote salarisverschillen echter wel. 'De financi toezichthouders moeten mensen uit de financi wereld kunnen aantrekken om de sector te kunnen controleren. Dat ex-ambtenaren hier ook van profiteren is eigenlijk onverdiend', beaamt Zelm, maar hij ziet niet hoe je dat zou moeten oplossen.

Opvallend is dat toezichthouder minder royaal is voor de werknemers: De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), waar de salariskosten per werknemer lager zijn dan bij het gemiddelde ministerie. Het verschil tussen deze instelling en de andere toezichthouders is dat de NMa niet verzelfstandigd is. De NMamedewerkers vallen nog onder minister Brinkhorst van Economische Zaken.

Het kabinet wil van de NMa echter ook een ZBO maken. De wet hiervoor is de Tweede Kamer al gepasseerd. Vooral door alle publicaties over de topinkomens in de publieke sector heeft het CDA deze wet nu tegengehouden in de Eerste Kamer. De partij wil garanties dat het salaris van de NMa-werknemers niet ook zal stijgen tot het niveau van DNB en AFM. Volgens Van Zelm is de vraag hoelang de NMa dit kan volhouden, aangezien het van belang is mensen uit het bedrijfsleven aan te trekken.

Behalve de verschillen tussen ZBO's en de ministeries, vallen ook de onderlinge verschillen tussen ministeries op. Het maakt nogal uit waar een ambtenaar werkt. Het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) blijkt het best betalende ministerie in Den Haag. Zonder toelagen en bonussen kost een ambtenaar hier gemiddeld 57 duizend euro. Het voordeligst af is het ministerie van Justitie waar een ambtenaar gemiddeld 39 duizend euro kost. Het gevangeniswezen, onderdeel van Justitie, met veel lagere ambtenaren is hiervan een belangrijke oorzaak.

'Vergelijkbare ministeries zouden eigenlijk allemaal hetzelfde gemiddelde salaris moeten hebben', stelt Van Zelm. Er zijn functiewaarderingsmethoden vastgesteld en daar zouden alle ministeries zich aan moeten houden. De ervaring leert dat dit goed gaat voor de lagere salarisschalen en minder goed bij de hogere, stelt Van Zelm.

De verschillen tussen ministeries zijn vooral groot bij het verstrekken van extraatjes zoals bonussen en toelagen. Uit het overzicht van het ministerie van Binnenlandse Zaken blijkt dat drie ministeries (Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Algemene Zaken) duidelijk royaler zijn dan de rest. Deze geven gemiddeld 1200 tot 1300 euro per jaar aan extraatjes aan hun ambtenaren. Gemiddeld toucheert een rijksambtenaar in Den Haag zo'n 550 euro aan dit soort zaken. Een woordvoerster van het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een verklaring voor de vrijgevigheid: 'Wij hebben een voorbeeldfunctie. We hebben flexibel belonen bedacht en voeren dat nu uit'. Buitenlandse Zaken meldt: 'Wij hebben veel ambtenaren in de hogere loonschalen op de buitenlandse posten. Bonussen zijn inkomensafhankelijk en dus zitten wij al snel hoog.'

Van Zelm, de consultant, draait het probleem om. De royale ministeries zijn de enige die werk maken van de mogelijkheden van 'bewust belonen'. De rest laat 'het vreselijk zitten', aldus Van Zelm. Voor het onderzoek zijn de 'brutoloonkosten' opgevraagd bij de ZBO's. De gegevens van de Rijksoverheid zijn door het ministerie van Binnenlandse Zaken aangeleverd. Overigens zijn niet alle ongeveer vijfhonderd Nederlandse ZBO's meegenomen, maar alleen de ZBO's die relatief dicht tegen de rijksoverheid aan zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden